ძუძუს, საშვილოსნოს ყელისა და კოლორექტული კიბოს სკრინინგის მაჩვენებლები — პანდემიამდე და შემდეგ

მიუხედავად იმისა, რომ მასზე იმდენს აღარ ვსაუბრობთ, რამდენსაც ადრე, Covid-19-ის პანდემიის ბევრი ჭრილობა ჯერ კიდევ არ მოშუშებულა. ერთ-ერთი მათგანია კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკის მიზნით ჩატარებულ სკრინინგში სერიოზული შეფერხებები.

JAMA Oncology ჟურნალში 2022 წლის 17 ნოემბერს გამოქვეყნებულ აშშ-ის ჯვარედინ კვლევაში Allison Oakes-მა და მისმა გუნდმა დაადგინეს, რომ 2021 წლის დეკემბრისთვის ძუძუს, საშვილოსნოს ყელისა და კოლორექტული კიბოს სკრინინგის მაჩვენებლები პანდემიის დროს მნიშვნელოვნად შემცირდა და შემდგომი გარკვეული აღდგენის მიუხედავად Covid-19-ის პანდემიამდელ დონეზე დაბალი დარჩა.

კვლევაში გამოყენებული იყო მთელი აშშ-ის მომცველი სამედიცინო ჩანაწერები 2017 წლის იანვრიდან 2021 წლის დეკემბრამდე.

მნიშვნელოვანი მიგნებები

ანალიზში ჩართული იყო 306 მილიონი ადამიანი, რომელთა საშუალო ასაკი 51,5 წელი იყო.

ძუძუს კიბოს სკრინინგის კვარტალური მედიანური მაჩვენებელი, რომელიც პანდემიამდე 100000 ადამიანზე 8216 იყო, 2020 წლის მე-2 კვარტალში 100000 ადამიანზე 4951-მდე შემცირდა, რაც 40%-იანი კლებაა. 2020 წლის მე-3 და მე-4 კვარტლებისთვის სკრინინგის მაჩვენებლები პანდემიამდელ დონეს დაუბრუნდა, შემდეგ კი 2021 წელს 100000 ადამიანზე 7374-მდე შემცირდა, კვარტალური დანაკლისით 6%-დან 17%-მდე. სკრინინგის შემცირებასთან კავშირში, ძუძუს კიბოს რეგისტრირებული სიხშირე 2019-დან 2020 წლამდე დაახლოებით 6%-ით, ხოლო 2020-დან 2021 წლამდე კიდევ დაახლოებით 5%-ით შემცირდა.

საშვილოსნოს ყელის კიბოს სკრინინგის კვარტალური მედიანური მაჩვენებელი, რომელიც პანდემიამდე 5602/100000 იყო, 2020 წლის მე-2 კვარტალში 3563/100000-მდე შემცირდა, რაც 36%-იანი კლებაა. 2020 წლის მე-3 კვარტლისთვის მაჩვენებლები პანდემიამდელ დონეს დაუბრუნდა, შემდეგ კი 2020 წლის მე-4 კვარტალში 4853/100000-მდე, ხოლო 2021 წლის მე-4 კვარტალში 4246/100000-მდე შემცირდა. საშვილოსნოს ყელის კიბოს რეგისტრირებული სიხშირე 2019-დან 2020 წლამდე დაახლოებით 6%-ით შემცირდა და დამატებითი ზრდით 2020-დან 2021 წლამდე დაახლოებით 5%-ით შემცირდა.

კოლორექტული, ანუ მსხვილი ნაწლავის კიბოს სკრინინგის კვარტალური მედიანური მაჩვენებელი, რომელიც პანდემიამდე 3162/100000 იყო, 2020 წლის მე-2 კვარტალში 1746/100000-მდე შემცირდა, რაც 45%-იანი კლებაა. 2020 წლის მე-3 კვარტლიდან 2021 წლის მე-4 კვარტლამდე კვარტალური სკრინინგის მაჩვენებლები 2590-დან 2861/100000-მდე მერყეობდა; ეს პანდემიამდელი დონის 82%-დან 90%-მდე იყო. კოლორექტული კიბოს რეგისტრირებული სიხშირე 2019-დან 2020 წლამდე დაახლოებით 7%-ით, ხოლო 2020-დან 2021 წლამდე კიდევ დაახლოებით 6%-ით შემცირდა.

შედეგად, ეს ჯვარედინი კვლევა აჩვენებს, რომ მოსახლეობაში კიბოს სკრინინგისა და დიაგნოსტიკის მაჩვენებლები კიბოს სამი ძირითადი ტიპისთვის პანდემიამდელ დონეზე დაბალი დარჩა. ვვარაუდობთ, რომ ჩვენს ქვეყანაშიც მსგავსი მდგომარეობაა. პანდემიამდეც კი მოსახლეობაში კიბოს სკრინინგში მონაწილეობის მაჩვენებლები სასურველზე გაცილებით დაბალი იყო.

კვლევის მიგნებები აჩვენებს, რომ სკრინინგი პანდემიის საწყისი ეტაპების შემდეგ სწრაფად აღდგა; თუმცა უფრო ხანგრძლივმა დაკვირვებამ გამოავლინა, რომ პრევენციული სკრინინგის დანაკლისი დაბრუნდა და კიდევ გაუარესდა. მკვლევართა ეს მიგნება მიუთითებს, რომ 2021 წლამდე კიბოს სკრინინგი მნიშვნელოვანი მასშტაბით დავიწყებას მიეცა. გრძელვადიანი უარყოფითი შედეგების, მაგალითად კიბოს უფრო გვიან სტადიაზე დიაგნოსტიკის, შესამცირებლად სხვადასხვა დაინტერესებულმა მხარემ უნდა შეაფასოს ახალი სტრატეგიები და გამოყოს სათანადო რესურსები ასაკისა და სქესის შესაბამისი სკრინინგის გასაზრდელად.