ბზარი ქრომოსომაში: ჯანეტ რაული და ტრანსლოკაცია, 1973
ამ სტატიაში
ბზარი ქრომოსომაში: ჯანეტ რაული და ტრანსლოკაცია, 1973
154-ე დღეს სხეულის შიგნით ანათალ-ანათალ ვიყურებოდით; დღეს უჯრედის შიგნით, ქრომოსომებში ვიყურებით. 137-ე დღეს მოვყევით, როგორ წაიკითხეს ფილადელფიის ქრომოსომა 1960 წელს არასწორად და როგორ დაემატა ჯაჭვის თითოეული რგოლი სხვადასხვა წელს; რაულის 1973 ამ ჯაჭვის ყველაზე ხშირად ნახსენები რგოლია. 154-ე დღის „ხვალ“ ბლოკში დავპირდი, რომ სტატიის თარიღს და ზოლოვნების მეთოდის როლს გადავამოწმებდი: Nature-ის სტატია 1 ივნისი 1973 თარიღისაა, მაგრამ ზოგი წყარო აღმოჩენას 1972 წელში ათავსებს; ამ წინააღმდეგობას ქვემოთ ღიად ვტოვებ.
ერთი ზომის, ერთი იერის
ქრომოსომების დათვლა 1956 წლიდან შეიძლებოდა; მათი ერთ-ერთად ამოცნობა სხვა საქმე იყო. Nature-ის ერთი მიმოხილვის მიხედვით, ზოლოვნებამ 1970-იანების დასაწყისში ცალკეული ქრომოსომების იდენტიფიცირება შესაძლებელი გახადა. მიმოხილვის ჩარჩო აღწერს Q-ზოლოვნებას, სადაც ქინაკრინით შეღებვა თითოეულ ქრომოსომას საკუთარ ზოლების ნახატს აძლევს. რამხელა დამღლელი იყო წინა წლები, პიტერ ნოუელის სიტყვებიდან ვიცით: რადიჩის 2022 წლის რეზიუმეს მიხედვით, ნოუელს 1960-ის შემდგომი ათწლეული იმედგაცრუებით სავსედ მიაჩნდა (137-ე დღე; კონცეპტუალური რეზიუმე).
Q-ზოლოვნების ფესვები სტოკჰოლმშია. ლორე ცეხისადმი მიძღვნილი, 2013 წელს Molecular Cytogenetics-ში გამოქვეყნებული ნეკროლოგის მიხედვით, ცეხმა Q-ზოლოვნების ტექნიკა კაროლინსკას ინსტიტუტში ტორბიორნ კასპერსონის ჯგუფში მუშაობისას შეიმუშავა; ტექსტი წერს, რომ განყოფილების ხელმძღვანელი მხარს არ უჭერდა იდეას, რომ ადამიანის ქრომოსომებს განსხვავებული ზოლები აქვს, და რომ მან თავისი მონაცემები 1971 წელს პარიზში, ადამიანის გენეტიკის მეოთხე საერთაშორისო კონგრესზე წარადგინა. ამ სტრიქონების ერთადერთი წყარო ის ნეკროლოგია; ტექნიკის წელს ის არ ასახელებს.
ჯანეტ რაულის გზა
მედიცინის ეროვნული ბიბლიოთეკის (NLM) ბიოგრაფიის მიხედვით, ჯანეტ დევისონ რაული (1925-2013) ნიუ-იორკში დაიბადა, 1948 წელს ჩიკაგოს უნივერსიტეტში მიიღო სამედიცინო დიპლომი, მუშაობდა საბავშვო კლინიკებში და განვითარების დარღვევების ფონდში, დაახლოებით ოცი წელი ნახევარ განაკვეთზე მუშაობდა და ოთხ ვაჟს ზრდიდა, 1962 წელს კი ჩიკაგოს უნივერსიტეტში ჰემატოლოგიის კვლევით თანამშრომლად დაბრუნდა; 1969 წელს დოცენტი, 1977 წელს პროფესორი გახდა. ბიოგრაფია იმასაც წერს, რომ ინგლისში (ოქსფორდი) დაახლოებით ერთი წელი გაატარა; წელი წყაროებში 1961-სა და 1962-ს შორის მერყეობს.
ცხრა პაციენტი, ერთი კვალი
რაულის სტატია Nature-ში 243-ე ტომის 290-293-ე გვერდებზე, 1 ივნისი 1973 ნომერში გამოქვეყნდა; Nature-ის გვერდის მიხედვით, მიღებულია 1973 წლის 8 იანვარს, გადამუშავებული ვარიანტი კი 1973 წლის 8 თებერვლისთვისაა მითითებული. სათაური ასახელებს მის მიერ გამოყენებულ ორ ტექნიკას: ქინაკრინის ფლუორესცენციას და გიმზას შეღებვას. რეზიუმეს მიხედვით, გაანალიზდა ზედიზედ ცხრა ქრონიკული მიელოიდური ლეიკემიის (ქმლ) პაციენტის უჯრედები. ცხრავეს ფილადელფიის ქრომოსომა ჰქონდა, რომელიც მაშინ 22-ე ქრომოსომის გრძელ მხარზე დელეციად (ნაწილის დაკარგვად) მიიჩნეოდა. ახალმა ტექნიკებმა ყველა პაციენტის ყველა უჯრედში მოულოდნელი რამეც აჩვენა: 9-ე ქრომოსომებიდან ერთის გრძელი მხრის ბოლოზე ზედმეტი, მქრქალად მფლუორესცირებადი მასალა. ამ ზედმეტი მასალის რაოდენობა დაახლოებით იმას უდრიდა, რაც ფილადელფიის ქრომოსომას აკლდა. ავტორმა დაწერა, რომ ეს 22-სა და 9-ს შორის აქამდე შეუმჩნეველ ტრანსლოკაციაზე მიანიშნებდა.
ეს რეზიუმეს დონეზე წავიკითხე; სტატიის სრულ ტექსტამდე ვერ მივედი.
ტრანსლოკაცია
ერთი ქრომოსომიდან მოწყვეტილი ნაჭერი, რომელიც სხვა ქრომოსომას მიემაგრება. აღნიშვნა „9;22“ ამბობს, რომ მონაწილეობს 9-ე და 22-ე ქრომოსომა. რაულის 1973 წლის რეზიუმე აღწერს 22-დან 9-ზე გადასულ ნაჭერს; შემდგომმა გენურმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ეს ორმხრივი გაცვლა იყო და რომ 9-ზე მყოფი ABL გენი 22-ზე გადავიდა (ქვემოთ). ქრომოსომის დონეზე დანახული გადაადგილება გენის დონეზე ორი გენის შერწყმად შეიძლება იქცეს; ქმლ-ში შედეგი BCR-ABL შერწყმის გენია.
ეს გამარტივებული განმარტებაა.
მეორე ანგარიში: 8;21
იმავე თვეში კიდევ ერთი ანგარიში გამოვიდა: Annales de génétique-ში (ტომი 16, ნომერი 2, გვერდები 109-112) რაულმა ქინაკრინის ფლუორესცენციით მწვავე ლეიკემიის მქონე პაციენტში ტრანსლოკაციის აღმოჩენა აცნობა. PubMed-ის ჩანაწერი 1973 წლის ივნისს ასახელებს და რეზიუმე არ აქვს. ჩიკაგოს უნივერსიტეტის 1998 წლის ამბის მიხედვით, ეს იყო გაცვლა 8-სა და 21-ე ქრომოსომას შორის მწვავე მიელობლასტურ ლეიკემიაში, და ამბავი მას 1972 წლის დასაწყისში, ფილადელფიის ქრომოსომის აღმოჩენამდე ათავსებს. Nature-ის ერთი მიმოხილვა 8;21-ს „პირველ იდენტიფიცირებულ ტრანსლოკაციას“ უწოდებს. რომელი იყო პირველი, დაკვირვების და არა გამოქვეყნების თანმიმდევრობაში უნდა ვეძებოთ; ამის გარკვევა ვერ შევძელი და ამიტომ „პირველის“ მტკიცებას დათქმით ვაკეთებ.
მიზეზი თუ შედეგი?
1973 წლის ანგარიშებმა გამოავლინა განმეორებადი, დაავადებისთვის სპეციფიკური ცვლილება; მიზეზობრიობა ცალკე საკითხია. Nature-ის მიმოხილვის მიხედვით, დიდხანს გაბატონებული შეხედულება იყო, რომ ქრომოსომული ცვლილებები პირველადი მოვლენები კი არა, მეორეული შემთხვევითობებია. NLM-ის ბიოგრაფია წერს, რომ რაულის მტკიცება, თითქოს გარკვეული ტრანსლოკაციები გარკვეულ დაავადებებს იწვევს, ამ შეხედულებას ეწინააღმდეგებოდა. მიზეზობრიობა მომდევნო რგოლებით დამკვიდრდა; მათ ციტირებებს Nature-ის მიმოხილვის ლიტერატურის სიიდან გადმოვცემ:
დე კლაინმა და კოლეგებმა 1982 წელს (Nature 300:765-767) აჩვენეს, რომ ABL ონკოგენი ფილადელფიის ქრომოსომაზე იყო გადატანილი; ჰაისტერკამპმა და კოლეგებმა 1983 წელს (Nature 306:239-242) — რომ ABL წყვეტის წერტილის გვერდით დგას; გროფენმა და კოლეგებმა 1984 წელს (Cell 36:93-99) BCR-ის წყვეტის უბანი დაადგინეს; შტიველმანმა და კოლეგებმა 1985 წელს (Nature 315:550-554) BCR-ABL შერწყმის ტრანსკრიპტი აღწერეს. დეილიმ, ვან ეტენმა და ბალტიმორმა 1990 წელს (Science 247:824-830) აჩვენეს, რომ p210 BCR-ABL გენი თაგვში ქმლ-ის მსგავს დაავადებას იწყებს (ეს უკანასკნელი ციტირება ჩანაწერის გვერდიდან). ეს ნაბიჯები რაულმა კი არა, სხვა ლაბორატორიებმა გადადგეს; 1973 ჯაჭვის პირველი რგოლი იყო.
კვალი, რომელიც სხვა კიბოებამდე აღწევს
NLM-ის ბიოგრაფიის მიხედვით, 1990 წლისთვის სხვადასხვა კიბოში სამოცდაათზე მეტი ტრანსლოკაცია იყო აღწერილი. მათგან ორი წინა დღეებიდან ნაცნობია. 136-ე დღეს ბერკიტის ლიმფომის რუკას ვუყურეთ: Nature-ის მიმოხილვის მიხედვით, 8-ე და 14-ე ქრომოსომის ცვლილებები 1976 წელს ცეხმა და კოლეგებმა გამოაცხადეს (Int J Cancer 17:47-56); c-MYC-ის მონაწილეობა 1982 წელს აჩვენეს, მაგრამ მიმოხილვა ამ ნაშრომს ერთ ადგილას კროჩესა და გალოს, სხვაგან კი კროჩესა და ლედერს მიაწერს. 153-ე დღეს t(14;18) -ც შეგვხვდა: ვოსმა, კორიმ და ადამსმა 1988 წელს დაწერეს, რომ ეს ტრანსლოკაცია bcl-2-ს იმუნოგლობულინის მძიმე ჯაჭვის ლოკუსის გვერდით აქცევს.
საზღვრები და ფასი
პირველი საზღვარი ისაა, თუ რა არის აღმოჩენა: ცხრავე პაციენტში ერთი და იგივე ცვლილება კავშირია; მიზეზს არ აჩვენებს. მიზეზობრიობამდე გზამ რაულის 1973-ის შემდეგ ათწლეული და მრავალი ლაბორატორია წაიღო. მეორე საზღვარი წყაროა: 8;21 ანგარიშს რეზიუმე არა აქვს და მისი ტექსტი არ წამიკითხავს; Nature-ის ანგარიშს მხოლოდ რეზიუმედან ვიცნობ.
მესამე საზღვარი წამალთან ერთად მოსული ფასია. ამ ჯაჭვის ბოლოს BCR-ABL-ის სამიზნე იმატინიბი (137-ე დღე) დიდხანს მისაღები წამალია; თურქეთის კვლევაში მკურნალობის შეწყვეტაზე (ქვემოთ) 41 პაციენტიდან 27-მა მაჟორული მოლეკულური პასუხი დაკარგა და წამალი თავიდან დაიწყო. ქრომოსომის აღმოჩენიდან წამლამდე გზა პაციენტისთვის გრძელდება კითხვით, რამდენ ხანს უნდა მიიღოს წამალი და შესაძლებელია თუ არა მისი შეწყვეტა. წამალზე პაუზა მჭიდრო მოლეკულური მონიტორინგის ქვეშ მიმდინარე კვლევის საგანია; ეს ტექსტი მკურნალობის რეკომენდაცია არ არის.
რჩება
- კიბოში განმეორებადი, დაავადებისთვის სპეციფიკური ქრომოსომული ცვლილების ძიება
- ქრომოსომული აღმოჩენა, როგორც კარი გენურ აღმოჩენამდე (BCR-ABL-ის მსგავსად)
- ტრანსლოკაციის გამოყენება დიაგნოზსა და მონიტორინგში
ეცემა ან იზღუდება
- ფილადელფიის ქრომოსომის წაკითხვა 22-ე ქრომოსომის ნაწილის უბრალო დაკარგვად
- შეხედულება, რომ კიბოში ქრომოსომული ცვლილებები მეორეული შემთხვევითობებია
- რწმენა, რომ აღმოჩენას ერთი ადამიანი და ერთი წელი ყვება
ფილადელფიის ქრომოსომიდან ტრანსლოკაციამდე და დღემდე: 1960-2023. ღერძი 1945-დან 2030-მდე გრძელდება. მწვანე ნიშნები გამოცემებია, რომელთა ციტირება რამდენიმე წყაროში ან პირველად ჩანაწერში დასტურდება; ლურჯი ნიშნები ერთ წყაროს ეყრდნობა. ქარვისფერი ზოლი პერიოდია, როცა წყაროები რაულის 9;22 აღმოჩენის თარიღზე ერთმანეთს ეწინააღმდეგება: 1972 (ჩიკაგოს უნივერსიტეტის ამბავი) — 1 ივნისი 1973 (Nature-ის გამოქვეყნება). მხოლოდ წლით ცნობილი თარიღები წლის შუაში დაიხატა.
იმატინიბის შეწყვეტის კვლევა თურქეთში
თურქეთში პირველი კარიოტიპის ანალიზის ან ფილადელფიის ქრომოსომის პირველი დიაგნოსტირების თარიღი ვერ გადავამოწმე; რაულთან ან ცეხთან თურქულ კავშირს არ ვაგებ. კვლევა, რომელსაც გადმოგცემთ, ამ ჯაჭვის ბოლოდანაა: Savaş EM, Yılmaz S, Başer Dikyar AA და სხვ., „Long-term Results of Imatinib Discontinuation in Patients with Chronic-phase Chronic Myeloid Leukemia: A National Multicenter Prospective Study“, Turkish Journal of Haematology 2023;40(4):236-241. რეზიუმეს მიხედვით, ოთხი ცენტრიდან 41 მოზრდილი ქრონიკული ფაზის ქმლ-ის პაციენტი ერთ ჯგუფიან, არარანდომიზებულ კვლევაში დააკვირდნენ; იმატინიბის შეწყვეტის შემდეგ მედიანური მონიტორინგი 48 თვე იყო (6-81 თვე).
შედეგები: მოლეკულური რეციდივის გარეშე გადარჩენა მე-48 თვეს 33,2 პროცენტი იყო; 41 პაციენტიდან 27-მა მაჟორული მოლეკულური პასუხი დაკარგა და იმატინიბი თავიდან დაიწყო; ყველამ ისევ ღრმა მოლეკულური პასუხი მიიღო. ჩემი გამოთვლა: 27/41 დაახლოებით 65,9 პროცენტია, ანუ დაახლოებით ორ მესამედს რეციდივი ჰქონდა. ავტორები წერენ, რომ წამალზე პაუზა მჭიდრო მოლეკულური მონიტორინგით უსაფრთხო და ეკონომიურია, დაახლოებით 4,39 მილიონი ლირის (დაახლოებით 245 150 დოლარის) დანაზოგით, და მას თურქეთიდან პირველ ტიროზინკინაზას ინჰიბიტორის შეწყვეტის კვლევად აღწერენ. DOAJ-ის ჩანაწერში რეზიუმე შეკვეცილია, იქ დაბეჭდილი ნდობის ინტერვალი კი შეფასებას არ ერგებოდა; ამიტომ ინტერვალს არ ვწერ, ციფრები კი ორიგინალ სტატიასთან უნდა შემოწმდეს. სრული ტექსტი არ წამიკითხავს.
1960-დან დღემდე
რა დადასტურდა, რა დარჩა გაურკვეველი
- თარიღის წინააღმდეგობა: Nature-ის გვერდი 1 ივნისი 1973-ს ასახელებს (ტომი 243, ნომერი 5405), მიღება 1973 წლის 8 იანვარს. ჩიკაგოს უნივერსიტეტის 1998 წლის ამბავი 9;22 აღმოჩენას „1972 წლის შემდგომ თვეებში“ ათავსებს; Nature-ის მიმოხილვა ტექსტში „1972 წელს აღმოაჩინა“ წერს, მაგრამ საკუთარ ლიტერატურის სიაში 1973 წლის ციტირებას იძლევა; NLM-ის ბიოგრაფია ერთ ადგილას 1972-ს, სხვა ადგილას 1973-ს იძლევა. დაკვირვება შეიძლება 1972-მდე მიდიოდეს, გამოქვეყნება 1973-ია; გარკვევა ვერ შევძელი.
- 8;21 და 9;22 თანმიმდევრობა: ჩიკაგოს ამბავი 8;21-ს „1972 წლის დასაწყისში“ და 9;22-მდე ათავსებს; Nature-ის მიმოხილვა 8;21-ს „პირველს“ უწოდებს. ორი გამოცემა ერთ თვეშია (ივნისი 1973); Ann Genet-ის ნომრის დღე უცნობია. „პირველის“ მტკიცება ამიტომ დათქმით გავაკეთე.
- ორმხრივობა: Nature-ის რეზიუმე აღწერს 22-დან 9-ზე გადასულ ნაჭერს; რადიჩი (2022) აღმოჩენას „ორმხრივ ტრანსლოკაციად“ აჯამებს; ABL-ის 22-ზე გადასვლა შემდგომმა კვლევებმა აჩვენა. ჩიკაგოს ამბის ფორმულირება „კიბოს გენი 9-დან 22-ზე გადავიდა“ მოგვიანებით გაკეთებული წაკითხვაა.
- ცეხი და რაული: ნეკროლოგი წერს, რომ რაულმა აღმოჩენა ცეხთან ვიზიტის შემდეგ გამოაქვეყნა და რომ ცეხმა 22-ე ქრომოსომასთან კავშირი დაინახა, მაგრამ არ გამოაქვეყნა; იმავე ტექსტში კასპერსონის, გარტონის, ლინდსტენისა და ცეხის 1970 წლის ნაშრომია დასახელებული ფილადელფიის ქრომოსომის 22-ე ქრომოსომად იდენტიფიცირებისთვის. ეს ორი ერთმანეთს ეწინააღმდეგება; რადგან ერთი ნეკროლოგია, დეტალი მტკიცებად არ დამიწერია. Q-ზოლოვნების წელი და გიმზას ზოლოვნება (Seabright 1971) არ გადამოწმებულა და არ დაწერილა.
- ოქსფორდის წელი: NLM-ის ბიოგრაფია 1962-ს ასახელებს, ერთი ვიდეოს ტრანსკრიფცია 1961-ს; ჩიკაგოს ამბავი 1962-ში „საბატიკალს“ ამბობს, NLM ამ სიტყვას არ იყენებს. ტექსტში წელი არ დამიწერია.
- ლასკერი: პრემიის კატეგორია და თანამიმღებნი (ნოუელი, კნუდსონი) ჩიკაგოს ამბიდანაა; წელი 1998.
- ბერკიტი და MYC: ციტირებები Nature-ის მიმოხილვის ლიტერატურის სიიდანაა; 1982 წლის ნაშრომს იქ ორი განსხვავებული ატრიბუცია აქვს, კროჩე-გალო და კროჩე-ლედერი, ამიტომ სახელები არ დამიწერია.
- დეილი 1990: რადიჩის ლიტერატურის სია გვერდების დიაპაზონს „834-830“ წერს (შეუძლებელია); ერთი ჩანაწერის გვერდი 824-830-ს იძლევა, ის გამოვიყენე.
- Savaş 2023: რეზიუმე და ციტირება ორი ჩანაწერის გვერდიდან (DOAJ; უნივერსიტეტის რეპოზიტორია); DOI (10.4274/tjh.galenos.2023.2023.0194) უნივერსიტეტის ჩანაწერიდან. რეზიუმის ნდობის ინტერვალი შეფასებას არ ერგებოდა; არ დაწერილა. ტექსტი არ წამიკითხავს.
- Nature-ის მიმოხილვის ციტირება: ავტორი და წელი გვერდიდან ვერ გადამოწმდა; მხოლოდ DOI.
- გუშინდელი ბლოკი: გადამოწმდა სტატიის თარიღი (1 ივნისი 1973; მიღება 1973 წლის 8 იანვარი) და ზოლოვნების როლი (ქინაკრინის ფლუორესცენცია და გიმზა; Q-ზოლოვნება სტოკჰოლმში); 1972 წლის მტკიცება წინააღმდეგობად დარჩა.
კანცეროგენები მუტაგენებია? ბრიუს ეიმსი და სალმონელას ტესტი, 1973
დღეს ვნახეთ, როგორ უკავშირდება ქრომოსომის ბზარი კიბოს. ხვალ უფრო მცირე მასშტაბზე ჩავდივართ: ბაქტერიით იმის შემოწმებაზე, შეუძლია თუ არა ნივთიერებას კიბოს გამოწვევა. გადავამოწმებ ბრიუს ეიმსისა და მისი გუნდის ტესტის გამოქვეყნების თარიღს, ციტირებას და ღვიძლის ექსტრაქტის როლს.
ავტორის შენიშვნა: ამ ტექსტში ყველაზე მეტად იმას ვცდილობდი, წინააღმდეგობა გამეწია დაშვებისთვის „ერთი თარიღი“ და „ერთი ადამიანი, ვინც აღმოაჩინა“: რაულის დაკვირვება და Nature-ის გამოქვეყნება შეიძლება ერთ წელს არ ემთხვეოდეს, ტექნიკის ფესვები სტოკჰოლმშია, მიზეზობრიობა კი სხვა ლაბორატორიების ათწლიანი შრომა იყო. მეორე ყურადღების წერტილი იყო განმეორებადი აღმოჩენა მიზეზობრივისგან ცალკე დამეტოვებინა.
წყაროები და დამატებითი საკითხავი
- Rowley JD. A new consistent chromosomal abnormality in chronic myelogenous leukaemia identified by quinacrine fluorescence and Giemsa staining. Nature 1973;243(5405):290-293. doi:10.1038/243290a0 (წაკითხულია რეზიუმეს დონეზე; გვერდი წაკითხულია შემაჯამებელი ხელსაწყოთი).
- Rowley JD. Identification of a translocation with quinacrine fluorescence in a patient with acute leukemia. Ann Genet 1973;16(2):109-112 (მხოლოდ PubMed ჩანაწერი; რეზიუმე არ არის, ტექსტი არ წაკითხულა).
- Radich JP. Another Philadelphia story. Haematologica 2022;107(3):566-567. doi:10.3324/haematol.2021.280581 (წაკითხულია შემაჯამებელი ხელსაწყოთი; მეორეული წყარო).
- მედიცინის ეროვნული ბიბლიოთეკა (NLM). Biography: Dr. Janet Davison Rowley. Changing the Face of Medicine, nlm.nih.gov (წაკითხულია შემაჯამებელი ხელსაწყოთი; მეორეული წყარო).
- University of Chicago Medicine. Janet Rowley, MD, wins 1998 Lasker Award. uchicagomedicine.org (წაკითხულია შემაჯამებელი ხელსაწყოთი; მეორეული წყარო).
- Schlegelberger B. Lore Zech. Mol Cytogenet 2013;6:20. doi:10.1186/1755-8166-6-20 (წაკითხულია შემაჯამებელი ხელსაწყოთი; მეორეული წყარო).
- Chromosome translocations: dangerous liaisons revisited. Nature Reviews Cancer, doi:10.1038/35106108 (Nature Education-ის არქივის PDF; წაკითხულია შემაჯამებელი ხელსაწყოთი; ავტორი და წელი გვერდიდან ვერ გადამოწმდა).
- Daley GQ, Van Etten RA, Baltimore D. Induction of chronic myelogenous leukemia in mice by the P210bcr/abl gene of the Philadelphia chromosome. Science 1990;247:824-830 (ჩანაწერის გვერდის მეშვეობით; წაკითხულია შემაჯამებელი ხელსაწყოთი).
- Savaş EM, Yılmaz S, Başer Dikyar AA და სხვ. Long-term results of imatinib discontinuation in patients with chronic-phase chronic myeloid leukemia: a national multicenter prospective study. Turk J Haematol 2023;40(4):236-241 (წაკითხულია რეზიუმეს დონეზე; წაკითხულია შემაჯამებელი ხელსაწყოთი).
- Mukherjee S. The Emperor of All Maladies: A Biography of Cancer. New York: Scribner; 2010 (ზოგადი კონტექსტი; შესაბამისი ნაწილი ამ ტექსტისთვის თავიდან არ წამიკითხავს).
ეს ტექსტი სერიის „კიბოს ისტორია 365 დღეში“ 155-ე დღეა და ტრანსლოკაციის აღმოჩენას ისტორიულ კითხვად წარმოადგენს. ეს ისტორიულ-პოპულარული შინაარსია; დიაგნოზის ან მკურნალობის რეკომენდაცია არ არის. მკურნალობასთან დაკავშირებულ გადაწყვეტილებებზე მიმართეთ თქვენს ექიმს. წყაროები გადამოწმებულია; დეტალები, რომლებიც მხოლოდ ერთ მეორეულ წყაროს, მხოლოდ რეზიუმეს ან წაუკითხავ ტექსტს ეყრდნობა, fact-check შენიშვნებშია აღნიშნული.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
