لیسوکابتاژن مارالوسل (درمان سلول CAR T) در لنفوم سلول مانتل تأیید FDA گرفت

در 30 مه 2024، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، درمان سلول CAR T به نام لیسوکابتاژن مارالوسل (Breyanzi، Juno Therapeutics, Inc.) را برای لنفوم سلول مانتل (MCL) عودکننده یا مقاوم به درمان، پس از دست‌کم دو درمان سیستمیک متفاوت و یک مهارکننده تیروزین کیناز بروتون (BTKi)، تأیید کرد. این تأیید، پیشرفت مهمی برای بیماران MCL با گزینه‌های محدود است.

لیسوکابتاژن مارالوسل، با نام تجاری Breyanzi، با استفاده از سلول‌های T تغییریافته ژنتیکی، سلول‌های سرطان را هدف می‌گیرد و از بین می‌برد و یک درمان سلول CAR T است. در این روش، سلول‌های T خود بیمار در آزمایشگاه جمع‌آوری و از نظر ژنتیکی بازبرنامه‌ریزی می‌شوند تا سلول‌های سرطان را بشناسند و به آن‌ها حمله کنند.

لنفوم سلول مانتل (MCL)، نوع نادری لنفوم غیرهوچکین است که از ناحیه «مانتل» گره‌های لنفاوی آغاز می‌شود. معمولاً در مردان و افراد بالای 60 سال دیده می‌شود و می‌تواند با سیر تهاجمی به مغز استخوان و اندام‌های دیگر گسترش یابد. MCL سرطانی دانسته می‌شود که می‌تواند به درمان مقاوم باشد و مکرر عود کند.

تأییدهای قبلی FDA برای Breyanzi

• 15 مه 2024: برای لنفوم فولیکولار عودکننده یا مقاوم به درمان تأیید شد.
• 14 مارس 2024: به‌عنوان نخستین و تنها درمان سلول CAR T برای بزرگسالان مبتلا به لوسمی لنفوسیتی مزمن (CLL) یا لنفوم لنفوسیتی کوچک (SLL) عودکننده یا مقاوم تأیید شد.
• 24 ژوئن 2022: برای لنفوم سلول بزرگ B عودکننده یا مقاوم پس از یک درمان قبلی تأیید شد.
• 5 فوریه 2021: برای بزرگسالان مبتلا به لنفوم سلول بزرگ B عودکننده یا مقاوم تأیید شد.

درمان‌های قبلی سلول CAR T در MCL

درمان سلول CAR T دیگری نیز قبلاً برای لنفوم سلول مانتل تأیید شده است: برکسوکابتاژن اتولوسل (Tecartus). FDA در 24 ژوئیه 2020، این درمان را برای MCL عودکننده یا مقاوم تأیید کرد. Tecartus با تغییر ژنتیکی سلول‌های T خود بیمار و بازبرنامه‌ریزی آن‌ها برای شناسایی و نابودی سلول‌های سرطان عمل می‌کند. در ZUMA-2، میزان پاسخ کلی 87% و پاسخ کامل 62% گزارش شد.

مطالعه TRANSCEND-MCL؛ داده‌های اثربخشی و ایمنی

اثربخشی لیسوکابتاژن مارالوسل در مطالعه TRANSCEND-MCL برچسب‌باز، چندمرکزی و تک‌بازویی ارزیابی شد. بزرگسالان دست‌کم دو خط درمان متفاوت و یک BTKi، یک عامل آلکیله‌کننده و یک عامل anti-CD20 گرفته بودند، وضعیت عملکرد ECOG برابر 1 یا کمتر و عملکرد کافی مغز استخوان داشتند. حد مشخصی از پیش برای شمارش خون تعیین نشده بود؛ اگر عملکرد مغز استخوان کافی ارزیابی می‌شد، بیمار واجد دریافت شیمی‌درمانی کاهنده لنفوسیت دانسته می‌شد.

روند درمان و نتایج اثربخشی

بیماران 2 تا 7 روز پس از پایان شیمی‌درمانی کاهنده لنفوسیت (فلودارابین 30 mg/m²/gün و سیکلوفسفامید 300 mg/m²/gün، به‌مدت 3 روز)، یک دوز لیسوکابتاژن مارالوسل گرفتند. تحلیل اصلی اثربخشی شامل 68 بیمار MCL با دست‌کم 2 خط درمان متفاوت و بیماری PET مثبت بود.

بر اساس طبقه‌بندی Lugano سال 2014 توسط کمیته بازبینی مستقل (IRC):

• میزان پاسخ کلی 85,3% تعیین شد (95% CI: 74,6, 92,7).
• میزان پاسخ کامل 67,6% بود (95% CI: 55,2, 78,5).
• پس از میانه پیگیری 22,2 ماه (95% CI: 16,7, 22,8)، میانه مدت پاسخ (DOR) برابر 13,3 ماه گزارش شد (95% CI: 6,0, 23,3).

عوارض و خطرها

شایع‌ترین عوارض غیرآزمایشگاهی (بیش از 20%)، سندرم آزادسازی سیتوکین (CRS)، خستگی، درد اسکلتی‌عضلانی، انسفالوپاتی، ادم، سردرد و کاهش اشتها بودند. FDA به‌علت CRS و سمیت عصبی مرگ‌بار یا تهدیدکننده زندگی، لیسوکابتاژن مارالوسل را با راهبرد ارزیابی و کاهش خطر (REMS) تأیید کرد.

دوز و روش مصرف توصیه‌شده

دوز توصیه‌شده لیسوکابتاژن مارالوسل، 90 تا 110 × 10⁶ سلول زنده T دارای CAR مثبت است که اجزای CD4 و CD8 نسبت 1:1 دارند.

نتیجه

تأیید لیسوکابتاژن مارالوسل توسط FDA، گزینه درمانی تازه و امیدبخشی برای لنفوم سلول مانتل عودکننده یا مقاوم فراهم می‌کند. این دارو روشی نوآورانه با ظرفیت افزایش طول عمر و کیفیت زندگی بیماران MCL است.