გვიან ღამით კვებისას მსხვილი და სწორი ნაწლავის კიბოს რისკი შესაძლოა მეტი იყოს

დიდი ხანია ვიცით, რომ გვიან ღამით, განსაკუთრებით ცხიმითა და შაქრით მდიდარ დიდ ულუფებს უნდა მოვერიდოთ. ახლა ამ გაფრთხილების გათვალისწინებისთვის კიდევ ერთი მიზეზი გვაქვს: დაძინებამდე 3 საათის განმავლობაში, კვირაში სულ მცირე 4 დღეს კვებამ შეიძლება გაზარდოს კოლორექტალური კიბოს განვითარების რისკი.

ახალ კვლევაში კიბოს სკრინინგის მიზნით კოლონოსკოპიის გამვლელ 664 ადამიანს გამოჰკითხეს და დადგინდა, რომ 42% გვიან იკვებებოდა. კოლონოსკოპიაზე ადენომის (მცირე, არაკიბოვანი დაზიანების) აღმოჩენის ალბათობა ამ ჯგუფში გვიან არმკვებავებთან შედარებით 46%-ით მეტი იყო.

ადენომები და კიბოს რისკი

ადენომა კიბო არ არის, თუმცა შეფასებით მათი 5%-დან 10%-მდე დროთა განმავლობაში შეიძლება ავთვისებიანი გახდეს. რისკი საჭმლის მომნელებელ სისტემაში მდებარეობისა და ზომის მიხედვით იცვლება. კოლონოსკოპიისას ექიმები ამ დაზიანებებს ეძებენ, ზომავენ და ითვლიან.

"ბევრი სხვა კვლევა ეხება იმას, თუ რას ვჭამთ, მაგრამ არა იმას, როდის ვჭამთ," — ამბობს წამყვანი მკვლევარი Edena Khoshaba, ჩიკაგოს Rush University-ის სამედიცინო სკოლის სტუდენტი. "გავრცელებული რჩევებია წითელი ხორცისგან თავის შეკავება, მეტი ხილისა და ბოსტნეულის მიღება — რაც, რა თქმა უნდა, კარგია — თუმცა ჩვენ გვინდოდა გვენახა, როგორ მოქმედებს კვების დრო."

Khoshaba-მ და კოლეგებმა დროის გავლენა აღმოაჩინეს. საკვების შემადგენლობის გათვალისწინების შემდეგაც, გვიან მკვებავებში სამი ან მეტი ტუბულური ადენომის არსებობის ალბათობა გვიან არმკვებავებთან შედარებით 5,5-ჯერ მეტი იყო. ტუბულური ადენომა მსხვილი ნაწლავის პოლიპის ყველაზე გავრცელებული ტიპია.

რა შესაძლო კავშირია გვიან კვებასა და კოლორექტალური კიბოს რისკს შორის?

შინაგანი საათის გადაწყობა

ძილის წინ კვება ორგანიზმის შინაგანი საათის, ანუ "ცირკადული რიტმის" დარღვევას უკავშირდება. აქ საუბარი არ ეხება ტვინში არსებულ ცენტრალურ ცირკადულ ცენტრს, რომელიც ღამით ძილიანობის გამომწვევ მელატონინს გამოყოფს. ამის ნაცვლად, გვიან კვებამ შეიძლება დაარღვიოს ორგანიზმის სხვა ნაწილების დღისგან ღამეზე გადასვლის მარეგულირებელი "პერიფერიული ცირკადული რიტმი".

პერიფერიული ცირკადული სისტემის ნაწილი საჭმლის მომნელებელ სისტემაში მდებარეობს. მაგალითად, გვიან ღამით კვებისას ტვინი შეიძლება ფიქრობდეს, რომ ღამეა, ნაწლავები კი — რომ დღეა.

ამასთან, გვიან ღამით ადამიანები ყოველთვის ყველაზე ჯანსაღ საკვებს არ ირჩევენ. მათი არჩევანი ხშირად მეტ დამატებულ შაქარსა და ცხიმს შეიცავს. ამან შეიძლება ორგანიზმის საჭიროებაზე გაცილებით მეტი კალორიის მიღება გამოიწვიოს. ამიტომ გვიან ღამით კვება არასასურველ წონის მატებასაც შეიძლება იწვევდეს.

ჯერ უპასუხოა კითხვა, უკავშირდება თუ არა გვიან კვება რაიმე გზით ახალგაზრდა პაციენტებში კოლორექტალური კიბოს მზარდ სიხშირეს.

ეს დაკვირვებითი კვლევაა და ამიტომ ისეთი ძლიერი არ არის, როგორც კვლევები, რომლებიც ადამიანებს შემთხვევითად ანაწილებს გვიან ან ადრე კვების ჯგუფებში და დროთა განმავლობაში შედეგებს ადარებს. როგორც Khoshaba აღნიშნავს, მონაწილეებს ბოლო 24 საათში მიღებული საკვების გახსენებაც სთხოვეს, რაც ყოველთვის ზუსტი არ შეიძლება იყოს.

კუჭის ბაქტერიებს ფხიზლად ტოვებთ?

ნაწლავებში ზოგ მცირე ორგანიზმს საკუთარი შინაგანი საათი აქვს და დღიურ რიტმს მიჰყვება. საკვები განსაზღვრავს, ამ ორგანიზმთა რამდენი სხვადასხვა სახეობაა აქტიური. ამიტომ გვიან ღამით შაქრითა და ცხიმით მდიდარი საკვების მიღებისას შეიძლება უარყოფითად იმოქმედოთ თქვენს მიკრობიომზე.

Khoshaba-სა და კოლეგების შემდეგი ნაბიჯია პერიფერიული ცირკადული რიტმის, ნაწლავის მიკრობიომის ცვლილებებისა და მეტაბოლური სინდრომის განვითარების რისკის შესწავლა.