سرطان پروستات مقاوم به اخته‌سازی (KDPK) چیست؟
در این مقاله
سرطان پروستات مقاوم به اخته‌سازی (KDPK)، به وضعیت پاسخ ندادن بیماری به درمان و پیشرفت آن اشاره دارد. این وضعیت مواردی را در بر می‌گیرد که بیماری با وجود کاهش سطح تستوسترون، به پیشرفت ادامه می‌دهد. هدف درمان معمولاً جلوگیری از گسترش سرطان به نواحی دیگر بدن است.
سرطان پروستات معمولاً برای رشد به سطح مناسب تستوسترون نیاز دارد. درمان‌هایی مانند برداشتن جراحی بیضه‌ها یا درمان مهار هورمونی، سطح تستوسترون را بسیار پایین می‌آورند و پیشرفت سرطان را کند می‌کنند. KDPK زمانی ایجاد می‌شود که سرطان به تستوسترون پایین در سطح اخته‌سازی پاسخ ندهد. این سطح معمولاً به تستوسترون کمتر از 50 نانوگرم در هر دسی‌لیتر اشاره دارد.
درمان سرطان‌های گسترش‌نیافته معمولاً برای متخصصان آسان‌تر است. از این رو، هدف درمان KDPK جلوگیری از گسترش سرطان به نواحی دیگر بدن، مانند استخوان‌ها یا غدد لنفاوی، است.
نشانه‌های سرطان پروستات مقاوم به اخته‌سازی
بیماران KDPRK در مرحله اولیه و بدون گسترش، معمولاً نشانه‌ای ندارند. اما ممکن است نشانه‌ها به شکلی ایجاد شوند که تشخیص را ضروری کنند. پژوهشی در سال 2016 نشان داد حدود 60% از بیماران KDPK غیرمتاستاتیک طی 5 سال به KDPK متاستاتیک پیشرفت می‌کنند.
نشانه‌های KDPK متاستاتیک می‌توانند شامل خستگی، سوزش یا درد ادرار، افزایش نیاز به ادرار کردن، جریان ضعیف یا منقطع ادرار، درد هنگام انزال، خون در مایع منی یا ادرار، استفراغ، ضعف، کاهش اشتها، اضطراب، مشکلات خواب و تغییرات شناختی باشند.
90% از بیماران KDPK، متاستاز استخوانی پیدا می‌کنند. این وضعیت می‌تواند نشانه‌هایی مانند شکستگی استخوان، درد استخوان و فشار بر نخاع یا عصب ایجاد کند.
تشخیص سرطان پروستات مقاوم به اخته‌سازی
KDPK معمولاً در افرادی تشخیص داده می‌شود که پیش‌تر سرطان پروستات در آن‌ها تشخیص داده شده است. پس از تشخیص، متخصصان برای پیگیری وضعیت بیمار و ارزیابی اثربخشی درمان، آزمایش‌های گوناگونی درخواست می‌کنند. همچنین برای تعیین مرحله سرطان و گسترش یا عدم گسترش آن ممکن است از معاینه پروستات، آزمایش خون و تصویربرداری استفاده کنند.
موضوع مرتبط: PSMA-PET چیست و چرا بهترین روش تصویربرداری برای گسترش سرطان پروستات است؟
مرحله‌بندی و درجه‌بندی
هنگام گسترش سرطان در بدن، برای مرحله‌بندی KDPK به اسکن‌های مشخصی نیاز است. مرحله سرطان پروستات به اندازه تومور اصلی و گسترش آن به غدد لنفاوی یا نواحی دیگر بدن بستگی دارد. اگر سرطان گسترش نیافته باشد، میزان تهاجمی بودن آن تعیین می‌شود. برای این ارزیابی، سطح PSA (آنتی‌ژن اختصاصی پروستات) از نظر زمان دو برابر شدن در نظر گرفته می‌شود. این امر به تعیین سرعت احتمالی گسترش سرطان و مؤثرترین روش درمان کمک می‌کند.
مدیریت و درمان سرطان پروستات مقاوم به اخته‌سازی
درمان سرطان پروستات مقاوم به اخته‌سازی (KDPK) بر اساس مرحله و میزان گسترش سرطان، به‌ویژه متاستاتیک بودن یا نبودن، متفاوت است. همچنین اندازه تومور اولیه و نواحی گسترش سرطان ممکن است بر گزینه‌های درمان اثر بگذارند.
درمان KDPRK غیرمتاستاتیک
در KDPK غیرمتاستاتیک، بیمار با وجود تستوسترون در سطح اخته‌سازی، PSA بالا دارد و سرطان به نواحی دیگر بدن گسترش نیافته است. در این حالت، درمان معمولاً شامل موارد زیر است:
- تزریق‌هایی که تولید تستوسترون را مهار می‌کنند
- داروهای مهارکننده گیرنده آندروژن
پزشکان ممکن است افزون بر درمان، درمان‌های هورمونی دیگری، از جمله آنتی‌آندروژن‌هایی مانند انزالوتامید یا آپالوتامید را نیز پیشنهاد کنند. در رویکرد جایگزین، ممکن است درمان آنتی‌آندروژن را برای مدتی قطع و اثر آن را بر بیمار مشاهده کنند.
درمان KDPRK متاستاتیک
در KDPRK متاستاتیک، گزینه‌های درمانی معمولاً شامل موارد زیر هستند:
- درمان هورمونی: آنتی‌آندروژن‌ها، مهارکننده‌های ساخت آندروژن و دیگر درمان‌های هورمونی
- پرتودرمانی: برای کاهش نشانه‌ها، از بین بردن سلول‌های سرطانی و مدیریت مشکلات ادراری استفاده می‌شود.
- شیمی‌درمانی: برای مدیریت نشانه‌ها و کاهش سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود.
- درمان هدفمند: داروهایی که سلول‌ها یا مولکول‌های مشخص را هدف می‌گیرند تا رشد و گسترش سلول‌های سرطانی متوقف شود.
همچنین KDPK متاستاتیک معمولاً به استخوان‌ها گسترش می‌یابد. درمان‌های سرطان متاستاتیک استخوان معمولاً شامل موارد زیر هستند:
- کورتیکواستروئیدها: التهاب را کاهش می‌دهند.
- داروهای ضددرد: درد استخوان را کاهش می‌دهند.
- عوامل تنظیم‌کننده استخوان: استخوان‌ها را تقویت و از ضعیف شدن آن‌ها جلوگیری می‌کنند (برای نمونه بیس‌فسفونات‌ها).
- کیفوپلاستی: استخوان‌های فروریخته را پایدار می‌کند. سیمان‌گذاری نیز نامیده می‌شود.
- پرتودرمانی: سلول‌های سرطانی را کوچک یا نابود می‌کند.
سرطان پروستات مقاوم به اخته‌سازی و بقا
KDPK غیرمتاستاتیک معمولاً طی 3-5 سال به KDPK متاستاتیک تبدیل می‌شود. میزان بقای 5 ساله KDPK متاستاتیک حدود 30% است. این میزان نشان می‌دهد حدود 30% از بیماران پس از تشخیص، دست‌کم 5 سال دیگر می‌توانند زندگی کنند. اما برای بیماران سرطان پروستات در مرحله اولیه و بدون گسترش، میزان بقای 5 ساله 99% است.
در نتیجه، KDPK به سرطان پروستاتی اشاره دارد که حتی با سطح بسیار پایین تستوسترون به رشد ادامه می‌دهد. مدیریت KDPK ممکن است شامل درمان هورمونی، پرتودرمانی، شیمی‌درمانی و درمان‌های هدفمند باشد و معمولاً با وضعیت مشخص فرد سازگار می‌شود. این نوع سرطان متاستاتیک معمولاً به استخوان‌ها گسترش می‌یابد و می‌تواند باعث درد و شکستگی استخوان شود.
منابع
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9338100/
2. Gabela NC, et al. (2021). Costs of managing castrate-resistant metastatic prostate cancer patients at Inkosi Albert Luthuli Central Hospital.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34889542/
3. Henriquez I, et al. (2021). Nonmetastatic castration-resistant prostate cancer: Novel agents to treat a lethal disease.
4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7829629/
Metastatic cancer: When cancer spreads. (2020).
https://www.cancer.gov/types/metastatic-cancer
5. Moreira D, et al. (2016). Predictors of time to metastasis in castration-resistant prostate cancer.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5536963/
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.