تأییدیه FDA برای افزایش PSA در سرطان پروستات غیرمتاستاتیک حساس به هورمون
در این مقاله
متاستاز هنوز در این بیماران رخ نداده، اما خطر آن بالاست؛ بیماران عود بیوشیمیایی (افزایش PSA) دارند و به کاستراسیون (سرکوب هورمون) حساس‌اند. برای این نوع سرطان پروستات ، داروی انزالوتامید (Xtandi، Astellas Pharma) در 16 نوامبر 2023 تأییدیه سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) را دریافت کرد.
این تأییدیه برای درمان بیماران سرطان پروستات در این وضعیت، یعنی غیرمتاستاتیک، حساس به کاستراسیون و دارای عود بیوشیمیایی، نخستین تأییدیه FDA محسوب می‌شود.
عود بیوشیمیایی چیست؟
عود بیوشیمیایی به افزایش سطح آنتی‌ژن اختصاصی پروستات (PSA) اندازه‌گیری‌شده در آزمایش خون، به‌ویژه پس از درمان سرطان پروستات، گفته می‌شود. افزایش PSA پس از درمان ممکن است نشان دهد سرطان عود کرده یا هنوز در بدن فعال است. با این حال، هر افزایش PSA به معنای عود بیوشیمیایی نیست؛ معمولاً دوبرابرشدن PSA در مدت مشخص، برای مثال 6-9 ماه، عود بیوشیمیایی دانسته می‌شود.
پس از درمان‌هایی مانند پروستاتکتومی رادیکال (برداشتن جراحی پروستات) یا پرتودرمانی، انتظار می‌رود PSA به سطح غیرقابل‌شناسایی برسد. اما اگر با گذشت زمان افزایشی بالاتر از آستانه مشخص دیده شود، عود بیوشیمیایی ارزیابی می‌شود و معمولاً می‌تواند نشان‌دهنده عود موضعی یا گسترش به دیگر نواحی بدن (متاستاز) باشد. این افزایش معمولاً بدون شواهد توموری قابل‌شناسایی با تصویربرداری ایجاد می‌شود.
تشخیص عود بیوشیمیایی گامی مهم در پیگیری بیماران درمان‌شده سرطان است و معمولاً نیاز به تنظیم درمان یا بررسی گزینه‌های تازه را نشان می‌دهد.
سرطان پروستات حساس به کاستراسیون چیست؟
سرطان پروستات حساس به کاستراسیون، نوعی است که به درمان محرومیت از آندروژن (ADT)، یعنی محروم‌کردن از هورمون‌های مردانه، پاسخ مثبت می‌دهد. آندروژن‌ها، به‌ویژه تستوسترون، رشد و تکثیر سلول‌های سرطان پروستات را تحریک می‌کنند. حساسیت به کاستراسیون یعنی سلول‌های سرطانی در معرض سطح پایین این هورمون‌ها، توان رشد و گسترش را از دست می‌دهند.
با گذشت زمان، برخی سرطان‌های پروستات ممکن است به هورمون‌درمانی مقاوم شوند و «سرطان پروستات مقاوم به کاستراسیون» (KDPK) نامیده شوند. یعنی سرطان می‌تواند در محیط با تستوسترون پایین نیز رشد کند و معمولاً بررسی درمان‌های تهاجمی‌تر لازم است. درمان سرطان پروستات حساس به کاستراسیون می‌تواند در مراحل اولیه موفق باشد و پیشرفت بیماری را کند یا متوقف کند.
تأییدیه FDA بر پایه مطالعه EMBARK
اثربخشی انزالوتامید در کارآزمایی بالینی تصادفی‌شده و کنترل‌شده EMBARK در 1068 بیمار مبتلا به سرطان پروستات غیرمتاستاتیک حساس به کاستراسیون با عود بیوشیمیایی پرخطر ارزیابی شد. همه بیماران قبلاً پروستاتکتومی رادیکال یا پرتودرمانی با هدف درمان قطعی داشتند، زمان دوبرابرشدن PSA آن‌ها ≤ 9 ماه بود و هنگام ورود برای پرتودرمانی نجات‌بخش مناسب نبودند.
بیماران با نسبت 1:1:1 به‌طور تصادفی به یکی از 3 گروه تخصیص یافتند:
- گروه درمان ترکیبی: بیماران ترکیب انزالوتامید (160 mg، یک دوز روزانه) و لوپرولاید دریافت کردند. این گروه کور بود؛ یعنی بیماران و پزشکان نمی‌دانستند چه درمانی داده می‌شود.
- گروه تک‌درمانی انزالوتامید: بیماران تنها انزالوتامید با برچسب باز (160 mg، یک دوز روزانه) گرفتند. «باز» یعنی هم بیماران و هم پزشکان می‌دانند چه درمانی داده می‌شود.
- گروه دارونما: بیماران ترکیب دارونما (ماده بی‌اثر، یک دوز روزانه) و لوپرولاید دریافت کردند. این گروه نیز کور بود.
معیار اصلی اثربخشی، بقای بدون متاستاز (MFS: metastasis-free survival) ترکیب انزالوتامید و لوپرولاید در مقایسه با دارونما و لوپرولاید بود که با بررسی مرکزی مستقل و کور ارزیابی شد. MFS تک‌درمانی انزالوتامید در برابر دارونما و لوپرولاید و بقای کلی (OS: overall survival)، معیارهای اضافی پیامد اثربخشی بودند.
نتایج
- برای ترکیب انزالوتامید و لوپرولاید در مقایسه با دارونما و لوپرولاید، بهبود معنادار آماری MFS نشان داده شد و در هیچ‌یک از دو گروه به میانه مدت نرسیدند (نسبت خطر 0,42؛ 95% GA: 0,30, 0,61؛ مقدار p<0,0001). این ترکیب خطر متاستاز را 58% کاهش داد.
- برای تک‌درمانی انزالوتامید نیز در مقایسه با دارونما و لوپرولاید، بهبود معنادار آماری MFS دیده شد (نسبت خطر 0,63؛ 95% GA: 0,46, 0,87؛ مقدار p = 0,0049). استفاده از انزالوتامید به‌تنهایی خطر متاستاز را 37% کاهش داد.
داده‌های بقای کلی هنگام تحلیل بالغ نبودند و میزان مرگ کل گروه 12% بود.
شایع‌ترین عوارض در دریافت‌کنندگان انزالوتامید و لوپرولاید (20% یا بیشتر)، گرگرفتگی، درد اسکلتی‌عضلانی، خستگی، افتادن و خون‌ریزی بودند. در تک‌درمانی انزالوتامید، شایع‌ترین عوارض خستگی، ژنیکوماستی، درد اسکلتی‌عضلانی، حساسیت پستان، گرگرفتگی و خون‌ریزی بودند.
دوز توصیه‌شده انزالوتامید، 160 mg خوراکی یک‌بار در روز، با یا بدون غذا، تا پیشرفت بیماری یا سمیت غیرقابل‌قبول است. انزالوتامید می‌تواند با یا بدون آنالوگ GnRH داده شود. اگر PSA پس از 36 هفته درمان غیرقابل‌شناسایی باشد (< 0,2 ng/mL)، درمان انزالوتامید می‌تواند تعلیق شود. درمان در بیماران با پروستاتکتومی رادیکال قبلی با افزایش PSA به ≥ 2,0 ng/mL و در بیماران با پرتودرمانی قبلی با افزایش به ≥ 5,0 ng/mL می‌تواند از سر گرفته شود.
این بررسی در چارچوب Project Orbis، ابتکار مرکز تعالی انکولوژی FDA، انجام شد. Project Orbis چارچوبی برای ارائه و بررسی هم‌زمان داروهای سرطان میان شرکای بین‌المللی فراهم می‌کند. FDA در این بررسی با Health Canada و Swissmedic سوئیس همکاری کرد. بررسی درخواست در دیگر نهادهای تنظیم‌گر ادامه دارد.
*
توضیح تصویر: تصویر مقاله به‌وسیله ChatGPT 4.0 با دستور زیر ساخته شده است: «تصویری زیبا به سبک رنگ‌روغن از مرد بزرگسالی که در قایقی کوچک روی رودخانه‌ای آرام پارو می‌زند.»
*
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.