Erkən mərhələli uşaqlıq boynu xərçəngində əməliyyat: sadə və radikal histerektomiyanın müqayisəsi

Serviks (uşaqlıq boynu) xərçəngi dünyada qadınlar arasında ən çox rast gəlinən xərçənglərdən biridir. Erkən diaqnostika və müalicə xəstəliyin uğurla nəzarət altına alınmasında və sağqalım göstəricilərinin artmasında mühüm rol oynayır.

Məqaləmizin mövzusu olan tədqiqatda aşağı riskli servikal xərçəngi olan xəstələrdə sadə histerektomiya və radikal histerektomiya üsullarının effektivliyi müqayisə olunub. Aşağı riskli serviks xərçəngi erkən mərhələdə aşkarlanan və uşaqlıqdan kənara yayılma riski aşağı olan xərçəngləri ifadə edir.

FIGO mərhələləndirmə sistemi serviks xərçənginin yayılma mərhələsini müəyyənləşdirmək üçün istifadə olunur. Bu sistemdə IA mərhələsi xərçəngin yalnız uşaqlıq boynu ilə məhdudlaşdığını bildirir. IB mərhələsi isə xərçəngin uşaqlıq boynundan kənara çıxdığını, lakin uşaqlıqdan kənara yayılmadığını bildirir.

Bu tədqiqatın əhəmiyyəti aşağı riskli serviks xərçəngi olan xəstələrdə radikal histerektomiyanın zəruriliyini sual altına qoymasındadır. Radikal histerektomiya uşaqlıqla yanaşı parametriumun (uşaqlıq boynunun yanındakı toxumaların) və limfa düyünlərinin çıxarılmasını əhatə edən daha geniş cərrahi əməliyyatdır. Sadə histerektomiya isə yalnız uşaqlığın çıxarılmasını əhatə edir.

Tədqiqatın nəticələri göstərir ki, aşağı riskli serviks xərçəngi olan xəstələrdə sadə histerektomiya radikal histerektomiya qədər effektivdir və daha az əlavə təsirə malikdir. Bu nəticələr həmin xəstələr üçün müalicə seçimlərinin müəyyənləşdirilməsində mühüm rol oynaya bilər.

Sadə və radikal histerektomiyanı müqayisə edən tədqiqat

Əvvəlki məlumatlar erkən mərhələli və aşağı riskli servikal xərçəngi olan xəstələrdə parametriuma infiltrasiyanın (uşaqlıq boynu yanındakı toxumalara yayılmanın) nadir olduğunu göstərir. Bu da həmin xəstələrdə radikal histerektomiyaya (uşaqlıq və parametriumun çıxarılmasına) ehtiyac olub-olmadığını düşündürür. Lakin radikal və sadə histerektomiyanın (yalnız uşaqlığın çıxarılmasının) nəticələrini müqayisə edən böyük və əhatəli tədqiqatlar hələ yetərli deyil. Bu məqsədlə aparılmış tədqiqat 29 fevral 2024-cü ildə NEJM jurnalında dərc olunub.

Tədqiqatın təfərrüatları

Aşağı riskli uşaqlıq boynu xərçəngi (şiş ≤2 cm və məhdud stromal invaziya) olan xəstələrdə iki fərqli cərrahi üsulu müqayisə edən tədqiqat aparılıb.

Tədqiqatda:

• Radikal histerektomiya: Uşaqlıq və uşaqlıq boynu ilə birlikdə ətrafdakı bəzi toxumalar da (parametrium) çıxarılır.
• Sadə histerektomiya: Yalnız uşaqlıq və uşaqlıq boynu çıxarılır.

Hər iki üsulda limfa düyünləri qiymətləndirilir.

Tədqiqatın məqsədi: Bu tədqiqatın əsas məqsədi müalicədən sonrakı üç il ərzində xərçəngin çanaq nahiyəsində təkrarlanma göstəricisini müəyyənləşdirməkdir. Müalicə üsullarının effektivliyi arasındakı fərqin əhəmiyyətsiz olduğunu göstərmək üçün çanaq residivi göstəricisində qəbul edilən maksimum fərq 4% müəyyən olunub. 

Nəticələr

Bu tədqiqatda 700 xəstə təsadüfi qaydada iki qrupa bölünüb; hər qrupda 350 xəstə olub.

Xəstələrin çoxunda Beynəlxalq Ginekologiya və Mamalıq Federasiyasının (FIGO) 2009-cu il meyarlarına görə IB1 mərhələli uşaqlıq boynu xərçəngi olub (91,7%); 61,7%-də yastıhüceyrəli xərçəng növü, 59,3%-də isə 1-ci və ya 2-ci dərəcəli şişlər olub.

Median 4,5 illik izləmənin sonunda radikal histerektomiya aparılmış xəstələrdə çanaq residivi (xərçəngin çanaq nahiyəsində yenidən yaranması) göstəricisi 2,17% , sadə histerektomiya qrupunda isə 2,52% olub. İki qrup arasındakı fərq 0,35% olub; bu fərqin əhəmiyyətsiz olduğunu göstərən 90% etibar intervalı -1,62 ilə 2,32 arasında olub. Hər iki müalicə üsulunun nəticələri oxşar çıxıb.

Əməliyyatdan sonrakı ilk 4 həftədə radikal histerektomiya aparılmış xəstələrdə sidik qaçırma göstəricisi sadə histerektomiya aparılanlarla müqayisədə daha yüksək olub (5,5%-ə qarşı 2,4%; P=0,048). Əməliyyatdan 4 həftə sonra da vəziyyət oxşar şəkildə davam edib (11%-ə qarşı 4,7%; P=0,003).

Sadə histerektomiya aparılmış xəstələrdə əməliyyatdan sonrakı ilk 4 həftədə sidik ləngiməsi probleminin tezliyi radikal histerektomiya aparılanlardan daha aşağı olub (0,6%-ya qarşı 11%; P<0,001). Eyni şəkildə, əməliyyatdan 4 həftə sonra da sadə histerektomiya qrupunda sidik ləngiməsi göstəriciləri radikal histerektomiya qrupundan əhəmiyyətli dərəcədə aşağı olub (0,6%-ya qarşı 9,9%; P<0,001). Bu nəticələr sadə histerektomiyanın müəyyən hallarda xəstələr üçün daha az ağırlaşma riski daşıdığını göstərir.

Yekun olaraq, aşağı riskli servikal xərçəngi olan xəstələrdə sadə histerektomiyanın 3 illik çanaq residivi tezliyi baxımından radikal histerektomiyadan geri qalmadığı, sidik qaçırma və ya retensiya riskinin isə daha aşağı olduğu görülüb.