ჯანსაღი ცხოვრება მოსალოდნელზე გაცილებით ახლოსაა: ხმელთაშუაზღვის დიეტა
ამ სტატიაში
ხმელთაშუაზღვის დიეტა პირველად 1960 წელს ბიოლოგმა Ancel Keys-მა წარმოადგინა ჯანსაღ კვების ფორმად, რომლის შემადგენლობაშია ზეითუნის ზეთი, ხილი და ბოსტნეული, მცენარეული ცილები, მთლიანი მარცვლეული, თევზი, მცირე რაოდენობით რძე და რძის ნაწარმი, თვეში 1-2-ჯერ წითელი ხორცი და საკვებთან ერთად ზომიერი წითელი ღვინო. ზოგი წყარო მის წარმოშობას II მსოფლიო ომის ეკონომიკურ სიდუხჭირეს უკავშირებს.
რას შეიცავს ხმელთაშუაზღვის დიეტა?
ხმელთაშუაზღვის დიეტას რეგიონული განსხვავებები აქვს, თუმცა საფუძველია ზეითუნის ზეთი (ოლეინის მჟავა), პური (მთლიანი მარცვლეულის), ყველი (დაუმუშავებელი) და წითელი ღვინო. სხვა საკვებია სეზონური ბოსტნეული, ხილი და არომატული მცენარეები. მნიშვნელოვანი ცილის წყაროებია ლობიო, ბარდა და ყველი. თევზის მოხმარება რეგიონულად განსხვავდება და უმთავრესად ზღვისპირა ადგილებშია გავრცელებული. ნახშირწყლების წყაროებია ხორბალი, კარტოფილი და ბრინჯი. წითელ ღვინოს ძირითადად საკვებთან ერთად ზომიერად სვამენ, ან განახლებული ცოდნით, რადგან მცირე ალკოჰოლიც ზოგიერთი კიბოს რისკს ზრდის, მის სრულად არმიღებას ურჩევენ.
| საკვები ნივთიერებები | ენერგიის წილი | შემცველი საკვები |
| ნახშირწყლები | %60 - 70 | ხორბალი, კარტოფილი, ბრინჯი... |
| ცილა | %10 | პარკოსნები და ბოსტნეული |
| ცხიმი | %20 - 32 | ოლეინის მჟავიდან მიღებული მონოუჯერი და ცხიმიანი თევზისა და თხილეულისგან მიღებული პოლიუჯერი ცხიმოვანი მჟავები |
| ბოჭკო | ძალიან ცოტა | ხსნადი და უხსნადი ბოჭკოს შემცველი ხილი და ბოსტნეული, ქატოიანი მარცვლეული და თხილეული.. |
ხმელთაშუაზღვის დიეტაში ყოველდღიური კვება 4-5 მიღებისგან შედგება და საუზმესა და სადილს განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს. კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი საკითხია ომეგა-6-ისა და ომეგა-3-ის თანაფარდობის ბალანსი. მისი დარღვევა უჯრედში არაქიდონის მჟავას წარმოქმნას ზრდის და უჯრედშიდა ანთებას იწვევს.
ხმელთაშუაზღვის დიეტის შესახებ სამეცნიერო კვლევების შედეგები
- European Journal of Cancer Prevention-ში გამოქვეყნებული სტატიის თანახმად, მარგარინის ნაცვლად ზეითუნის ზეთის მიღება მრავალი კიბოს რისკს ამცირებს.
- European Journal of Cancer Prevention-ში გამოქვეყნებულმა სხვა კვლევამ აჩვენა, რომ მთლიანი მარცვლეულის მოხმარება მსხვილი ნაწლავის კიბოს რისკს ამცირებს.
- European Journal of Cancer Prevention-ში გამოქვეყნებულ სხვა კვლევაში რაფინირებული (ექსტრაქტგამოცლილი, გადამუშავებული) მარცვლეულისა და კვებითი ბოჭკოს მიღება შეადარეს. შედეგად აღწერეს, რომ ბოჭკოს სათანადო რაოდენობა კუჭის, მსხვილი ნაწლავისა და ზედა საჭმლის მომნელებელი სისტემის კიბოების რისკს ამცირებს. რაფინირებული მარცვლეული კი გლიკემიურ დატვირთვას ზრდის და ინსულინრეზისტენტობას იწვევს. აგრეთვე აღინიშნა, რომ გაზრდილი გლიკემიური დატვირთვა უჯრედების უკონტროლო ზრდის გამომწვევი ჰორმონების (ინსულინის მსგავსი ზრდის ფაქტორი=IGF) წარმოქმნას განაპირობებს.
- 2008 – 2010 წლებში გამოქვეყნებული 2 დამოუკიდებელი კვლევის თანახმად, ხმელთაშუაზღვის დიეტის მიმდევრებში დაავადებებისგან დაცვა და სხვადასხვა მიზეზით სიკვდილიანობის (მორტალობის) შემცირება გამოვლინდა.
- ჟურნალ Public Health Nutrition-ში გამოქვეყნებული სტატისტიკური ანალიზის მიხედვით, ხმელთაშუაზღვის დიეტა გულ-სისხლძარღვთა დაავადების რისკს % 10-მდე ამცირებს. კიბოს რისკების შემცირება კი % 4-ის ფარგლებში აღინიშნა.
- Internal Journal of Cancer-ში გამოქვეყნებულ კვლევაში სწორად გამოყენებულმა ხმელთაშუაზღვის დიეტამ ყველა კიბოთი სიკვდილიანობა % 10-ით შეამცირა.
- იმავე ჟურნალში განხილულ კვლევაში აღინიშნა, რომ ხმელთაშუაზღვის დიეტის მთავარი კომპონენტი, ზეითუნის ზეთი, კიბოს გამომწვევ გენებზე მოქმედებს.
დაკავშირებული თემები:
- კიდევ ერთი ამბავი ხმელთაშუაზღვის დიეტაზე: შესაძლოა აგრესიული პროსტატის კიბოსგან დაიცვას
- ხმელთაშუაზღვის დიეტა შესაძლოა ასაკობრივ ტვინის შემცირებას ამცირებდეს
- რომელი დიეტაა რომელი პაციენტისთვის შესაფერისი?
- დადგინდა, ხმელთაშუაზღვის დიეტის რომელი საკვები ამცირებს ნაწლავის პოლიპებს
წყაროები
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ndeki Çocuk ve Adolesanlarda Akdeniz Diyetine Uyum ile Obezitenin Belirlenmesi.
Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi. 1:11-20.
2. Schwingshackl, L. ve Hoffmann, G. (2014).
Adherence to Mediterranean Diet and Risk of Cancer: A systematic Review and Meta-analysis of Observational Studies.
International Journal of Cancer. 135.
3. Giecosa et al. (2013).
Cancer Prevention in Europe: The Mediterranean Diet as a Protective Choice.
European Journal of Cancer Prevention. 22 (1). 90-95.
4. Sofi, F. et al. (2013).
Mediterranean Diet and Health Status : an Updated Meta-analysis and a Proposal for a Literature-based Adherence Score.
Public Health Nutrition. 17 (12). 2769-2782.
5. Parisi, S. et al. (2016).
Food and Nutrient Features of The Mediterranean Diet.
Chemistry of The Mediterranean Diet. 9-17.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.