خونریزی چیست و چه نشانه‌هایی دارد؟

خونریزی خروج خون از قلب و رگ‌هایی است که به‌طور طبیعی درون آنها قرار دارد. به بیان دیگر، بر اثر آسیب دیدن یکپارچگی رگ، خون از آن خارج می‌شود و به داخل یا خارج بدن جریان می‌یابد. اهمیت خونریزی بر اساس سرعت، محل جریان و مقدار آن تعیین می‌شود.

خونریزی ممکن است در هر نقطه‌ای از بدن رخ دهد؛ در بریدگی‌های پوست، بینی و هموروئید یا در اندام‌های داخلی مانند ریه، مغز، معده یا مثانه.

خونریزی‌های آهسته اثر زیادی ندارند. ممکن است آثاری مانند خستگی و بی‌حالی ایجاد شوند. اما خونریزی ناگهانی و غیرمنتظره ممکن است موجب ضعف شدید، سرگیجه و درد شود.

خونریزی چه زمانی رخ می‌دهد؟

عوامل خطر خونریزی در بیمار سرطانی چیست؟

شیمی‌درمانی داروهای آن بر توان مغز استخوان برای تولید پلاکت اثر می‌گذارند. پلاکت با لخته کردن خون، خونریزی را متوقف می‌کند. اگر سطح پلاکت خون شما کافی نباشد، کوچک‌ترین آسیب ممکن است باعث خونریزی پوست یا کبودی آسان‌تر از معمول شود. بعضی داروهای شیمی‌درمانی نسبت به بقیه بیشتر موجب ترومبوسیتوپنی (کاهش پلاکت) می‌شوند.

داروهای سرطانی که معمولاً با ترومبوسیتوپنی مرتبط هستند عبارت‌اند از:

• مبتنی بر پلاتین شیمی‌درمانی‌ها: کربوپلاتین، سیس‌پلاتین و اگزالی‌پلاتین
• Gemzar (جمسیتابین)
• تاکسول (پاکلیتاکسل، دوستاکسل)

ایمنی‌درمانی‌ها به‌ندرت ممکن است ترومبوسیتوپنی ایجاد کنند. بعضی داروهای هدفمند از گروه مهارکننده‌های تیروزین کیناز که از آنژیوژنز (تشکیل رگ جدید) جلوگیری می‌کنند نیز ممکن است استعداد خونریزی ایجاد کنند.

وضعیت دیگر مربوط به بیمارانی است که به دلیل بیماری‌هایشان ناچارند به‌طور منظم داروی رقیق‌کنندهٔ خون (برای مثال coumadin) مصرف کنند. این افراد در معرض خطر خونریزی هستند. همچنین مصرف‌کنندگان coumadin باید هنگام مصرف مواد غذایی گیاهی زیر احتیاط کنند و آنها را زیاد نخورند: گیاهانی مانند سیر، بذر کتان، زنجبیل، چای سبز، جوانهٔ سپیدار، زردچوبه و دم‌شیر ممکن است اثر داروهای ضدانعقاد مانند coumadin را افزایش دهند و موجب خونریزی شوند. بیماران باید در این زمینه احتیاط کنند. 

چگونه از خونریزی پیشگیری کنیم؟

• دوری از بعضی عوامل تحریک‌کنندهٔ خونریزی، هنگام درمان سرطان شما را از عفونت‌های ناشی از باکتری‌ها و انگل‌های واگیردار دور نگه می‌دارد و از اتلاف خون جلوگیری می‌کند.
• بدون مشورت با پزشک، آسپرین و مسکن‌های حاوی آسپرین مصرف نکنید.
• بدون تأیید پزشکتان الکل مصرف نکنید.
• برای اصلاح از ریش‌تراش برقی استفاده کنید.
• ناخن‌ها را مرتب و کوتاه کنید.
• برای رفع خشکی پوست از لوسیون پوستی استفاده کنید.
• دندان‌ها را با مسواک بسیار نرم مسواک بزنید.
• بینی را با دستمال تمیز کنید. برای تمیز کردن بینی از انگشتان استفاده نکنید.
• هنگام استفاده از وسایل برنده و چاقو احتیاط کنید.
• هنگام آشپزی یا اتوکشی مراقب باشید خود را نسوزانید. برای بردن دست داخل فر داغ از دستکش فر استفاده کنید.
• از ورزش‌ها و فعالیت‌های تماسی که ممکن است آسیب ایجاد کنند دوری کنید.
• هنگام کندن خاک یا کاشت گیاه در باغچه از دستکش باغبانی استفاده کنید.

نشانه‌ها و یافته‌های خونریزی:

• پوست: نقطه‌های قرمز کوچک شبیه عرق‌سوز و کبودی در پاها و ساق‌ها.
• چشم‌ها: خونریزی در سفیدی چشم و اختلال بینایی.
• دهان و بینی: تجمع خون، خونریزی لثه، بزاق خونی، خونریزی زخم‌های دهان، خون‌دماغ.
• دستگاه گوارش: خون در استفراغ، خون در مدفوع.
• اندام‌های ادراری و تناسلی: خون در ادرار، سوزش و خونریزی هنگام ادرار کردن، گرفتگی‌های مکرر، خونریزی واژینال بیشتر از معمول (یا خونریزی واژینال پس از یائسگی).
• موارد دیگر: سردرد شدید، سرگیجه، بی‌حالی، دشواری بیدار شدن، درد عضلات و مفاصل.

به پزشکتان مراجعه کنید

اگر نشانه‌ها و شکایت‌های گفته‌شده را دارید، باید بدون اتلاف وقت به پزشکتان مراجعه کنید. هرگز بدون اطلاع پزشک خودسرانه توصیه‌های شنیده‌شده از دیگران را اجرا نکنید. پزشکتان با انجام بررسی‌های لازم، اقدامات پیشگیرانه را انجام خواهد داد.