نوبل پزشکی یا فیزیولوژی 2020 برای کشف ویروس هپاتیت C
در این مقاله
نوبل پزشکی یا فیزیولوژی 2020، به سه دانشمند مبارزه با مشکل جهانی خون‌زادِ ایجادکننده سیروز و سرطان کبد در سراسر جهان، یعنی هپاتیت Cاهدا شد که نقش تعیین‌کننده داشتند.
هاروی جی. آلتر، مایکل هوتون و چارلز ام. رایس با کشف راهگشای یک ویروس تازه، هپاتیت C را شناسایی کردند. قبلاً کشف A و B گام حیاتی بود، اما بیشتر هپاتیت خونی نامعلوم بود. کشف C علت موارد مزمن باقیمانده را روشن و آزمایش خون و داروهای نجات‌دهنده میلیون‌ها زندگی را ممکن کرد.
هپاتیت، تهدید جهانی سلامت
هپاتیت یا التهاب کبد ترکیب واژه یونانی کبد و التهاب است. عمدتاً ویروسی است، اما سوءمصرف الکل، سم محیطی و خودایمنی هم علل مهم‌اند.
در دهه 1940 دو نوع اصلی عفونی روشن شد. A با آب یا غذای آلوده منتقل می‌شود و معمولاً اثر بلندمدت کمی دارد. نوع دوم با خون و مایع بدن، تهدید جدی‌تر با مزمن شدن، سیروز و سرطان است (شکل 1). پنهانی است و سالم‌ها سال‌ها پیش از عارضه جدی آلوده‌اند. هپاتیت خونی با بیماری و مرگ مهم مرتبط و در جهان موجب سالانه بیش از یک میلیون مرگ ایجاد می‌کند و به همین دلیل آن را به مشکل جهانی سلامت در مقیاسی قابل‌مقایسه با عفونت HIV و سل تبدیل می‌کند.
شکل 1. هپاتیت دو شکل اصلی دارد. یکی بیماری حاد ناشی از ویروس هپاتیت A است که با آب یا غذای آلوده منتقل می‌شود. دیگری ناشی از ویروس هپاتیت B یا C، موضوع نوبل امسال، است. این شکل خونی معمولاً بیماری مزمنی است که می‌تواند به سیروز و کارسینوم هپاتوسلولار، یعنی سرطان کبد، پیشرفت کند.
عامل عفونی ناشناخته
کلید مداخله موفق در بیماری عفونی، شناسایی عامل علت‌ساز است. در دهه 1960 باروخ بلومبرگ مشخص کرد یک نوع هپاتیت خونی ناشی از ویروسی است که هپاتیت B نام گرفت. این کشف به توسعه آزمایش تشخیصی و واکسن مؤثر انجامید. او برای این کشف در 1976 شایسته نوبل فیزیولوژی یا پزشکی شناخته شد.
در همان زمان هاروی جی. آلتر در مؤسسه ملی سلامت آمریکا، ایجاد هپاتیت در گیرندگان انتقال خون را بررسی می‌کرد. آزمایش خون ویروس تازه‌کشف‌شده B موارد مرتبط با انتقال را کم کرد، اما آلتر و همکاران نشان دادند هنوز تعداد نگران‌کننده‌ای باقی است. در همین دوره آزمایش عفونت A نیز ساخته شد و روشن شد A علت این موارد بی‌توضیح نیست.
هپاتیت مزمن در بخش زیادی از گیرندگان خون با عامل ناشناخته نگران‌کننده بود. آلتر و همکاران نشان دادند خون این بیماران بیماری را به شامپانزه، تنها میزبان حساس غیرانسانی، منتقل می‌کند. عامل ویژگی ویروسی داشت. پژوهش روشمند نوع مزمن تازه‌ای شناخت که «نه A و نه B» نام گرفت.
شناسایی هپاتیت C
شناسایی ویروس تازه اکنون اولویتی بسیار بالا داشت. همه روش‌های سنتی شناسایی ویروس به کار رفتند، اما با وجود این تلاش‌ها، ویروس بیش از ده سال از جداسازی گریخت.
مایکل هوتون که برای شرکت دارویی Chiron کار می‌کرد، کار دشوار لازم برای جداسازی توالی ژنتیکی ویروس را بر عهده گرفت. او و همکاران از اسیدهای نوکلئیک خون شامپانزه آلوده، مجموعه‌ای از قطعات DNA ساختند. بیشتر قطعات از ژنوم شامپانزه بودند، اما پیش‌بینی می‌کردند برخی متعلق به ویروس ناشناخته باشند. پژوهشگران با این فرض که پادتن تولیدشده توسط دستگاه ایمنی علیه ویروس در خون بیماران هپاتیت وجود دارد، از سرم بیماران برای شناسایی قطعات DNA ویروسی کلون‌شده رمزگذار پروتئین ویروس استفاده کردند. پس از جست‌وجوی گسترده یک کلون مثبت پیدا شد. بررسی‌های بعدی نشان داد از یک RNA ویروس خانواده فلاوی‌ویروس است و هپاتیت C نام گرفت.
شکل 2 خلاصه کشف‌های برنده نوبل امسال: پژوهش روشمند هاروی جی. آلتر درباره هپاتیت مرتبط با انتقال خون نشان داد ویروسی ناشناخته علت رایج هپاتیت مزمن است. مایکل هوتون راهبردی آزمایش‌نشده برای جداسازی ژنوم ویروس تازه موسوم به هپاتیت C به کار برد. چارلز ام. رایس شاهد نهایی بیماری‌زایی ویروس C به‌تنهایی را فراهم کرد.
کشف ویروس هپاتیت C تعیین‌کننده بود، اما قطعه مهمی از معما باقی بود: آیا ویروس به‌تنهایی هپاتیت ایجاد می‌کند؟ برای پاسخ باید تکثیر و بیماری‌زایی ویروس کلون‌شده بررسی می‌شد. چارلز ام. رایس، پژوهشگر دانشگاه واشنگتن سنت‌لوئیس، همراه گروه‌های دیگر مطالعه RNA، به ناحیه قبلاً ناشناخته انتهای ژنوم C توجه کرد که احتمالاً برای همانندسازی مهم بود. در نمونه‌های جداشده تغییراتی وجود داشت و فرض شد برخی مانع تکثیرند. رایس با مهندسی ژنتیک یک گونه RNA ساخت که ناحیه تازه را داشت و فاقد تغییر ژنتیکی غیرفعال‌کننده بود. با تزریق آن به کبد شامپانزه، ویروس در خون شناسایی و تغییر آسیب‌شناختی مشابه انسان مبتلا به بیماری مزمن دیده شد. این شاهد نهایی بود که ویروس C به‌تنهایی موارد بی‌توضیح هپاتیت انتقال خون را ایجاد می‌کند.
اهمیت کشف نوبلی
کشف ویروس C که نوبل گرفت، موفقیت مهم جنگ ادامه‌دار علیه بیماری ویروسی است (شکل 2). به لطف کشف‌ها اکنون آزمایش خون بسیار حساس موجود است که با پیشگیری از هپاتیت پس از انتقال خون در بسیاری نقاط جهان، سلامت جهانی را بسیار بهتر کرده است. کشف‌ها توسعه سریع داروهای ضدویروسی C را نیز ممکن کردند. برای نخستین بار در تاریخ این بیماری درمان‌پذیر است و امید حذف آن از جمعیت جهان بیشتر شده است. برای این هدف، تلاش بین‌المللی جهت تسهیل آزمایش و در دسترس گذاشتن دارو در جهان لازم است (شکل 3).
شکل 3. کشف C، تعداد 3 دانشمند را نوبل را به آن‌ها داد. این کشف طراحی آزمایش‌های حساس خون را ممکن کرد که خطر هپاتیت انتقالی را در بخش بزرگی از جهان از میان بردند. این پیشرفت توسعه داروهای ضدویروسی درمان‌کننده را نیز فراهم کرد. هپاتیت C هنوز مشکل مهم سلامت جهانی است، اما اکنون فرصتی برای حذف بیماری وجود دارد.
هاروی جی. آلتر
در 1935 نیویورک زاده شد. پزشکی روچستر و داخلی Strong Memorial و بیمارستان دانشگاهی سیاتل خواند. در 1961 پزشک همکار NIH شد؛ پیش از بازگشت 1969 به پژوهشگر ارشد انتقال خون مرکز بالینی، چند سال جورج‌تاون بود.
مایکل هوتون
بریتانیا زاده شد و دکترای کینگز لندن را در 1977 گرفت. پس از GD Searle، در 1982 به Chiron امریویل کالیفرنیا رفت. در 2010 به آلبرتا رفت و اکنون صاحب کرسی برتری کانادا و استاد ویروس‌شناسی لی‌کا‌شینگ و مدیر مؤسسه کاربردی آن است.
چارلز ام. رایس
در 1952 ساکرامنتو زاده شد. در کلتک طی 1981-1985 پسادکتری بود و در 1981 دکترا گرفت. در 1986 گروه واشنگتن سنت‌لوئیس ساخت و در 1995 استاد شد. از 2001 استاد راکفلر نیویورک است. در 2001-2018 مدیر علمی و اداری مرکز هپاتیت C بود و هنوز فعال است.
*
موضوعات مرتبط:
منابع
2. Alter HJ, Holland PV, Purcell RH, Lander JJ, Feinstone SM, Morrow AG, Schmidt PJ. Posttransfusion hepatitis after exclusion of commercial and hepatitis-B antigen-positive donors. Ann Intern Med. 1972; 77:691-699.
3. Feinstone SM, Kapikian AZ, Purcell RH, Alter HJ, Holland PV. Transfusion-associated hepatitis not due to viral hepatitis type A or B. N Engl J Med. 1975; 292:767-770.
4. Alter HJ, Holland PV, Morrow AG, Purcell RH, Feinstone SM, Moritsugu Y. Clinical and serological analysis of transfusion-associated hepatitis. Lancet. 1975; 2:838-841.
5. Alter HJ, Purcell RH, Holland PV, Popper H. Transmissible agent in non-A, non-B hepatitis. Lancet. 1978; 1:459-463.
6. Choo QL, Kuo G, Weiner AJ, Overby LR, Bradley DW, Houghton M. Isolation of a cDNA clone derived from a blood-borne non-A, non-B viral hepatitis genome. Science. 1989; 244:359-362.
7. Kuo G., Choo QL, Alter HJ, Gitnick GL, Redeker AG, Purcell RH, Miyamura T, Dienstag JL, Alter CE, Stevens CE, Tegtmeier GE, Bonino F, Colombo M, Lee WS, Kuo C., Berger K, Shuster JR, Overby LR, Bradley DW, Houghton M. An assay for circulating antibodies to a major etiologic virus of human non-A, non-B hepatitis. Science. 1989; 244:362-364.
8. Kolykhalov AA, Agapov EV, Blight KJ, Mihalik K, Feinstone SM, Rice CM. Transmission of hepatitis C by intrahepatic inoculation with transcribed RNA. Science. 1997; 277:570-574.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.