ახალი ეპოქა პროსტატის კიბოს მკურნალობაში ტალაზოპარიბითა და ენზალუტამიდით

ტესტოსტერონის რეცეპტორის დამთრგუნველი ენზალუტამიდისა (Xtandi) და PARP ინჰიბიტორის, ტალაზოპარიბის (Talzenna), კომბინაციის შემსწავლელი TALAPRO-2 კვლევა 2023 წლის ASCO-ს შარდსასქესო სისტემის კიბოს სიმპოზიუმის ყველაზე გამორჩეული პრეზენტაცია გახდა. ამ კომბინაციით ნამკურნალებ პაციენტთა ჯგუფში დაავადების პროგრესირების ან სიკვდილის რისკი მხოლოდ სტანდარტულ მკურნალობასთან (ენზალუტამიდი) შედარებით 37%-ით ნაკლები აღმოჩნდა. კომბინაციის ეფექტიანობა როგორც HRR მუტაციის მქონე, ისე არმქონე პაციენტებში გამოვლინდა.

მეტასტაზური კასტრაციისადმი რეზისტენტული პროსტატის კიბო (mKDPK), ნიშნავს პროსტატის კიბოს სხეულის სხვა ნაწილებში გავრცელებას იმის შედეგად, რომ მკურნალობა მას ვეღარ აკონტროლებს. ამ ეტაპზე, მიუხედავად მამაკაცური ჰორმონების — ანდროგენების — დამთრგუნველი მკურნალობით ტესტოსტერონის დონის შემცირებისა, კიბო ზრდასა და გავრცელებას განაგრძობს. ეს დაავადების შორსწასულ სტადიასა და მკურნალობის გართულებაზე მიუთითებს.

შორსწასული პროსტატის კიბოს დროს მრავალი და მრავალფეროვანი სამკურნალო ვარიანტი არსებობს

სხვა ორგანოებში გავრცელებული და კლასიკური ჰორმონული დათრგუნვისადმი რეზისტენტული პროსტატის კიბოს პირველი ხაზის სისტემური მკურნალობისთვის დღეს მრავალი ვარიანტი არსებობს. მათ შორისაა:

• ანდროგენის რეცეპტორზე მოქმედი ახალი პრეპარატები, მაგალითად აბირატერონი და ენზალუტამიდი,
• ქიმიოთერაპიები, მაგალითად დოცეტაქსელი და კაბაზიტაქსელი,
• ინდივიდუალური იმუნოთერაპია Spileucel-T და
• მოლეკულური მკურნალობები, მაგალითად რადიუმ-223 და ლუტეციუმ-177.

მიუხედავად ამისა, შორსწასული პროსტატის კიბო დღეს კურაციის (სრული განკურნების) შესაძლებლობის არმქონე დაავადებაა და უფრო ეფექტიანი მკურნალობის ძიება ინტენსიურად გრძელდება.

2010 წლის შემდეგ დანერგილი პრეპარატების კომბინაციებს პროსტატის კიბოს მკურნალობის ახალი ეპოქა შეიძლება ეწოდოს. ასეთი კომბინაციის მაგალითია ჰორმონმგრძნობიარე მეტასტაზური პროსტატის კიბოსთვის 2022 წლის აგვისტოში FDA-ს მიერ დამტკიცებული დაროლუტამიდისა და დოცეტაქსელის კომბინაცია. მიუხედავად იმისა, რომ მას ჯერ FDA-ს ნებართვა არ მიუღია, ამ სტატიის თემამ — TALAPRO-2 კვლევამ — mKDPK-ის მქონე პაციენტებში ტალაზოპარიბისა და ენზალუტამიდის კომბინაციის ეფექტიანობა გადარჩენის მხრივ აჩვენა.

ახალი პრეპარატები პროსტატის კიბოსთვის: PARP ინჰიბიტორები

მეტასტაზური პროსტატის კიბოს მქონე პაციენტთა დაახლოებით 20-40%-ს HRR (ჰომოლოგიური რეკომბინაციით რეპარაციის) მუტაციები აქვს (ზოგჯერ ამ ტერმინს HDR-საც უწოდებენ). ჰომოლოგიური რეკომბინაციით რეპარაციის/აღდგენის (HRR) მუტაციების მქონე კიბოს უჯრედებში დნმ-ის შესაკეთებლად საჭირო მექანიზმი დარღვეულია. ამიტომ პრეპარატები, რომლებიც დნმ-ის დაზიანების აღმდგენ სხვა ფერმენტს — PARP-ს — თრგუნავს, HRR-მუტანტი კიბოს უჯრედების ზრდის შეჩერებაში უფრო ეფექტიანია. BRCA მუტაციები HRR სტრუქტურის დამრღვევი ყველაზე გავრცელებული მუტაციებია.

თავდაპირველად, 2020 წელს, ორმა PARP ინჰიბიტორმა — შესაბამისად, რუკაპარიბმა და ოლაპარიბმა — მეტასტაზური კასტრაციისადმი რეზისტენტული პროსტატის კიბოს (mKDPK) დროს მონოთერაპიის სახით გამოყენებისთვის FDA-ს (აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციის) ნებართვა მიიღო. თუმცა ტალაზოპარიბის ერთადერთი FDA ნებართვა 2018 წელს გაცემულია გერმლაინული (მემკვიდრეობითი) BRCA მუტაციის დადებითი შორსწასული ძუძუს კიბოსთვის.

TALAPRO-2 კვლევა

TALAPRO-2 არის ფაზა III-ის მრავალცენტრული, რანდომიზებული, ორმაგად ბრმა, პლაცებოკონტროლირებული კვლევა, რომელიც mKDPK პაციენტებში ტალაზოპარიბისა და ენზალუტამიდის კომბინაციის ეფექტიანობას რადიოლოგიური პროგრესირების გარეშე გადარჩენის მხრივ პლაცებოსა და ენზალუტამიდს ადარებს.

კვლევამ აჩვენა, რომ ტალაზოპარიბისა და ენზალუტამიდის კომბინაცია პლაცებოსა და ენზალუტამიდთან შედარებით პაციენტების დაავადების პროგრესირების ან სიკვდილის რისკს მნიშვნელოვნად ამცირებდა. კომბინაციამ დაავადების პროგრესირების ან სიკვდილის რისკი 37%-ით შეამცირა. ამასთან, კომბინაციის სარგებელი HRR გენის მუტაციის მქონე პაციენტებშიც გამოვლინდა და არმქონეებშიც.

კვლევაში მსოფლიოს მასშტაბით mKDPK-ის მქონე 1000-ზე მეტი პაციენტი მონაწილეობდა.

საწყის ეტაპზე პაციენტთა მახასიათებლები მკურნალობის ორ ჯგუფს შორის კარგად იყო დაბალანსებული. ორივე ჯგუფში მედიანური ასაკი 71 წელი იყო, ხოლო პროსტატის სპეციფიკური ანტიგენის (PSA) მედიანა ტალაზოპარიბისა და პლაცებოს ჯგუფებში, შესაბამისად, 18,2 ng/mL და 16,2 ng/mL იყო. მეტასტაზური დაავადების ლოკალიზაციები იყო ძვალი (ტალაზოპარიბისა და პლაცებოს ჯგუფებში, შესაბამისად, 86,8% და 84,9%), ლიმფური კვანძი (შესაბამისად, 36,6% და 41,4%), ფილტვი (შესაბამისად, 11,2% და 15,1%) და ღვიძლი (შესაბამისად, 3% და 4%).

ორივე ჯგუფში დაახლოებით 27 პაციენტს მანამდე აბირატერონით ან დოცეტაქსელით მკურნალობა ჰქონდა ჩატარებული. კვლევის ორივე ჯგუფის პაციენტთა დაახლოებით 79%-ს HRR მუტაცია არ ჰქონდა ან მისი სტატუსი უცნობი იყო.

საწყისი HRR გენური სტატუსის შესაფასებლად სიმსივნური ქსოვილი ტალაზოპარიბის ჯგუფის 86,4%-ში და პლაცებოს ჯგუფის 86,1%-ში გამოიკვლიეს. ორივე ჯგუფში პაციენტთა დაახლოებით 20%-ს შესაბამის HRR გენებში ერთი ან მეტი ცვლილება ჰქონდა.

ამ პრეზენტაციის შემდეგ ტალაზოპარიბის სპონსორის, Pfizer-ის, განცხადების მიხედვით, FDA-მ mKDPK-ის მკურნალობისთვის ტალაზოპარიბისა და ენზალუტამიდის კომბინაციის sNDA-ს (დამატებითი განაცხადი პრეპარატზე) პრიორიტეტული განხილვის სტატუსი მიანიჭა. FDA პრიორიტეტული განხილვის სტატუსს ანიჭებს განაცხადებს, რომლებიც მკურნალობაში მნიშვნელოვან წინსვლას გვთავაზობს ან იმ დაავადების ახალ პრეპარატს წარმოადგენს, რომლის საკმარისი მკურნალობაც არ არსებობს. FDA-ს გადაწყვეტილება დამტკიცების შესახებ 2023 წელს არის მოსალოდნელი. sNDA არის Supplement New Drug Application სიტყვების აბრევიატურა. ეს შესაბამის პრეპარატზე უკვე წარდგენილ განაცხადზე (NDA) დამატებით გაკეთებული განაცხადია. ასეთი განაცხადი შეიძლება მნიშვნელოვანი ცვლილების ან განახლების აღსანიშნავად წარედგინოს, მაგალითად, პრეპარატის ეფექტიანობის, უსაფრთხოების ან ახალი მონაცემის მაჩვენებლის შესახებ. 

TALAPRO-2 კვლევაში კომბინაციის ჯგუფში ყველაზე ხშირად აღწერილი გვერდითი მოვლენები იყო: ანემია (65,8%), ნეიტროფილების რაოდენობის შემცირება (35,7%), დაღლილობა (33,7%), თრომბოციტების რაოდენობის შემცირება (24,6%), ზურგის ტკივილი, ლეიკოციტების რაოდენობის შემცირება (22,1%), მადის დაქვეითება (21,6%). კვლევის მიხედვით, ტალაზოპარიბისა და პლაცებოს ჯგუფებში ნებისმიერი ხარისხის მკურნალობისას განვითარებული გვერდითი მოვლენა პაციენტთა, შესაბამისად, 98,5%-სა და 94,5%-ში აღწერეს. 3. და 4. ხარისხის მკურნალობასთან დაკავშირებული გვერდითი მოვლენების მაჩვენებლები ტალაზოპარიბისა და პლაცებოს ჯგუფებში, შესაბამისად, 71,9% და 40,6% იყო. 5. ხარისხის მოვლენები ტალაზოპარიბის ჯგუფის 3,3%-ში განვითარდა, პლაცებოს ჯგუფის 4,5%-თან შედარებით.

ქვემოთ შეგიძლიათ იხილოთ შორსწასული პროსტატის კიბოს მკურნალობის ისტორია

გარე შინაარსის სანახავად მართეთ პარამეტრები