FDA, Feokromositoma ve Paraganglioma Tedavisinde İlk Oral İlacı Onayladı: Belzutifan

14 Mayıs 2025 tarihinde ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), belzutifan (ticari adıyla Welireg, Merck & Co.) adlı ilacı, 12 yaş ve üzeri erişkin ve pediatrik hastalarda lokal ileri evre, çıkarılamaz ya da metastatik feokromositoma veya paraganglioma (PPGL) tedavisi için onayladı.

Bu onay, feokromositoma veya paraganglioma için ilk oral tedavi seçeneği olması açısından dikkat çekicidir.

Feokromositoma ve Paraganglioma Nedir?

Feokromositoma ve paraganglioma, vücudun sinir sistemi kaynaklı, nadir ve genellikle hormon üreten tümörleridir. Feokromositomalar, böbreküstü bezlerinden kaynaklanırken; paragangliomalar, sinir hücrelerinin bulunduğu başka bölgelerde (boyun, göğüs, karın gibi) ortaya çıkar. Bu tümörler özellikle kan basıncını kontrol eden hormonların (örneğin adrenalin) aşırı salgılanmasıyla ilişkilidir ve ciddi hipertansiyon krizlerine neden olabilir. Tedavi edilmezse, hem lokal komplikasyonlara hem de uzak metastazlara yol açabilir.

LITESPARK-015 Çalışması: Belzutifanın Etkinliği ve Bulgular

FDA onayı, LITESPARK-015 adlı açık etiketli, çok kohortlu bir klinik çalışmaya dayanıyor. Kohort A1, çıkarılamaz ya da metastatik feokromositoma veya paraganglioma tanısı konmuş, ölçülebilir hastalığı olan 72 hasta üzerinde yürütüldü.

Ana Bulgular:

• Objektif yanıt oranı (ORR): %26 (95% CI: 17–38)

• Yanıt süresi (DOR): Medyan 20.4 ay (95% CI: 8.3, ulaşılamadı)

• Antihipertansif ilaç kullanan 60 hastadan 19'u (%32), en az bir ilacında %50 doz azaltımı sağladı ve bu en az 6 ay sürdü.

Yan Etkiler:

Belzutifan ile en sık bildirilen yan etkiler şunlardı:

• Anemi (kansızlık) (%83)

• Yorgunluk (%32)

• Kas-iskelet ağrısı, baş dönmesi, nefes darlığı

• Karaciğer enzimlerinde yükselme, baş ağrısı, bulantı, hipoksi, kalsiyum ve potasyum dengesizlikleri

Kullanım Dozu ve Uygulama Şekli

• Erişkinlerde önerilen doz: 120 mg/gün (oral)

• ≥40 kg çocuklarda: 120 mg/gün

• <40 kg çocuklarda: 80 mg/gün
  Tedavi, hastalık progresyonu veya tolere edilemeyen toksisiteye kadar devam eder.

Belzutifan (Welireg) Hakkında Bilgi ve Önceki FDA Onayları

Belzutifan, bir HIF-2α inhibitörü olarak hipoksiye bağlı tümör büyümesini engelleyen oral bir hedefe yönelik ajan olarak geliştirilmiştir.

FDA Onayları:

1. 13 Ağustos 2021 – Von Hippel-Lindau (VHL) hastalığı ile ilişkili tümörler

2. 14 Aralık 2023 – PD-1/PD-L1 inhibitörü + VEGF-TKI sonrası ilerleyen RCC (böbrek kanseri)

3. 14 Mayıs 2025 – Feokromositoma / Paraganglioma (PPGL) → İlk oral tedavi onayı

Etki Mekanizması:

• Hipoksiye yanıtlı HIF-2α proteininin aşırı aktivitesini bloke ederek:

  • Tümör büyümesini yavaşlatır

  • Yeni damar oluşumunu engeller

  • Tümör hücrelerinin hayatta kalma yollarını baskılar

Türkiye Durumu:

• Türkiye’de henüz ruhsatlı değildir.

• Yurt dışı özel izinle temin edilebilir.

Sonuç ve Klinik Yorum

Feokromositoma ve paraganglioma gibi nadir fakat potansiyel olarak yaşamı tehdit eden tümörlerde, oral olarak alınabilen, hedefe yönelik bir ajanın onaylanması, klinik pratikte önemli bir ilerleme olarak görülmektedir. Belzutifan, sadece hastalık kontrolü değil, kan basıncını düzenlemede de olumlu etkiler göstermesiyle öne çıkmaktadır.

Bu gelişme, HIF-2α hedefli tedavilerin kanser tedavisindeki yerini daha da güçlendirmekte ve özellikle genetik yatkınlık taşıyan hastalar için umut verici bir seçenek sunmaktadır.