Metastaz verməmiş, hormona həssas prostat xərçəngində PSA artımı üçün FDA təsdiqi

Metastaz vermə riski yüksək, biokimyəvi residivi olan (PSA-sı yüksələn), hələ metastaz verməmiş, kastrasiyaya (hormonların zəiflədilməsinə) həssas prostat xərçəngi üçün enzalutamid (Xtandi, Astellas Pharma) adlı dərman 16 noyabr 2023-cü ildə ABŞ Qida və Dərman İdarəsinin (FDA) təsdiqini aldı.

Bu, həmin vəziyyətdə (yəni metastaz verməmiş, kastrasiyaya həssas və biokimyəvi residivli) prostat xərçəngi olan xəstələrin müalicəsi üçün ilk FDA təsdiqidir.

Biokimyəvi residiv nədir?

Biokimyəvi residiv, xüsusilə prostat xərçənginin müalicəsindən sonra qan təhlili ilə ölçülən prostata spesifik antigen (PSA) səviyyəsinin artmasını bildirir. Müalicədən sonra PSA artımı xərçəngin təkrarlandığını və ya hələ bədəndə aktiv olduğunu göstərə bilər. Lakin PSA-dakı hər artım biokimyəvi residiv demək deyil; adətən müəyyən müddətdə, məsələn, 6-9 ay ərzində PSA səviyyəsinin ikiqat artması biokimyəvi residiv sayılır.

Radikal prostatektomiya (prostatın cərrahi çıxarılması) və ya radioterapiya kimi müalicələrdən sonra PSA-nın aşkarlanmaz səviyyəyə düşməsi gözlənilir. Lakin zamanla müəyyən həddi aşan artım aşkarlanarsa bu, biokimyəvi residiv kimi qiymətləndirilir və çox vaxt xərçəngin yerli təkrarlanmasını və ya bədənin digər hissələrinə yayılmasını (metastaz verməsini) göstərə bilər. Bu yüksəliş adətən görüntüləmə ilə aşkarlana bilən hər hansı şiş əlaməti olmadan yaranır.

Biokimyəvi residivin diaqnostikası xərçəng müalicəsi almış xəstələrin izlənməsində mühüm addımdır və adətən müalicəyə düzəliş və ya yeni seçimlərin qiymətləndirilməli olduğunu göstərir.

Kastrasiyaya həssas prostat xərçəngi nədir?

Kastrasiyaya həssas prostat xərçəngi androgen deprivasiya müalicəsinə (ADT), yəni kişi hormonlarından (androgenlərdən) məhrumetmə müalicəsinə müsbət cavab verən prostat xərçəngi növüdür. Androgenlər, xüsusilə testosteron prostat xərçəngi hüceyrələrinin böyüməsini və çoxalmasını stimullaşdırır. Kastrasiyaya həssaslıq xərçəng hüceyrələrinin bu hormonların aşağı səviyyəsinə məruz qaldıqda böyümə və yayılma qabiliyyətini itirməsi deməkdir.

Zamanla bəzi prostat xərçəngləri hormon müalicəsinə davamlı ola bilər və onlara “kastrasiyaya davamlı prostat xərçəngi” (KDPK) deyilir. Bu, xərçəngin artıq testosteronun aşağı olduğu mühitdə də böyüyə bildiyini və adətən daha aqressiv müalicə yanaşmalarının qiymətləndirilməli olduğunu göstərir. Kastrasiyaya həssas prostat xərçənginin müalicəsində erkən dövrdə uğur əldə etmək, irəliləməni ləngitmək və ya dayandırmaq mümkündür.

EMBARK tədqiqatı ilə əldə edilən FDA təsdiqi

Enzalutamidin effektivliyi yüksək riskli biokimyəvi residivi olan, metastatik olmayan, kastrasiyaya həssas prostat xərçəngli 1068 xəstədə aparılan randomizə edilmiş, nəzarətli EMBARK klinik sınağında qiymətləndirildi. Bütün xəstələr əvvəl radikal prostatektomiya və ya sağaltma məqsədli radioterapiya almışdı; PSA-nın ikiqat artma müddəti ≤ 9 ay idi və qeydiyyat zamanı xilasedici radioterapiyaya uyğun deyildilər.

Xəstələr 1:1:1 nisbətində təsadüfi olaraq 3 qoldan birinə təyin edildilər:

• Kombinə müalicə qolu: Xəstələr enzalutamid (160 mg, gündə bir doza) və leuprolide kombinasiyası aldılar. Bu qol korlaşdırılmışdı, yəni xəstələr və həkimlər hansı müalicənin verildiyini bilmirdilər.
• Enzalutamid monoterapiyası (təkli müalicə) qolu: Xəstələr yalnız açıq etiketli enzalutamid (160 mg, gündə bir doza) aldılar. “Açıq etiketli” həm xəstələrin, həm də həkimlərin hansı müalicənin verildiyini bilməsi deməkdir.
• Plasebo qolu: Xəstələr plasebo (təsirsiz maddə, gündə bir doza) və leuprolide kombinasiyası aldılar. Bu qol da korlaşdırılmışdı.

Əsas effektivlik meyarı enzalutamid və leuprolide kombinasiyasının plasebo və leuprolide kombinasiyası ilə müqayisədə metastazsız sağqalımı (MFS: metastasis-free survival) idi və müstəqil kor mərkəzi qiymətləndirmə ilə ölçüldü. Enzalutamid monoterapiyasının plasebo və leuprolide kombinasiyası ilə müqayisədə MFS-i və ümumi sağqalımı (OS: overall survival) əlavə effektivlik meyarları idi.

Nəticələr

• Enzalutamid və leuprolide kombinasiyasında plasebo və leuprolide ilə müqayisədə MFS-in statistik baxımdan əhəmiyyətli yaxşılaşması göstərildi; hər iki qolda median müddətə çatılmadı (hazard nisbəti 0,42; 95% Eİ: 0,30, 0,61; p-dəyəri<0,0001). Bu kombinasiya metastaz riskini 58% azaltdı.
• Enzalutamid monoterapiyasında da plasebo və leuprolide ilə müqayisədə MFS-in statistik baxımdan əhəmiyyətli yaxşılaşması göstərildi (hazard nisbəti 0,63; 95% Eİ: 0,46, 0,87; p-dəyəri = 0,0049). Yalnız enzalutamid istifadəsi metastaz riskini 37% azaltdı.

Təhlil zamanı ümumi sağqalım məlumatları yetkin deyildi; bütün xəstə qrupunda ölüm göstəricisi 12% idi.

Enzalutamid və leuprolide alan xəstələrdə ən çox (20% və yuxarı) rast gəlinən əlavə təsirlər isti basmalar, əzələ-skelet ağrısı, yorğunluq, yıxılma və qanaxma idi. Enzalutamid monoterapiyası alanlarda ən çox yorğunluq, ginekomastiya, əzələ-skelet ağrısı, süd vəzisində həssaslıq, isti basmalar və qanaxma görüldü.

Enzalutamidin tövsiyə edilən dozası xəstəlik irəliləyənədək və ya qəbuledilməz toksiklik yarananadək qida ilə və ya qidasız gündə bir dəfə ağızdan 160 mg-dır. Enzalutamid GnRH analoqu ilə və ya onsuz verilə bilər. PSA 36 həftəlik müalicədən sonra aşkarlanmaz səviyyədədirsə (< 0,2 ng/mL), enzalutamid dayandırıla bilər. Əvvəl radikal prostatektomiya aparılmış xəstələrdə PSA ≥ 2,0 ng/mL-ə, əvvəl şüa müalicəsi alanlarda isə ≥ 5,0 ng/mL-ə qalxdıqda müalicə yenidən başlana bilər.

Qiymətləndirmə FDA Onkologiya Mükəmməllik Mərkəzinin təşəbbüsü olan Project Orbis çərçivəsində aparılıb. Project Orbis onkoloji dərmanların beynəlxalq tərəfdaşlar arasında eyni vaxtda təqdimatı və qiymətləndirilməsi üçün çərçivə yaradır. FDA bu işdə Health Canada və İsveçrənin Swissmedic qurumu ilə əməkdaşlıq edib. Digər tənzimləyici qurumlarda müraciətlərin qiymətləndirilməsi davam edir.

*

Şəklin izahı: Yazının şəkli ChatGPT 4.0 tərəfindən bu tapşırıqla yaradılıb: “Sakit çayda kiçik qayıqda avar çəkən yetkin kişinin yağlı boya üslubunda gözəl təsviri.”

*

Xarici məzmunu görmək üçün seçimləri tənzimləyin