გამოჯანმრთელების შემდეგ ძუძუს კიბოს პაციენტების მეთვალყურეობისას არასაჭირო გამოკვლევები არ უნდა მოვითხოვოთ!

ძუძუს კიბოთი დაავადებული პაციენტის უდიდესი სურვილი დაავადებისგან გათავისუფლებაა. პირველი დიაგნოზისას დაავადებით სიკვდილის შიში უმაღლეს დონეზეა. მეტასტაზების გარეშე ადრეული ძუძუს კიბოს დროს, როდესაც ექიმი უხსნის, რომ მკურნალობის შემდეგ დაავადებისგან გათავისუფლდება, პაციენტისთვის შვების პერიოდი იწყება. ოპერაციის, ქიმიოთერაპიისა და საჭიროებისას რადიოთერაპიის შემდეგ ძირითადი მკურნალობა სრულდება და პაციენტი მეთვალყურეობაში გადადის.

ამ პროცესის დაწყებამდე ექიმი უხსნის, რომ ინტენსიური მკურნალობა დასრულდა, პაციენტი დაავადებისგან გათავისუფლდა და ახლა მეთვალყურეობა დაიწყება. დაახლოებით 6 თვის ინტენსიური მკურნალობის განმავლობაში პაციენტი ონკოლოგიურ გუნდს ძალიან მიეჯაჭვა და თითქმის ამ გუნდთან ერთად ცხოვრობდა. ამ პერიოდში ძუძუს კიბოს პაციენტის ჯანდაცვის გუნდთან სიახლოვე უსაფრთხოების გრძნობასაც აძლევს. თუმცა ეს დრო სრულდება, გუნდთან მჭიდრო ურთიერთობის პერიოდი ამოიწურა და შემოწმებები ყოველ 3-6 თვეში დაიწყება. პაციენტი ძველ ცხოვრებას დაუბრუნდება და ყოველდღიურ ყოფას შეწყვეტილი ადგილიდან გააგრძელებს.

სწორედ ამ პერიოდში პაციენტს ახალი შიში ეუფლება. მას ძუძუს კიბოს რეციდივის, ანუ დაავადების ხელახლა გამოჩენის, განმეორების შიში ჰქვია. გამოჯანმრთელებულ პაციენტს სურს შემოწმებებზე ყველაფერი გაკეთდეს და საჭიროებისას მრავალი ტესტით ყოველ ჯერზე აუხსნან, განმეორდა თუ არა ან განმეორდება თუ არა დაავადება. ამ სტატიაში გვსურს მკურნალობის შემდეგ მეთვალყურეობაში არასაჭირო გამოკვლევების შესახებ ინფორმაცია მოგაწოდოთ.

ASCO 2017-ზე წარდგენილი კვლევის მიხედვით, მეთვალყურეობაში მყოფ ადრეული ძუძუს კიბოს პაციენტებს საჭიროზე მეტი სიმსივნური მარკერის, სისხლისა და ვიზუალიზაციის ტესტები უტარდებათ.

კვლევა

კვლევაში აშშ-ის აღმოსავლეთ ვაშინგტონში ადრეული სტადიის ძუძუს კიბოს მქონე 2156 პაციენტის 2007- 2015 წლების სადაზღვევო ჩანაწერები შეისწავლეს. პაციენტთა %84-ს 1. სტადიის, %16-ს კი 2. სტადიის ძუძუს კიბო ჰქონდა.

ყველა პაციენტი მკურნალობის შემდეგ მეთვალყურეობაში გადავიდა. შეისწავლეს, უტარდებოდათ თუ არა სიმსივნური მარკერების სისხლის ტესტები (CEA, CA 15-3, CA 27.29) და მოწინავე ვიზუალიზაცია (PET, კომპიუტერული ტომოგრაფია და ძვლის სკანირება). აღმოჩნდა, რომ პაციენტთა 3-დან 1-ზე მეტს (%37) არასაჭიროდ სთხოვდნენ მარკერის სისხლის ტესტს. ასევე დაახლოებით 5-დან 1-ს (%17) არასაჭირო მოწინავე რადიოლოგიური ვიზუალიზაცია ჩაუტარდა.

რომელი პაციენტები საჭიროებს მკურნალობის შემდეგ უფრო მჭიდრო მეთვალყურეობას?

თავდაპირველად 5 cm-ზე დიდი სიმსივნის ან 3-ზე მეტ იღლიის ლიმფურ კვანძში გავრცელების / მეტასტაზის მქონე 2B ან 3 სტადიის პაციენტები მაღალი რისკისად ითვლება და შემოწმებისას ზემოთ ჩამოთვლილი ტესტები შეიძლება მოითხოვონ. თუმცა უფრო ადრეული სტადიის ძუძუს კიბოს პაციენტებში, თუ არ არის საეჭვო ჩივილები, მაგალითად ახალი ხელით შესაგრძნობი კვანძი ან ხანგრძლივი ტკივილი, არასაჭირო გამოკვლევები არ უნდა მოითხოვონ.

სიმსივნური მარკერის სისხლის ტესტისა ან მოწინავე ვიზუალიზაციის არასაჭიროდ გამოყენებას მრავალი ნაკლი აქვს: სტრესი, დროისა და ხარჯის დაკარგვა. გარდა ამისა, ჩივილების არმქონე პაციენტებში მარკერების კვლევა დაავადების განმეორების ადრეულ გამოვლენაშიც ეფექტური არ არის.

მიუხედავად იმისა, რომ განმეორების რისკის შემცირებას დამცავი - ადიუვანტური მკურნალობით ცდილობენ, დაავადების განმეორების შიში პაციენტებისა და ახლობლების მთავარი საზრუნავია. ამ პროცესში ფსიქოლოგიური მხარდაჭერის ღონისძიებები შფოთვას მნიშვნელოვნად ამცირებს; როდესაც პაციენტები იღებენ რეალობას, რომ ზოგჯერ კიბოს განმეორების მკაფიო პროგნოზი შეუძლებელია, შიშს უფრო ადვილად სძლევენ. გარდა ამისა, ადრეული ძუძუს კიბოს მეთვალყურეობაში არასაჭირო ტესტების მოთხოვნის თავიდან ასაცილებლად საუკეთესო გზა პირველ რიგში ექიმების განათლება ჩანს.