მოქმედებს თუ არა პოლიპის ზომა კიბოს რისკზე? მსხვილი ნაწლავის პოლიპების ზომების ცხრილი

მსხვილი ნაწლავის პოლიპები ნაწლავში მზარდი უჯრედების ჯგუფებია. ეს უჯრედული ჯგუფები ზომითა და ფორმით განსხვავდება. ისინი შეიძლება კეთილთვისებიანიც იყოს და ავთვისებიანიც. ჩვეულებრივ დიდი პოლიპების კიბოდ გარდაქმნის რისკი უფრო მაღალია. ამიტომ მსხვილი ნაწლავის პოლიპების ზომა მნიშვნელოვანია (იხილეთ რა არის პოლიპი და როგორ უნდა ვუმკურნალოთ მსხვილი ნაწლავის პოლიპებს?)

კონკრეტული ზომა, რომლის მიღწევისას პოლიპი აუცილებლად ავთვისებიანად ჩაითვლება, არ არსებობს. თუმცა სპეციალისტთა უმეტესობა დიამეტრით 1 სანტიმეტრს (cm) მიღწეულ პოლიპს კიბოს მაღალი რისკის მქონედ მიიჩნევს. 

მსხვილი ნაწლავის პოლიპების ზომები

ქვემოთ მოცემული გამოსახულება მსხვილი ნაწლავის პოლიპების ზომასა და კიბოსთან მის შესაძლო კავშირს აჩვენებს: 

მსხვილი ნაწლავის პოლიპების კლასიფიკაცია ზომის მიხედვით

სპეციალისტები პოლიპების ზომებს შემდეგი ფაქტორების მიხედვით აჯგუფებენ:

მსხვილი ნაწლავის პოლიპების ტიპები და კიბოს რისკი

მსხვილი ნაწლავის პოლიპები სხვადასხვა ტიპისაა და თითოეულს კიბოს განსხვავებული რისკი შეიძლება ჰქონდეს. მათი ტიპები და კიბოს რისკები ასეთია:

როგორ დგინდება მსხვილი ნაწლავის პოლიპების დიაგნოზი?

მსხვილი ნაწლავის პოლიპების დიაგნოზი ჩვეულებრივ ენდოსკოპიური მეთოდით, კოლონოსკოპიით ისმება. კოლონოსკოპია პოლიპების დიაგნოსტიკის ყველაზე გავრცელებული და ზუსტი მეთოდია. პროცედურისას ექიმი მსხვილ ნაწლავში წვრილ, მოქნილ მილს, კოლონოსკოპს, ათავსებს, რომლის ბოლოზეც კამერა და სინათლის წყაროა. ამით მას მსხვილი და სწორი ნაწლავის დათვალიერება შეუძლია. პოლიპის აღმოჩენისას ექიმს მისი ამოკვეთა, ანუ პოლიპექტომია, ჩვეულებრივ იმავე პროცედურის დროს შეუძლია. ამოკვეთილი პოლიპი პათოლოგიური გამოკვლევისთვის ლაბორატორიაში იგზავნება.

მსხვილი ნაწლავის პოლიპების ფორმა და ზრდა

მსხვილი ნაწლავის პოლიპები ნელა იზრდება. პატარა პოლიპის წარმოქმნას დაახლოებით ათი წელი შეიძლება დასჭირდეს. 

მათი ფორმა შეიძლება ბრტყელი ან ჩაღრმავებული იყოს. ზრდის მიხედვით ასევე ორი ტიპი არსებობს: სესილური, ანუ უფეხო, და პედუნკულური, ანუ ფეხიანი:

• სესილური პოლიპები: პოლიპები, რომლებსაც ფეხი არ აქვს და მსხვილი ნაწლავის კედელს ბრტყლად ეკვრის.
• პედუნკულური პოლიპები: სოკოს მსგავსად ვიწრო ფეხზე იზრდება.

ეს პოლიპები შეიძლება იყოს როგორც არაავთვისებიანი, ისე პრეკანცერული ან ავთვისებიანი.

ადენომების ფორმა და ზრდა

ადენომები, რომლებიც მსხვილი ნაწლავის პოლიპების დაახლოებით 66%-ს შეადგენს, პრეკანცერულია. მათი ზრდის ფორმებია:

• ტუბულური ზრდა: მილისებრად მზარდი ადენომები, რომელთა ზომაც ნახევარ დუიმზე, დაახლოებით 1,27 cm-ზე, ნაკლებია.
• ვილოზური ადენომა: უფრო დიდი ადენომები, რომლებიც უსწორმასწორო, ყვავილოვანი კომბოსტოს მსგავს ფორმას იღებს.
• ტუბულოვილოზური ადენომა: ადენომები, რომლებსაც ტუბულური და ვილოზური ზრდის ორივე ფორმა აქვს.

პოლიპების ზრდის ფორმამ შეიძლება განსაზღვროს, რამდენად ხშირად სჭირდება ადამიანს საკონტროლო კოლონოსკოპია. ადენომების კიბოდ გარდაქმნას დაახლოებით 10 წელი შეიძლება დასჭირდეს. თუმცა ეს პერიოდი ინდივიდუალურად იცვლება და მემკვიდრეობითი სინდრომის მქონე ადამიანებში კიდევ უფრო მოკლეა.

უნდა ამოიკვეთოს თუ არა ყველა აღმოჩენილი პოლიპი?

ამერიკის კუჭ-ნაწლავის ენდოსკოპიის საზოგადოების (AGED) მიხედვით, ჩვეულებრივ ყველა აღმოჩენილი პოლიპი უნდა ამოიკვეთოს. 

სპეციალისტებს პოლიპების ამოკვეთა ჩვეულებრივ კოლონოსკოპიის დროს შეუძლიათ. სკრინინგული კოლონოსკოპიისას ყველა პრეკანცერული პოლიპი შეიძლება ამოიკვეთოს და ამით მათი კიბოდ გარდაქმნის რისკი აღმოიფხვრას. დარჩენილმა პოლიპმა კი შეიძლება სისხლდენა, ნაწლავის გაუვალობა ან კიბოს წარმოქმნა გამოიწვიოს. 

საკონტროლო კოლონოსკოპია კოლორექტალური კიბოს რისკისას

საშუალო კოლორექტალური კიბოს რისკის მქონე პირებმა პოლიპების გამოსავლენად კოლონოსკოპია განსაზღვრული პერიოდულობით უნდა ჩაიტარონ:

• კოლორექტალური კიბოს სკრინინგი 45 წლის ასაკში იწყება და რეგულარულად 75 წლამდე გრძელდება.
• 75-85 წლის ასაკში სკრინინგი წინა პერიოდებისგან შეიძლება განსხვავდებოდეს ისეთი ფაქტორების მიხედვით, როგორიცაა ზოგადი ჯანმრთელობა.  
• 85 წლის და უფროს ადამიანებს კოლორექტალური კიბოს სკრინინგი არ უტარდებათ.

მაღალი რისკის მქონე პირებმა სკრინინგული კოლონოსკოპია ჩვეულებრივ 45 წლამდე უნდა დაიწყონ და უფრო ხშირად გაიარონ კონტროლი. თუმცა დაწყების ასაკი და სიხშირე ინდივიდუალურია, ამიტომ საუკეთესოა სპეციალისტის დახმარება.

მსხვილი ნაწლავის პოლიპებით გამოწვეული სიმპტომები

პოლიპებმა შეიძლება არანაირი სიმპტომი არ გამოიწვიოს და ისინი ჩვეულებრივ კოლორექტალური კიბოს სკრინინგისას გამოვლინდება. თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ პოლიპები ყოველთვის უსიმპტომოა. თუ ისინი სიმპტომებს იწვევს, შესაძლო ნიშნებია:

• ანუსიდან კაშკაშა ან მუქი წითელი სისხლდენა
• სისხლი განავალში
• ლორწო განავალში
• მუცლის ტკივილი
• შეკრულობა
• დიარეა
• რკინადეფიციტური ანემიის ნიშნები ან სიმპტომები

ხშირად დასმული კითხვები მსხვილი ნაწლავის პოლიპებზე

რა ზომის პოლიპებია საყურადღებო?

2019 წელს 15,906 პოლიპზე ჩატარებულ კვლევაში:

• 5 mm-ზე, ანუ მილიმეტრზე, პატარა პოლიპებში კიბო არ აღმოჩენილა.
• 30 mm-ზე დიდ პოლიპებში 4,3% ავთვისებიანი იყო.

როგორც ამ კვლევამაც აჩვენა, 5mm-ზე პატარა პოლიპებში კიბოს განვითარების რისკი ძალიან დაბალია.

რა ზომისაა ჩვეულებრივ ავთვისებიანი პოლიპები?

კიბოს ეროვნული ინსტიტუტის მიხედვით, პოლიპის ზომასთან ერთად კოლორექტალური კიბოს რისკიც იზრდება. 2 cm-ზე დიდი პოლიპების 30%-დან 50%-მდე ავთვისებიანია.

მოკლედ პოლიპის ზომის გავლენის შესახებ კიბოს რისკზე

სპეციალისტები მსხვილი ნაწლავის პოლიპებს ზომის, ფორმისა და ზრდის ტიპის მიხედვით აჯგუფებენ. პოლიპების გარკვეულმა ტიპებმა და ზომამ შეიძლება კოლორექტალური კიბოს რისკი გაზარდოს. პოლიპები შეიძლება იყოს არაავთვისებიანი, პრეკანცერული ან ავთვისებიანი და შესაძლოა სიმპტომები არ გამოიწვიოს. ამიტომ საჭიროა რეგულარული კოლონოსკოპია და სკრინინგი, განსაკუთრებით კოლორექტალური კიბოს რისკის მქონე პირებში. ამ სკრინინგის დროს სპეციალისტებს არაავთვისებიანი პოლიპების ამოკვეთაც შეუძლიათ.

-დაკავშირებული თემა:  მსხვილი ნაწლავის, ანუ კოლორექტალური კიბოს სკრინინგი კოლონოსკოპიით