میکروبیوم چگونه بر موفقیت درمان سرطان اثر می‌گذارد؟
در این مقاله
اطلاعات مهم درباره میکروبیوم
- میکروبیوم اکوسیستمی است که مجموع مواد ژنتیکی میکروارگانیسم‌های ساکن بدن انسان و تعاملات این میکروارگانیسم‌ها را دربر می‌گیرد. میکروبیوتا به خود این میکروارگانیسم‌های ساکن بدن، یعنی باکتری‌ها، ویروس‌ها، قارچ‌ها و دیگر موجودات میکروسکوپی اشاره دارد. در ادامه مقاله، اصطلاح میکروبیوم را به‌گونه‌ای به کار می‌بریم که هر دو مفهوم را دربر بگیرد.
- میکروبیوم انسان شامل بیش از 10 هزار گونه متفاوت میکروب است و این میکروب‌ها در بخش‌های مختلف بدن، اکوسیستم‌های متفاوتی تشکیل می‌دهند.
- بدن یک انسان متوسط حدود 10 تریلیون سلول دارد و 10 برابر این تعداد، یعنی حدود 100 تریلیون میکروارگانیسم را در خود جای می‌دهد.
- برآورد می‌شود نسبت سلول‌های باکتریایی به سلول‌های انسانی حدود 1,3:1 باشد و ویروس‌ها و فاژها دست‌کم یک مرتبه بیشتر از باکتری‌ها باشند.
- با این حال، میکروارگانیسم‌ها به دلیل ساختار بسیار کوچک‌تر، 1-3% از وزن انسان را تشکیل می‌دهند.
- بیشتر میکروبیوم بدن در روده و پوست قرار دارد.
هنگامی که تعادل میکروبیوم روده به هم می‌خورد، وضعیتی به نام دیس‌بیوز روده ایجاد می‌شود که می‌تواند عامل خطر بالقوه‌ای برای ایجاد بیماری‌های موضعی و سیستمیک مختلف باشد.
سرطان‌ها و درمان آن‌ها نیز ممکن است از عدم تعادل میکروبیوم روده اثر بپذیرند. تنوع میکروبیوم می‌تواند بر فرایندهایی مانند رشد تومور، التهاب، سازوکارهای فرار از دستگاه ایمنی، بی‌ثباتی ژنومی و ایجاد مقاومت به درمان اثر بگذارد.
تنوع میکروبی می‌تواند به درمان سرطان کمک کند، زیرا ترکیب میکروبیوم هر فرد تفاوت قابل‌توجهی دارد و می‌تواند تغییر کند. این ویژگی‌ها، میکروبیوم روده را در حوزه میکروبیوتیک‌های دقیق به هدفی مهم تبدیل می‌کنند که توان بالقوه استفاده به‌عنوان زیست‌نشانگر پیش‌بینی‌کننده پاسخ‌های بدن و کمک به توسعه رژیم‌های غذایی شخصی را دارد.
میکروبیوم و اثرهای آن بر بیماری‌ها
میکروبیوم بدن در بخش‌های در معرض عوامل خارجی، مانند پوست، دهان، دستگاه گوارش و ادراری‌تناسلی، سدی محافظ ایجاد می‌کند.
پژوهش‌ها در انسان و مدل‌های موشی سرطان نشان داده‌اند که برخی میکروارگانیسم‌ها می‌توانند اثر مثبت یا منفی بر ایجاد سرطان و روند درمان داشته باشند.
آیا میکروبیوم یک تنظیم‌کننده اصلی است؟
اختلال‌های ایجادشده در سامانه میکروبی روده هنگام درمان آنتی‌بیوتیکی می‌توانند بر پاسخ بیمار به ایمنی‌درمانی اثرهای مهمی بگذارند. مهارکننده‌های نقاط وارسی ایمنی (ICI) در درمان، با مصرف آنتی‌بیوتیک درست پیش یا پس از آغازشان، از نظر بقای کلی و بقای بدون پیشرفت به‌طور قابل‌توجهی تحت تأثیر قرار می‌گیرند؛ برای نمونه، این موضوع در مرور و فراتحلیل تازه‌منتشرشده گزارش شد.
مهارکننده‌های پمپ پروتون که به محافظ معده معروف‌اند نیز بر میکروبیوم روده اثر می‌گذارند و پاسخ به ایمنی‌درمانی را کاهش می‌دهند؛ این اثر در نشست سالانه انجمن اروپایی انکولوژی پزشکی (ESMO) در سال 2023 با تحلیل داده‌های بیش از 2700 بیمار مبتلا به سرطان نشان داده شد.
میزان اثرگذاری میکروبیوم روده بر اثربخشی داروهای ایمنی‌درمانی یا پیش‌بینی آن، در تحلیل گذشته‌نگری که در سال 2018 در Science منتشر شد، نشان داده شد. مقاومت به ایمنی‌درمانی با فراوانی کمتر باکتری Akkermansia muciniphila در روده بیماران مبتلا به سرطان مرتبط بود. پژوهشگران در مدل‌های موشی با پیوند مدفوع، اثربخشی ایمنی‌درمانی را دوباره برقرار کردند.
پیش‌بینی پاسخ به ایمنی‌درمانی
پژوهش دکتر لورانس زیتفوگل و گروهش بررسی کرد که باکتری Akkermansia muciniphila (Akk) از نظر حضور یا نبود در روده، آیا توان پیش‌بینی اثربخشی ایمنی‌درمانی را دارد یا نه. در مطالعه بیماران مبتلا به سرطان ریه غیرسلول‌کوچک (KHDAK)، مشاهده شد بیمارانی که سطح Akk در مدفوعشان بالا بود، پاسخ بهتری به ایمنی‌درمانی دادند و مدت طولانی‌تری زنده ماندند. این موضوع نشان می‌دهد مقدار Akk می‌تواند در پیش‌بینی پاسخ به ایمنی‌درمانی عاملی مستقل باشد.
در درمان خط اول، میانه بقای کلی بیماران دارای سطح بالای Akk از افراد دارای سطح پایین آن طولانی‌تر بود: 13,4 ماه در برابر 18,8 ماه. این می‌تواند گامی مهم در شخصی‌سازی ایمنی‌درمانی باشد، زیرا یافته‌ها نشان می‌دهد ترکیب میکروبیوم روده و متابولیت‌های آن ممکن است در پاسخ به درمان تعیین‌کننده باشد.
مداخلات درمانی
پیوند میکروبیوتای مدفوع (FMT) روشی درمانی است که می‌تواند به بازسازی میکروبیوم روده کمک کند. در مطالعه فاز 1 به سرپرستی دکتر هندریک پوئک، باتجربه در درمان سرطان، FMT در 20 بیمار مبتلا به ملانوم پیشرفته که پیش‌تر هیچ درمانی دریافت نکرده بودند، نتایج مثبتی داشت.
بیماران پس از FMT ایمنی‌درمانی را آغاز کردند و پس از 12 هفته، بیشتر آن‌ها فروکش کامل یا نسبی بیماری داشتند.
اما FMT خطرهای بالقوه‌ای نیز دارد؛ برای مثال، قبلاً در دو بیمار موارد سپسیس (عفونت شدید) ناشی از Escherichia coli مقاوم به چند دارو گزارش شد. FDA برای کاهش این خطرها، غربالگری جامع‌تر مدفوع اهداکننده را الزامی کرده است.
در Clinicaltrials.gov، تعداد 46 مطالعه بالینی نقش FMT را در درمان سرطان بررسی می‌کنند.
مداخلات تغذیه‌ای
دکتر پوئک درباره پروبیوتیک‌های بدون نسخه احتیاط را لازم می‌داند، زیرا این محصولات معمولاً تعداد محدودی گونه باکتری دارند و ممکن است بازگشت تعادل طبیعی میکروبیوم را پس از درمان آنتی‌بیوتیکی به تأخیر بیندازند.
همچنین مشاهده شده که مصرف پروبیوتیک در برخی موارد پاسخ به درمان را کاهش داده یا نتایج متفاوتی ایجاد کرده است.
از سوی دیگر، دکتر پوئک می‌گوید پری‌بیوتیک‌ها ، یعنی غذاهای پرفیبر و سرشار از کربوهیدرات‌های هضم‌ناپذیر، هنگام گوارش به اسیدهای چرب زنجیره‌کوتاه تبدیل می‌شوند و از رشد میکروبیوتای سالم پشتیبانی می‌کنند. به گفته او، چنین رژیمی به‌ویژه در بیمارانی که پروبیوتیک مصرف نمی‌کنند و فیبر کافی دریافت می‌کنند، اثر مثبتی بر پاسخ به ایمنی‌درمانی نشان داده است.
این یافته‌ها نشان می‌دهد رژیم سرشار از پری‌بیوتیک ممکن است بقای بدون بیماری را در بیماران تحت ایمنی‌درمانی طولانی‌تر کند.
در ادامه، خلاصه مقاله به شکل نمودار نقشه ذهنی دیده می‌شود:
چه توصیه‌ای باید کرد؟
در جمع‌بندی، برای اصلاح میکروبیوم روده، پرهیز از آنتی‌بیوتیک مهم است. اگر مصرف آنتی‌بیوتیک حتماً لازم باشد، باید به‌جای آنتی‌بیوتیک‌های وسیع‌الطیف، گزینه‌های با طیف محدودتر ترجیح داده شوند.
در مدیریت سندرم آزادسازی سیتوکین، از عوارض ایمنی‌درمانی سلولی، تأخیر در مصرف آنتی‌بیوتیک توصیه می‌شود؛ اما افتراق این وضعیت از تب نوتروپنیک می‌تواند دشوار باشد. شناسایی درست عوارض، پرهیز از مصرف آنتی‌بیوتیک پرخطر و قطع دریافت آنتی‌بیوتیک دست‌کم 30 روز پیش از آغاز ایمنی‌درمانی مهم است.
برای کمک به درمان سرطان و زندگی سالم می‌توانید این 4 توصیه را در نظر بگیرید:
- رژیم پرفیبر و سرشار از محصولات گیاهی متنوع مصرف کنید (بیش از > 20 g در روز)
- از شیرین‌کننده‌های مصنوعی و نیز غذاهای فوق‌فرآوری‌شده (آماده) پرهیز کنید.
- گوشت را فقط در حد اعتدال مصرف کنید. تا حد امکان گوشت‌های فرآوری‌شده را کمتر مصرف کنید
- فعالیت بدنی منظم، هوازی و بی‌هوازی، داشته باشید.
در آینده، برای درمان و تشخیص به درکی جامع‌تر و کارکردی‌تر و پیش‌بینی‌های تأییدشده نیاز است.
*
توضیح تصویر: تصویر مقاله به‌وسیله ChatGPT 4.0 با دستور زیر ساخته شده است: «تصویری به سبک انیمه برای یک نوشته وبلاگی با عنوان «میکروبیوم چگونه بر موفقیت درمان سرطان اثر می‌گذارد؟»»
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.