جراحی سرطان دهانه رحم در مراحل اولیه: مقایسه هیسترکتومی ساده و رادیکال

سرطان دهانه رحم (سرویکس) یکی از شایع‌ترین سرطان‌های زنان در جهان است. تشخیص و درمان زودهنگام در کنترل موفق بیماری و افزایش نرخ بقا نقش حیاتی دارند.

در مطالعه موضوع این نوشتار، در بیماران دارای سرطان دهانه رحم کم‌خطر اثربخشی هیسترکتومی ساده و هیسترکتومی رادیکال مقایسه شده است. سرطان دهانه رحم کم‌خطر به سرطان‌هایی گفته می‌شود که در مرحله اولیه تشخیص داده می‌شوند و خطر گسترش آن‌ها به فراتر از رحم پایین است.

سامانه مرحله‌بندی FIGO برای تعیین مرحله گسترش سرطان دهانه رحم استفاده می‌شود. در این سامانه، مرحله IA یعنی سرطان فقط به دهانه رحم محدود است. مرحله IB یعنی سرطان از دهانه رحم فراتر رفته، اما به بیرون از رحم گسترش نیافته است.

اهمیت مطالعه از زیر سؤال بردن ضرورت هیسترکتومی رادیکال در بیماران دارای سرطان دهانه رحم کم‌خطر ناشی می‌شود. هیسترکتومی رادیکال جراحی گسترده‌تری است که علاوه بر رحم، پارامتریوم (بافت‌های کنار دهانه رحم) و گره‌های لنفاوی را نیز برمی‌دارد. هیسترکتومی ساده فقط شامل برداشتن رحم است.

یافته‌های مطالعه نشان می‌دهند هیسترکتومی ساده در بیماران سرطان دهانه رحم کم‌خطر، به اندازه هیسترکتومی رادیکال مؤثر و دارای عوارض کمتری است. این یافته‌ها می‌توانند در تعیین گزینه‌های درمانی این بیماران نقش مهمی داشته باشند.

مطالعه مقایسه هیسترکتومی ساده و رادیکال

داده‌های پیشین نشان می‌دهند نفوذ پارامتریوم (گسترش به بافت‌های کنار دهانه رحم) در بیماران دارای سرطان دهانه رحم اولیه و کم‌خطر نادر است. این امر ضرورت هیسترکتومی رادیکال (برداشتن رحم و پارامتریوم) را در این بیماران زیر سؤال می‌برد. اما پژوهش‌های بزرگ و جامع مقایسه‌کننده پیامدهای هیسترکتومی رادیکال و ساده (فقط برداشتن رحم) هنوز کافی نیستند. مطالعه‌ای با این هدف، در 29 فوریه 2024 در NEJM منتشر شد.

جزئیات مطالعه

پژوهشی برای مقایسه دو روش جراحی متفاوت در بیماران دارای سرطان دهانه رحم کم‌خطر (تومور ≤2 cm و تهاجم استرومایی محدود) انجام شد.

در پژوهش:

• هیسترکتومی رادیکال: رحم و دهانه رحم همراه با بخشی از بافت‌های پیرامونی (پارامتریوم) برداشته می‌شوند.
• هیسترکتومی ساده: فقط رحم و دهانه رحم برداشته می‌شوند.

در هر دو روش گره‌های لنفاوی ارزیابی می‌شوند.

هدف پژوهش: هدف اصلی مطالعه تعیین نرخ عود سرطان در ناحیه لگن طی سه سال پس از درمان است. برای نشان دادن ناچیز بودن تفاوت اثربخشی روش‌های درمان، حداکثر تفاوت قابل‌قبول در نرخ عود لگنی 4% تعیین شد. 

نتایج

در پژوهش 700 بیمار به‌طور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند؛ هر گروه 350 بیمار داشت.

بیشتر بیماران طبق معیارهای 2009 فدراسیون بین‌المللی زنان و زایمان (FIGO)، سرطان دهانه رحم مرحله IB1 داشتند (91,7%)، 61,7% دارای نوع سلول سنگفرشی و 59,3% دارای تومور درجه 1. یا 2. بودند.

در پایان دوره پیگیری با میانه 4,5 سال، در بیماران هیسترکتومی رادیکال، عود لگنی (پدیدار شدن دوباره سرطان در ناحیه لگن) با نرخ 2,17% و در گروه هیسترکتومی ساده با نرخ 2,52% مشاهده شد. تفاوت دو گروه 0,35% بود و فاصله اطمینان 90% که ناچیز بودن تفاوت را نشان می‌داد، از -1,62 تا 2,32 بود. نتایج هر دو روش درمان مشابه بود.

در 4 هفته نخست پس از عمل، در بیماران هیسترکتومی رادیکال، نرخ بی‌اختیاری ادرار نسبت به هیسترکتومی ساده بالاتر بود (5,5% در برابر 2,4%؛ P=0,048). پس از 4 هفته از عمل نیز این وضعیت به همین شکل ادامه یافت (11% در برابر 4,7%؛ P=0,003).

در بیماران هیسترکتومی ساده، میزان مشکل احتباس ادرار در 4 هفته نخست پس از عمل نسبت به هیسترکتومی رادیکال پایین‌تر بود (0,6% در برابر 11%؛ P<0,001). به همین ترتیب، پس از 4 هفته از عمل نیز نرخ احتباس ادرار در گروه هیسترکتومی ساده به‌طور معناداری کمتر از گروه رادیکال بود (0,6% در برابر 9,9%؛ P<0,001). این نتایج نشان می‌دهند هیسترکتومی ساده در شرایط مشخص می‌تواند خطر عوارض کمتری برای بیماران داشته باشد.

در نتیجه، در بیماران دارای سرطان دهانه رحم کم‌خطر، هیسترکتومی ساده از نظر فراوانی عود لگنی 3 ساله بدتر از هیسترکتومی رادیکال نبود و خطر بی‌اختیاری یا احتباس ادرار پایین‌تری داشت.