واکسن COVID-19 بقای بیماران سرطان دریافت‌کننده ایمنی‌درمانی را بهبود می‌دهد

یافته‌ای جالب

• همه‌گیری COVID-19، به‌ویژه در بیماری‌هایی مانند سرطان که دستگاه ایمنی در آنها نقشی حیاتی دارد، رویکردهای درمانی جدیدی را برانگیخت.
• پژوهش‌های اخیر در این زمینه، داده‌های جدیدی منتشر کرده‌اند که نشان می‌دهند واکسن‌های COVID-19 مبتنی بر mRNA افزون بر محافظت در برابر ویروس SARS-CoV-2، در بیماران سرطانی که با ایمنی‌درمانی‌های گروه مهارکننده‌های نقاط وارسی ایمنی درمان می‌شوند نیز میزان بقا را افزایش می‌دهند.
• اما این چگونه ممکن است؟ در این نوشته، بر اساس یافته‌های جدید ارائه‌شده در کنگره ESMO 2024، به نقش واکسن‌های mRNA COVID-19 در درمان سرطان، از طریق افزایش بیان مولکول تنظیم‌کننده دستگاه ایمنی در سطح سلول، یعنی PD-L1، و بازتاب این یافته‌ها در کار بالینی می‌پردازیم.

واکسن mRNA COVID-19 و PD-L1: اثر بالقوه در درمان سرطان

مشخص شده است که واکسن‌های mRNA COVID-19، به‌ویژه در بیماران دریافت‌کننده ایمنی‌درمانی، بیان PD-L1 (لیگاند مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلولی 1) را افزایش می‌دهند. PD-L1 در بسیاری از سرطان‌ها سازوکاری است که به سلول‌های تومور امکان فرار از دستگاه ایمنی را می‌دهد و در این زمینه، درمان‌های هدف‌گیرنده بیان PD-L1 در درمان سرطان تحول ایجاد کرده‌اند.

در زیر، سازوکار اثر ایمنی‌درمانی‌های گروه مهارکننده نقاط وارسی ایمنی به‌سادگی نشان داده شده است:

مطالعه ارائه‌شده در ESMO 2024

مطالعه جدید ارائه‌شده توسط دکتر Adam J. Grippin و گروهش مطرح می‌کند که واکسن‌های mRNA COVID-19 با افزایش بیان PD-L1 در بیماران دریافت‌کننده ایمنی‌درمانی، شناسایی مؤثرتر تومورها توسط دستگاه ایمنی را ممکن می‌سازند. این مطالعه به‌ویژه بر سرطان‌های دشواری مانند سرطان ریه غیرسلول‌کوچک (KHDAK) و ملانوم متاستاتیک تمرکز کرده است.

در پژوهش مشاهده شد که بیماران سرطانی واکسینه‌شده با واکسن mRNA COVID-19 در بازه 100 روز، میزان پاسخ بالاتری به ایمنی‌درمانی داشتند و مدت بقای آنها به‌طور چشمگیری بهبود یافت.

نتایج امیدبخش در بیماران سرطان ریه و ملانوم

بیان PD-L1 در 2358 بیمار سرطان ریه غیرسلول‌کوچک مرحله 3-4 شرکت‌کننده بررسی و تفاوت‌هایی بر اساس زمان واکسیناسیون شناسایی شد.

به‌ویژه تزریق واکسن mRNA COVID-19 در 100 روز اول، نمره درصد توموری PD-L1 یا TPS را به‌طور معناداری افزایش داد. نسبت بیماران با TPS بالاتر از 50%، در واکسینه‌شدگان طی 100 روز 33%، در افرادی که بیش از 100 روز پیش واکسینه شده بودند 24% و در واکسینه‌نشدگان 28% بود. در بیماران دارای PD-L1 TPS بالاتر از 1%، این نسبت‌ها به‌ترتیب 74%، 67% و 68% بودند.

این یافته‌ها نشان می‌دهند واکسن‌های mRNA COVID-19 اثر زیستی ویژه‌ای در درمان سرطان دارند.

در بیماران ملانوم متاستاتیک نیز نتایج مشابهی به دست آمد. طبق پژوهش، بقای کلی افرادی که در 100 روز پیش از شروع ایمنی‌درمانی واکسینه شده بودند، به‌طور بارزی بالاتر از واکسینه‌نشدگان بود (HR 0.31; 95% CI, 0.16-0.57). همچنین بقای بدون پیشرفت آنها بهبود معناداری داشت (HR 0.61; 95% CI, 0.39-0.95).

چرا واکسن‌های mRNA متفاوت‌اند؟ مقایسه با واکسن‌های دیگر

یافته مهم مطالعه این بود که افزایش بیان PD-L1 تنها با واکسن‌های mRNA دیده شد و واکسن‌های دیگر، مانند واکسن پنومونی یا آنفلوانزا، اثر مشابهی نداشتند. دکتر Grippin می‌گوید این وضعیت ممکن است نشان‌دهنده اثر زیستی منحصربه‌فرد واکسن‌های mRNA در زمینه سرطان باشد. بر این اساس مطرح می‌شود که این واکسن‌ها در بیماران سرطان، علاوه بر محافظت در برابر عفونت، ممکن است دستگاه ایمنی را برای مبارزه با سرطان تقویت کنند.

بهبود میزان بقا: اعداد چه می‌گویند؟

نتایج مطالعه نشان می‌دهند بقای کلی بیماران سرطانی واکسینه‌شده به‌طور بارزی بهبود می‌یابد. در بیماران سرطان ریه، میزان بقای دریافت‌کنندگان واکسن mRNA COVID-19 نسبت به واکسینه‌نشدگان 48% بیشتر بود (HR 0.52; 95% CI, 0.37-0.72). در سرطان ریه مرحله III، این میزان تا 54% می‌رسید (HR 0.46; 95% CI, 0.31-0.70) و در مرحله IV، بهبود 28% مشاهده شد (HR 0.72; 95% CI, 0.59-0.88).

به همین ترتیب، در ملانوم متاستاتیک نیز اثر بارز واکسیناسیون مشاهده شد. میزان بقای کلی بیماران واکسینه‌شده در مقایسه با واکسینه‌نشدگان 69% بهتر بود (HR 0.31; 95% CI, 0.16-0.57).

پژوهش‌های آینده و پیامدهای بالینی

به‌دلیل ماهیت گذشته‌نگر مطالعه، یافته‌ها باید با پژوهش‌های آینده‌نگر پشتیبانی شوند. بااین‌حال، داده‌های موجود به‌قوت نشان می‌دهند واکسن‌های mRNA COVID-19 ممکن است پاسخ درمانی بیماران سرطان، به‌ویژه دریافت‌کنندگان مهارکننده نقاط وارسی ایمنی، را افزایش دهند. دکتر Grippin و گروهش بر ضرورت تأیید این یافته‌ها در گروه‌های بزرگ‌تر و متنوع‌تر تأکید می‌کنند. بررسی عمیق‌تر زمان واکسیناسیون و اثرهای زیستی آن، به‌ویژه در درمان سرطان، ظرفیت بهبود بقای بیماران در آینده را دارد.

نتیجه‌گیری: نقش تحول‌آفرین واکسن‌های mRNA در درمان سرطان

این مطالعه نشان می‌دهد واکسن‌های COVID-19 مبتنی بر mRNA فقط محافظی در برابر همه‌گیری نیستند و ممکن است در درمان سرطان نیز تفاوت جدیدی ایجاد کنند. بهبود بقا و افزایش بیان PD-L1 در بیماران دریافت‌کننده ایمنی‌درمانی، اثر قوی واکسن‌های mRNA بر دستگاه ایمنی را آشکار می‌سازد. این یافته‌ها به‌روشنی لزوم بازاندیشی راهبردهای واکسیناسیون در درمان سرطان و حرکت پژوهش‌های آینده در این جهت را نشان می‌دهند.