ძილის გავლენა ჯანმრთელობასა და ხანგრძლივ სიცოცხლეზე
ამ სტატიაში
ძილის ჩვევები ჩვენს ჯანმრთელობას მჭიდროდ უკავშირდება. მრავალი კვლევა აჩვენებს, რომ ნაკლები ან ზედმეტი ძილი უარყოფითად მოქმედებს და სიკვდილის რისკსაც ზრდის. ამ გავლენაში, შესაძლოა, სხვა დაავადებების გავლენაც მნიშვნელოვანი იყოს როგორც სიცოცხლის, ისე ძილის ხანგრძლივობაზე.
დიდ კვლევაში, რომელიც ძილის ხანგრძლივობისა და ჩვევების სიცოცხლეზე გავლენას შეისწავლიდა, 21 ათასზემეტ ტყუპს 22 წელზე მეტხანს აკვირდებოდნენ. ტყუპები იმიტომ შეარჩიეს, რომ ერთ გარემოში იზრდებოდნენ და ერთნაირი გენეტიკური თვისებები ჰქონდათ. ასე ძილის გავლენის უფრო სანდო გაზომვა იქნებოდა შესაძლებელი.
მონაწილე ტყუპებს 22-წლიან დაკვირვებაში ეკითხებოდნენ ძილის ხანგრძლივობას:
- 7 საათზე ნაკლები
- 7-8 საათი
- 8 საათი და მეტი; ასევე საძილე წამლის გამოყენებასა და ძილის ხარისხს.
კვლევაში ღამით 7 საათზე ნაკლებ ან 8 საათზე მეტ მძინარეებში სიკვდილის რისკი %17-დან 24-მდე გაიზარდა. საძილე წამალმაც რისკი 3-დან 1-ით გაზარდა.
კვლევა ვარაუდობს, რომ ხანგრძლივი სიცოცხლისთვის იდეალური ძილია 7-დან 8 საათამდე . თუმცა ინდივიდუალური საჭიროებით — პროფესიის, სამუშაო რეჟიმის ან სხვათა მიხედვით — ეს დრო განსხვავდება.
ძილის ხარისხიც ხანგრძლივობას მჭიდროდ უკავშირდებოდა. ხარისხი ძლიერ კავშირში აღმოჩნდა ნელი ტალღის ძილის რაოდენობასთან, რომელიც REM-თან ერთად ძილის ფუნქციისთვის უმნიშვნელოვანესად ითვლება.
წინა წინააღმდეგობრივი კვლევებისგან განსხვავებით, ამ კვლევაში საძილე ან დამამშვიდებელ წამალსა და სიკვდილის რისკის ზრდას შორის მსუბუქი–ზომიერი კავშირი აღმოჩნდა.
ძილი სხვადასხვა ეტაპის დინამიკური პროცესია
ადამიანებისა და მრავალი ძუძუმწოვრისთვის ძილი აუცილებელია ნასწავლი ინფორმაციის დასამუშავებლად, შესანახად და ტვინის დასასვენებლად. არსებობს სხვადასხვა ეტაპი: სწრაფი თვალის მოძრაობის REM (Rapid Eye Movements) და თვალის უმოძრაობის ან შენელების NREM (non-REM). REM მეტად აქტიური ძილის პერიოდია, როცა ტვინი დღისით ნასწავლს ამყარებს. ელექტრული ტვინის ტალღებით ჩანს, რომ იგი თითქმის დღისავით აქტიურია და დახარისხებას, გაწმენდასა და ჩაწერას ასრულებს. სიზმრებიც ამ დროს გვესიზმრება. Non-REM კი სხეულის და უფრო მეტად ტვინის დასასვენებელ ღრმა ძილსუზრუნველყოფს. ამ დროს კუნთები კარგად დუნდება და ისვენებს. ციკლი გაღვიძებამდე დაახლოებით ყოველ 90 წუთში მეორდება; დილისკენ REM ხანგრძლივდება, non-REM კი მცირდება.
სხვადასხვა ხანგრძლივობის ძილის მომატებული რისკი შესაძლოა მეტ ან ნაკლებ ძილს უკავშირდებოდეს. თუმცა სხვა საწყისმა ფაქტორმაც შეიძლება ორივე შეცვალოს. მაგალითად, გულის დაავადებამ ძილის ხანგრძლივობა და სიკვდილის რისკი შეცვალოს.
კვლევები მიანიშნებს, რომ რეგულარულად ღამით 7 საათზე ნაკლები ძილი უარყოფითად შეიძლება მოქმედებდეს გულ-სისხლძარღვთა, ენდოკრინულ, იმუნურ და ნერვულ სისტემებზე. უძილობამ ასევე კვების შეცვლით, მოწევისა და ალკოჰოლის მსგავსი ჩვევების გაზრდით შეიძლება გამოიწვიოს სიმსუქნე, დიაბეტი, მაღალი წნევა და გულის დაავადებები, შფოთვა, დეპრესია და სხვა მძიმე დაავადებები.
ძილი ზოგადი ჯანმრთელობის მაჩვენებლად უნდა მივიჩნიოთ
ნაკლებ ან ბევრ ძილსა და სიკვდილის რისკს შორის რთული კავშირია. ამიტომ აუხსნელ ცვლილებებს სერიოზულად უნდა მოეკიდოთ და ექიმს გაესაუბროთ.
შეჯამებით, საკმარისი ხანგრძლივობისა და ხარისხის ძილს ჯანმრთელობასა და სიცოცხლეზე დადებითი წვლილი აქვს. საჭიროების ვერდამაკმაყოფილებელ უხარისხო ძილს კი შეიძლება საზიანო გავლენა ჰქონდეს.
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.