ადგილობრივად გავრცელებული კოლონის კიბოს დროს ქიმიოთერაპიის ოპერაციამდე დაწყება უკეთეს შედეგებს იძლევა
ამ სტატიაში
მსხვილი ნაწლავის კიბოები — კოლონისა და სწორი ნაწლავის კიბო — მსოფლიოში სიხშირით მე-3 კიბოა. ამ კიბოების დაახლოებით 40% ადგილობრივად გავრცელებულ (ლოკალურად გავრცელებულ) სტადიაზე დიაგნოსტირდება, რასაც კოლონისა და სწორი ნაწლავის კიბოს მე-2 და მე-3 სტადიებსაც ვუწოდებთ. მაშინ, როცა კოლონის კიბოს უფრო ადრეულ (1.) სტადიაზე პაციენტის პირდაპირ ოპერაციაზე გაგზავნა უკვე სტანდარტული მიდგომაა, ადგილობრივად გავრცელებულ სტადიაზე კვლავ აქტუალურია კითხვა: „პირდაპირ ოპერაცია გავაკეთოთ თუ ჯერ სიმსივნის შემამცირებელი ქიმიოთერაპიით დავიწყოთ მკურნალობა და ოპერაცია შემდეგ ჩატარდეს?“ ამ საკითხზე საყურადღებო კლინიკური კვლევის შედეგები 2023 წლის 19 იანვარს Journal Of Clinical Oncology (JCO) -ში გამოქვეყნდა.
მე-2 სტადიაზე კიბო კოლონის გარე შრეზე (სეროზაზე) ან მიმდებარე ქსოვილებზე (მეზოკოლონზე) ვრცელდება, თუმცა ლიმფურ კვანძებზე არ გავრცელებულა (T3-T4a N0).
მე-3 სტადიაზე კიბო კოლონიდან მიმდებარე ქსოვილებზე და ახლომდებარე ლიმფურ კვანძებზეც არის გავრცელებული (T1-T4a N1-N2).
კოლონისა და სწორი ნაწლავის კიბოს განსხვავება
ადგილობრივად გავრცელებული სწორი ნაწლავის კიბოს განსხვავებული ბიოლოგიის გამო, მკურნალობის ნეოადიუვანტური (ოპერაციამდელი) ქიმიოთერაპიით ან რადიოთერაპიით დაწყება უფრო ფართოდ არის მიღებული. სწორი ნაწლავის არე კოლონისგან ანატომიურად განსხვავდება; ამასთან, მნიშვნელოვანია მის მეზობლად არსებული ორგანოები და ანალური ფუნქციების შენარჩუნება. ადგილობრივად გავრცელებული კოლონის კიბოს მკურნალობაში არსებობს კვლევები, რომლებიც აჩვენებს, რომ ნეოადიუვანტური ქიმიოთერაპიის შემდეგ ჩატარებული ოპერაცია დაავადების შედეგების მხრივ უკეთესია. ამიტომ ზოგი ექიმი ოპერაციის ნეოადიუვანტური მკურნალობის შემდეგ ჩატარებას ამჯობინებს. თუმცა ამ საკითხზე ჯერ ერთიანი აზრი არ არსებობს და გაურკვეველია, რომელი პაციენტებისთვისაა ნეოადიუვანტური მკურნალობა შესაფერისი.
ნეოადიუვანტური მკურნალობის უპირატესობებია:
- სისტემური მკურნალობის ადრეული გამოყენებით მიკრომეტასტაზების რისკის შემცირება;
- მთავარი სიმსივნის შემცირება და ოპერაციით მისი ამოკვეთის გამარტივება;
- სისტემური მკურნალობის ოპერაციამდე ჩატარებით მკურნალობის უკეთესი დაცვა.
მიკრომეტასტაზი ნიშნავს, რომ მთავარი სიმსივნიდან სხეულის სხვა ნაწილებში გავრცელებისას კიბოს უჯრედები სხვა ორგანოებსა თუ ქსოვილებში ერთმანეთისგან განცალკევებით, ძალიან მცირე ზომით (დაახლოებით 0,2 mm ან ნაკლები) სახლდება. სხვა ორგანოსა თუ ქსოვილში დამკვიდრებით ამ უჯრედებმა შეიძლება ახალი სიმსივნე წარმოქმნას. მიკრომეტასტაზების ადრეულ ეტაპზე გამოვლენა რთულია. ადრეულმა ქიმიოთერაპიამ შეიძლება ხელი შეუწყოს მიკრომეტასტაზების აღმოფხვრას ან კონტროლს და კიბოს განმეორების რისკი შეამციროს.
FOxTROT კვლევა
FOxTROT (Fluoropyrimidine Oxaliplatin and Targeted Receptor Pre-Operative Therapy) რანდომიზებული კონტროლირებადი კვლევაა, რომელიც კოლონის კიბოში ნეოადიუვანტური ქიმიოთერაპიის ეფექტს აფასებს. კვლევაში ადგილობრივად გავრცელებული (T3-4 N0-2) კოლონის კიბოს მქონე 1053 პაციენტს ოპერაციამდელი და ოპერაციის შემდგომი ქიმიოთერაპია ჩაუტარდა.
კვლევაში ერთი ჯგუფის პაციენტები ოპერაციამდე ოქსალიპლატინისა და ფტორპირიმიდინის შემცველ ქიმიოთერაპიას იღებდნენ, მეორე ჯგუფი კი ქიმიოთერაპიას მხოლოდ ოპერაციის შემდეგ იღებდა. ამასთან, ზოგიერთ პაციენტში შემთხვევითობის პრინციპით წყდებოდა, მიიღებდნენ თუ არა პანიტუმუმაბით მკურნალობას.
525 პაციენტს პირდაპირ ოპერაცია ჩაუტარდა და შემდეგ ადიუვანტური ქიმიოთერაპია მიიღო; 528 პაციენტს ჩაუტარდა 6-კვირიანი ნეოადიუვანტური ქიმიოთერაპია, ოპერაცია და ადიუვანტური ქიმიოთერაპია.
FOxTROT კვლევის შედეგებმა აჩვენა ოპერაციამდელი ქიმიოთერაპიის სარგებელი ადგილობრივად გავრცელებული კოლონის კიბოს მქონე პაციენტებისთვის.
მე-2 წელს რეციდიული (კიბოს განმეორების) ან რეზიდუალური (ნარჩენი) დაავადების მაჩვენებლები იყო:
- ნეოადიუვანტური მკურნალობის ჯგუფში 17%,
- ადიუვანტური მკურნალობის ჯგუფში კი 22%.
ასევე, ოპერაციამდელი ქიმიოთერაპიის მიმღებ პაციენტებს შორის უფრო ნაკლებს აღენიშნა ოპერაციის შემდეგ სერიოზული გართულებები.
პანიტუმუმაბმა ნეოადიუვანტური ქიმიოთერაპიის სარგებელი არ გაზარდა. თუმცა dMMR დარღვევის მქონე სიმსივნეებში ნეოადიუვანტურმა მკურნალობამ ძალიან მცირე სარგებელი მოიტანა.
შედეგად, ადგილობრივად გავრცელებული კოლონის კიბოს დროს ნეოადიუვანტური ქიმიოთერაპიის სარგებელი ასეთია:
- პაციენტებში შეამცირა რეზიდუალური ან რეციდიული დაავადების მაჩვენებელი.
- სიმსივნის ქირურგიული ამოკვეთის გამარტივებით გაზარდა სრული (R0) ქირურგიული რეზექციის მაჩვენებელი.
- ოპერაციის შემდგომ ადიუვანტურ ქიმიოთერაპიასთან შედარებით მკურნალობის უკეთესი დაცვა უზრუნველყო.
FOxTROT კვლევა მიანიშნებს, რომ ადგილობრივად გავრცელებული კოლონის კიბოს დროს ოპერაციამდელი ქიმიოთერაპია შეიძლება ეფექტიანი მკურნალობის არჩევანი იყოს. თუმცა ხაზგასმულია, რომ ამ საკითხზე მეტი კვლევაა საჭირო.
*
დაინტერესებულთათვის: კოლონისა და სწორი ნაწლავის კიბოს სტადირება
AJCC/UICC-ის მე-8 სტადირების სისტემა კიბოს სტადირების უახლესი მეთოდია.
ამ სისტემით კიბოს სტადია განისაზღვრება ისეთი ფაქტორებით, როგორიცაა სიმსივნის ზომა (T), ლიმფური კვანძების ჩართულობა (N) და მეტასტაზების არსებობა (M). სისტემას იერარქიული აგებულება აქვს და თითოეულ ფაქტორს სხვადასხვა ქვესტადია შეესაბამება. ამ ფაქტორების გაერთიანებით განისაზღვრება კიბოს საერთო/საბოლოო სტადია.
AJCC/UICC-ის მე-8 სტადირების სისტემა შეიქმნა კიბოს უფრო ზუსტი სტადირებისა და მკურნალობის დაგეგმვის ხელშესაწყობად. იგი გამოიყენება არა მხოლოდ კიბოს სტადიის, არამედ დაავადების პროგნოზისა და მკურნალობის არჩევანის განსაზღვრისთვისაც.
TNM სისტემით განსაზღვრული კოლონის კიბოს საბოლოო სტადიები შემდეგნაირად შეიძლება დავაჯგუფოთ:
- სტადია 0: კიბო მხოლოდ კოლონის შიდა შრეში (ლორწოვანში) მდებარეობს (Tis).
- სტადია I: კიბო კოლონის შიდა შრიდან გარე შრემდე (სეროზამდე) არის გავრცელებული, თუმცა ლიმფურ კვანძებზე არ გავრცელებულა (T1-T2 N0).
- სტადია II: კიბო კოლონიდან მიმდებარე ქსოვილებზე (მეზოკოლონზე) ვრცელდება, თუმცა ლიმფურ კვანძებზე არ გავრცელებულა (T3-T4a N0).
- სტადია III: კიბო ახლომდებარე ლიმფურ კვანძებზეც ვრცელდება (T1-T4a N1-N2).
- სტადია IV: კიბო კოლონის გარეთ, სხვა ორგანოებსა თუ ქსოვილებში ვრცელდება (T1-T4a N0-N2 M1).
კოლორექტული კიბოს გადარჩენის მაჩვენებლები სტადიების მიხედვით
SEER (Surveillance, Epidemiology, and End Results) მონაცემთა ბაზა ამერიკის შეერთებულ შტატებში კიბოს ეპიდემიოლოგიისა და გადარჩენის მაჩვენებლების მონიტორინგისთვის გამოიყენება. SEER-ის მიხედვით, კოლორექტული კიბოს 5-წლიანი ფარდობითი გადარჩენის მაჩვენებლები სტადიის მიხედვით განსხვავდება.
5-წლიანი ფარდობითი გადარჩენის მაჩვენებელი იმ პაციენტების პროცენტული წილია, რომლებიც კიბოს დიაგნოზის შემდეგ სულ მცირე 5 წელი ცოცხლობენ. SEER-ის მონაცემებით, ყველა სტადიის ერთად გაანგარიშებისას კოლორექტული კიბოს მქონე პაციენტების 5-წლიანი ფარდობითი გადარჩენა დაახლოებით 65%-ია.
SEER-ის მიხედვით, კოლორექტული კიბოს 5-წლიანი ფარდობითი გადარჩენის მაჩვენებლები სტადიების მიხედვით ასეთია:
- სტადია 0: 92,4%
- სტადია I: 87,4%
- სტადია II: 67,3%
- სტადია III: 53,4%
- სტადია IV: 14,9%
ფარდობითი გადარჩენის მაჩვენებელი კონკრეტული დაავადების მქონე ადამიანების განსაზღვრულ პერიოდში სიცოცხლის მაჩვენებელს ასაკის, სქესის, ეთნიკური ჯგუფისა და სხვა ფაქტორების მიხედვით მოსალოდნელ სიცოცხლის ხანგრძლივობას ადარებს.
თუმცა ეს მაჩვენებლები მხოლოდ საორიენტაციოდ უნდა გამოვიყენოთ, რადგან ფარდობითი გადარჩენა მრავალი ფაქტორის მიხედვით შეიძლება იცვლებოდეს. ასევე მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, რომ ბოლო წლების მიღწევებისა და ახლად დამტკიცებული მკურნალობების შედეგები სტატისტიკაში ჯერ ასახული არ არის.
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.