Karnofsky-ის სკალა 1948-49: რიცხვი პაციენტის დღისთვის, ECOG და ფუნქციური სტატუსი | დღე 113

<style>/* kt-* CSS: 105. gün dosyasındaki bloğun tamamı buraya aynen yapıştırılacak */</style>
<h2 id="karnofsky-performans-olcegi">რიცხვი პაციენტის დღისთვის: Karnofsky-ის სკალა (1948-49)</h2>
<div class="kt-meta">
<div class="kt-meta-item"><span><strong>დღე 113</strong> · <a href="https://www.drozdogan.com/kategori/kanser-tarihi/" target="_blank" rel="noopener">სერია „კიბოს ისტორია 365 დღეში“</a></span></div>
<div class="kt-meta-item"><span><strong>პერიოდი:</strong> 1948-1982 — ერთი ექიმის სკალიდან საერთო ენამდე</span></div>
<div class="kt-meta-item"><span><strong>ადგილი:</strong> ნიუ-იორკი (Sloan-Kettering-ის ინსტიტუტი და მის გვერდით მდებარე კიბოს საავადმყოფო); აშშ-ის კლინიკური კვლევის ჯგუფები</span></div>
</div>
<div class="kt-lead">
<p class="mb-0">112-ე დღეს ვუყურეთ ქირურგს, რომელიც მკურნალობის ეფექტს სისხლში ფერმენტით ზომავდა, და ვნახეთ, რომ ეს მაჩვენებელიც კი გავრცელებული დაავადების მქონე ადამიანების დაახლოებით 35 პროცენტში ისედაც ნორმალური იყო. დღეს საზომი სისხლს კი არა, პაციენტის დღეს უყურებს: შეუძლია თუ არა თავისით ჩაცმა, შეუძლია თუ არა ჭამა, შეუძლია თუ არა სამსახურში წასვლა? სანამ ვიტყვით, მუშაობს თუ არა წამალი, უნდა ვიცოდეთ, ჰგვანან თუ არა ერთმანეთს ადამიანები, რომლებიც მას იღებენ. ეს არის სკალის ისტორია, რომელმაც ამ კითხვას რიცხვი მიანიჭა; მისი თარიღი, ჩვენს გეგმაში მითითებულისგან (1941-43) განსხვავებით, 1948-49-ია.</p>
</div>
<div class="kt-divider">— ორი პაციენტი, ერთი დიაგნოზი —</div>
<h3 class="section-h3">ერთი დაავადება, ერთი წამალი, განსხვავებული ადამიანები</h3>
<p>წარმოიდგინეთ ორი პაციენტი ერთი და იმავე დიაგნოზით, რომლებსაც ერთი და იგივე წამალი მისცეს. ერთი კლინიკაში ფეხით მოდის და მუშაობას აგრძელებს; მეორე დღის დიდ ნაწილს საწოლში ატარებს. თუ წამლის შემდეგ ერთი უკეთ ხდება, მეორე კი უარესად, ეს წამლის ეფექტია თუ იმ განსხვავების, რომლითაც დაიწყეს? ეს ისტორიული სცენა კი არა, აზრობრივი ექსპერიმენტია; მაგრამ ზუსტად აღწერს იმ ექიმების პრობლემას, რომლებმაც 1940-იანი წლების ბოლოს ქიმიოთერაპიის სისტემური გამოცდა დაიწყეს.</p>
<p>ექიმი, რომელმაც ეს კითხვა რიცხვად აქცია, David A. Karnofsky, დაიბადა ლოს-ანჯელესში 1914 წლის 28 მარტს და 1940 წელს სტენფორდში მიიღო სამედიცინო დიპლომი. იმავე წელს, ჰარვარდის Huntington-ის კიბოს კვლევის ლაბორატორიაში რეზიდენტობისას, დაიწყო კლინიკური კიბოს კვლევა. 1942 წელს მეინის Mount Desert Island-ის ბიოლოგიურ ლაბორატორიაში დაიწყო მდოგვის გაზის ბიოლოგიური ეფექტების შესწავლა; ჯარის ქიმიურ აგენტებზე მომუშავე სამსახურში გადასვლის შემდეგ მას აზოტის მდოგვი (მექლორეთამინი) დააინტერესა. ეს ისტორია 1942-43 წლებისთვის გვაქვს გადადებული; აქ მხოლოდ ძაფის ბოლოს ვიჭერთ. The ASCO Post-ის თხრობით, 1945 წელს მან თავის მეთაურთან C. P. Rhodes-თან ნიუ-იორკის კიბოს საავადმყოფოში გადაინაცვლა და Joseph H. Burchenal-თან ერთად დაიწყო ის, რასაც ქვეყნის პირველ ორგანიზებულ კლინიკურ ქიმიოთერაპიის პროგრამას უწოდებენ.</p>
<div class="kt-divider">— 1948-49: სკალის გაჩენა —</div>
<h3 class="section-h3">თერთმეტი საფეხური: 100-დან 0-მდე</h3>
<div class="kt-archive">
<div class="arch-time">1948-1949 — ნიუ-იორკი</div>
<h4>„ქიმიოთერაპიული აგენტების კლინიკური შეფასება კიბოში“</h4>
<p>სკალის განმარტების ყველაზე ხშირად ციტირებული წყარო Karnofsky-სა და Burchenal-ის ტექსტია „The clinical evaluation of chemotherapeutic agents in cancer“, გამოქვეყნებული 1949 წელს C. M. MacLeod-ის რედაქტორობით გამოცემულ წიგნში <em>Evaluation of Chemotherapeutic Agents</em> (Columbia University Press, გვერდები 191-205); ერთი წყარო სკალას ამ ტექსტის 196-ე გვერდზე ათავსებს. სხვა წყაროები სკალას 1948 წელს უკავშირებს, Karnofsky-ის, Abelmann-ის, Craver-ისა და Burchenal-ის ნაშრომს ჟურნალ <em>Cancer</em>-ში (ტომი 1, ნომერი 4, გვერდები 634-656) აზოტის მდოგვის პალიატიური გამოყენების შესახებ. არც ერთი ტექსტი ვერ წავიკითხე; ამიტომ სათაურში დავწერე „1948-49“ და წინააღმდეგობა ფაქტების გადამოწმების ყუთში გავხსენი.</p>
</div>
<p>სკალა აღწერს, რისი გაკეთება შეუძლია პაციენტს, თერთმეტ საფეხურზე ასსა და ნულს შორის, ათ-ათი ქულით. მოკლედ: 100 „ნორმალური, ჩივილების გარეშე“; 90 და 80 ნორმალური აქტივობა, ძალისხმევით ან მცირე სიმპტომებით; 70 საკუთარ თავს უვლის, მაგრამ ნორმალურად ვერ მუშაობს; 60 და 50 დროდადრო ან ხშირად სჭირდება დახმარება; 40 და 30 სჭირდება განსაკუთრებული მოვლა, განიხილება ჰოსპიტალიზაცია; 20 ძალიან ავადაა, სჭირდება დამხმარე მკურნალობა; 10 სწრაფად პროგრესირებადი მძიმე დაავადება; 0 სიცოცხლის დასასრული.</p>
<p>მისი მიზანი, წყაროების აღწერით, იყო ექიმებისთვის უფრო ობიექტური შეფასების საშუალების მიცემა, გაუძლებს თუ არა პაციენტი ქიმიოთერაპიას; ასევე, პაციენტების კლასიფიკაცია ფუნქციის დაკარგვის მიხედვით, მკურნალობების შედარება და დაავადების მსვლელობის თვალყურის დევნება. კონცეპტუალური შეჯამებით: ის ზომავდა არა სიმსივნის ზომას, არამედ თავად პაციენტს.</p>
<div class="kt-concept">
<h4>ფუნქციური სტატუსი: იმის გაზომვა, რისი გაკეთებაც ადამიანს შეუძლია —</h4>
<p><strong>რა შეიცვალა?</strong> მანამდე კიბოს აღმწერი საზომები ორგანოს, პათოლოგიის, სიმსივნის ეკუთვნოდა. Karnofsky-ის სკალამ აღწერა არა ის, რას აკეთებდა დაავადება სხეულში, არამედ ის, რისი გაკეთებაც ადამიანს შეეძლო დღის განმავლობაში.</p>
<p><strong>რატომ იყო მნიშვნელოვანი?</strong> იმიტომ, რომ თუ ერთსა და იმავე წამალს ფუნქციის ორი განსხვავებული დონის პაციენტს მისცემთ და შედეგებს აურევთ, წამლის ეფექტს ვერ გაზომავთ. სკალამ შექმნა საერთო ენა, რომელმაც მკურნალობების შედარება შესაძლებელი გახადა.</p>
</div>
<div class="kt-divider">— საერთო ენა: ZUBROD და ECOG —</div>
<h3 class="section-h3">თერთმეტი საფეხურის ხუთამდე დაყვანა</h3>
<p>შემდეგი ნაბიჯი იყო სკალის იმდენად გამარტივება, რომ კლინიკური კვლევის ჯგუფებს გამოეყენებინათ. C. Gordon Zubrod-მა, რომელმაც კიბოს ეროვნული ინსტიტუტის პირველი თანამშრომლობითი ჯგუფი დაიწყო, და კოლეგებმა 1960 წელს <em>Journal of Chronic Diseases</em>-ში (ტომი 11, გვერდები 7-33) გამოაქვეყნეს კვლევა, რომელიც აზოტის მდოგვსა და თიოფოსფორამიდს ადარებდა; NRG Oncology-ის ისტორიული შენიშვნა ამ ნაშრომს ECOG ფუნქციური სტატუსის წინამორბედად მიიჩნევს. ECOG სკალა კი 1982 წელს დამკვიდრდა, როცა Oken-მა და კოლეგებმა ის გამოაქვეყნეს <em>American Journal of Clinical Oncology</em>-ში (ტომი 5, ნომერი 6, გვერდები 649-655).</p>
<p>ECOG სკალა 0-დან 5-მდე მიდის: 0 სრულად აქტიური; 1 მძიმე შრომაში შეზღუდული, მაგრამ მსუბუქ სამუშაოს ასრულებს; 2 საკუთარ თავს უვლის, მაგრამ ვერ მუშაობს, ფხიზლობის საათების ნახევარზე მეტს ფეხზე ატარებს; 3 შეზღუდული თვითმოვლა, ფხიზლობის საათების ნახევარს ან მეტს საწოლში ან სავარძელში ატარებს; 4 სრულად დამოკიდებული; 5 სიცოცხლის დასასრული. ერთი წყარო იძლევა მიახლოებით შესაბამისობას, ფილტვის კიბოს პაციენტებში დადასტურებულს: ECOG 0 დაახლოებით Karnofsky 90-100-ს შეესაბამება, 1 დაახლოებით 70-80-ს, 2 დაახლოებით 50-60-ს, 3 დაახლოებით 30-40-ს, 4 დაახლოებით 10-20-ს (Buccheri და სხვ. 1996; ორიგინალური ტექსტი არ წამიკითხავს). ქვემოთ მოცემული სქემა ამ შესაბამისობას აჩვენებს; საფეხურები მიახლოებითია და არა ზუსტი.</p>
<div class="kt-divider">— დღევანდელი ზეგავლენა —</div>
<h3 class="section-h3">რიცხვი, კარი</h3>
<p>ფუნქციური სტატუსი დღეს კლინიკურ კვლევებში ჩართვის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად გამოყენებული კრიტერიუმია. ASCO-სა და Friends of Cancer Research-ის ერთობლივმა სამუშაო ჯგუფმა 2021 წელს (<em>Clinical Cancer Research</em>, ონლაინ 9 თებერვალი 2021, პირველი ავტორი Allison Magnuson) აღნიშნა, რომ ეს კრიტერიუმები სუბიექტურია და მკვლევრის მიკერძოებას ექვემდებარება, ხოლო შემზღუდველი კრიტერიუმები კვლევის მონაწილეებს რეალური პაციენტთა პოპულაციისგან განასხვავებს. ჯგუფმა დაასკვნა, რომ უფრო ინკლუზიური კრიტერიუმები „ბევრ შემთხვევაში შეიძლება გამართლებული იყოს“. ერთ სიმულაციაში, როცა ECOG 2 მონაწილეთა წილი მცირე იყო, ზემოქმედება რისკის თანაფარდობასა და სიმძლავრეზე მოკრძალებული დარჩა, მაშინაც კი, თუ ეს პაციენტები მკურნალობისგან სარგებელს არ ნახავდნენ.</p>
<div class="kt-warning">
<h4>საზღვარი: ექიმის ქულა, პაციენტის დღე —</h4>
<p>ორივე სკალა ექიმის დაკვირვებას ეფუძნება. ექიმის ქულასა და პაციენტის საკუთარ გადმოცემას შორის თანხვედრა შეზღუდულია. Broderick-ისა და კოლეგების 2019 წლის ნაშრომი ადრინდელი კვლევებიდან ამ რიცხვებს გადმოსცემს: გავრცელებული ფილტვის კიბოს მქონე 206 პაციენტში შეწონილი კაპა ონკოლოგებისთვის, პაციენტებისთვის და ექთნებისთვის 0,53, 0,63 და 0,56; 100 პაციენტში სამ ექიმს შორის კაპა 0,44; გავრცელებული ფილტვის ან კოლორექტალური კიბოს მქონე 1.636 პაციენტში პაციენტ-ექიმის შეწონილი კაპა ფილტვში 0,30, კოლორექტალურში 0,35, ამასთან უთანხმოება უფრო მოკლე გადარჩენასთან იყო დაკავშირებული. კაპა თანხვედრის საზომია და არა მკურნალობის ეფექტის; მისი წაკითხვა ფარდობით ან აბსოლუტურ ეფექტად არ შეიძლება.</p>
<p>იმავე ნაშრომის საკუთარი მონაცემები მცირეა: ერთმკლავიანი პილოტური კვლევა 42 პაციენტზე. ონკოლოგებმა თითქმის ყველას 0 ან 1 მისცეს; ECOG ქულებსა და საათში ნაბიჯების რაოდენობას შორის კორელაცია −0,08-სა და −0,38-ს შორის იყო და ყველა სანდოობის ინტერვალი ნულს მოიცავდა. ეს პილოტური შედეგია; ის არ აჩვენებს, რომ სკალა ზოგადად მცდარია.</p>
<p>ფასი ორმხრივია. პირველი, ერთი რიცხვი ადამიანს ვერ აჯამებს. მეორე, რიცხვი კარად შეიძლება იქცეს: დაბალი ქულის მქონე პაციენტი შეიძლება კლინიკური კვლევების გარეთ დარჩეს და ჯგუფები, რომლებშიც ახალი მკურნალობები გამოიცდება, შემდეგ რეალური პაციენტებისგან განსხვავდება.</p>
</div>
<div class="kt-split">
<div class="kt-split-col keep">
<h5>რა რჩება</h5>
<ul>
<li>იდეა, რომ პაციენტის ფუნქცია მკურნალობის გადაწყვეტილების ცალკე განზომილებაა</li>
<li>მარტივი და საერთო ენა: Karnofsky და ECOG კვლავ გვერდიგვერდ გამოიყენება</li>
<li>მისი როლი კვლევებისა და მკურნალობების შესადარებლად ქცევაში</li>
</ul>
</div>
<div class="kt-split-col fall">
<h5>რა ცვივა ან განიხილება</h5>
<ul>
<li>ერთი ექიმის დაკვირვების საკმარისად მიჩნევა: შემოთავაზებულია პაციენტის მიერ გადმოცემული საზომებით შევსება</li>
<li>ქულის ხისტ შესასვლელ კარად გამოყენება: განიხილება უფრო ინკლუზიური კრიტერიუმები</li>
<li>რიცხვის ისე წაკითხვა, თითქოს ის თავად ადამიანია</li>
</ul>
</div>
</div>
<div class="kt-fig"><svg class="sv-ltr" viewBox="0 0 620 160" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" role="img" aria-label="სქემა: Karnofsky-ისა და ECOG-ის ქულების მიახლოებითი შესაბამისობა. Karnofsky 90-100 ECOG 0, სრულად აქტიური; 70-80 ECOG 1, მსუბუქი შრომა; 50-60 ECOG 2, ვერ მუშაობს; 30-40 ECOG 3, სპეციალური მოვლა; 10-20 ECOG 4, დამოკიდებული. ქვემოთ საზღვარი: ექიმის ქულა პაციენტის გადმოცემას მხოლოდ ნაწილობრივ ემთხვევა."><style>.kt-fig .sv-bg{fill:#ecfeff}.kt-fig .sv-n{fill:#fef3c7;stroke:#d97706;stroke-width:1.5}.kt-fig .sv-w{fill:#fee2e2;stroke:#dc2626;stroke-width:1.5}.kt-fig .sv-g{fill:#d1fae5;stroke:#16a34a;stroke-width:1.5}.kt-fig .sv-t{font-family:Helvetica Neue,Arial,sans-serif;font-size:10px;fill:#0f172a;text-anchor:middle}.kt-fig .sv-tb{font-family:Helvetica Neue,Arial,sans-serif;font-size:11px;font-weight:700;fill:#0f172a;text-anchor:middle}svg.sv-rtl .sv-t,svg.sv-rtl .sv-tb{direction:rtl}</style><rect class="sv-bg" x="0" y="0" width="620" height="160"/><rect class="sv-g" x="8" y="18" width="108" height="58" rx="8"/><text class="sv-tb" x="62.0" y="37">KPS 90-100</text><text class="sv-t" x="62.0" y="52">ECOG 0</text><text class="sv-t" x="62.0" y="66">სრულად აქტიური</text><rect class="sv-g" x="132" y="18" width="108" height="58" rx="8"/><text class="sv-tb" x="186.0" y="37">KPS 70-80</text><text class="sv-t" x="186.0" y="52">ECOG 1</text><text class="sv-t" x="186.0" y="66">მსუბუქი შრომა</text><rect class="sv-n" x="256" y="18" width="108" height="58" rx="8"/><text class="sv-tb" x="310.0" y="37">KPS 50-60</text><text class="sv-t" x="310.0" y="52">ECOG 2</text><text class="sv-t" x="310.0" y="66">ვერ მუშაობს</text><rect class="sv-w" x="380" y="18" width="108" height="58" rx="8"/><text class="sv-tb" x="434.0" y="37">KPS 30-40</text><text class="sv-t" x="434.0" y="52">ECOG 3</text><text class="sv-t" x="434.0" y="66">სპეციალური მოვლა</text><rect class="sv-w" x="504" y="18" width="108" height="58" rx="8"/><text class="sv-tb" x="558.0" y="37">KPS 10-20</text><text class="sv-t" x="558.0" y="52">ECOG 4</text><text class="sv-t" x="558.0" y="66">დამოკიდებული</text><rect class="sv-w" x="20" y="98" width="580" height="48" rx="8"/><text class="sv-tb" x="310" y="119">საზღვარი</text><text class="sv-t" x="310" y="135">ექიმის ქულა; პაციენტის გადმოცემასთან შეთანხმება შეზღუდულია; შესაბამისობა მიახლოებითია</text></svg>
<p class="fig-cap"><strong>ერთი ადამიანი, ორი სკალა.</strong> Karnofsky-ის თერთმეტი და ECOG-ის ხუთი საფეხური მიახლოებით ემთხვევა ერთმანეთს. სქემის ქვემოთ მოცემული საზღვარი შეგვახსენებს, რომ სკალა კვლავ ექიმის ქულას ეფუძნება და პაციენტის საკუთარ გადმოცემას მხოლოდ ნაწილობრივ ემთხვევა.</p>
</div>
<div class="kt-divider">— თურქეთის პერსპექტივა —</div>
<h3 class="section-h3">როგორ გამოიყენება ეს სკალები თურქეთში?</h3>
<p>ამ სკალების ისტორიაზე ან გამოყენების დონეზე თურქეთში გადამოწმებულ მონაცემებამდე ვერ მივედი; ეს ნაწილი ზოგადი დასკვნაა. სკალები ქვეყნისგან დამოუკიდებელია და საერთაშორისო კვლევებში საერთოდ აღიარებულია. პაციენტისთვის ან მისი ახლობლისთვის პრაქტიკული დასკვნა ასეთია: „რისი გაკეთება შემიძლია დღეს სახლში?“ კონკრეტული ინფორმაციაა ექიმთან სასაუბროდ; ეს ტექსტი რჩევა კი არა, ისტორიული შეხსენებაა.</p>
<div class="kt-divider">— ჯაჭვი: გაზომვის ისტორია —</div>
<div class="kt-chain">
<h4>1940-დან 2021-მდე</h4>
<div class="kt-chain-row"><div class="kt-chain-year">1940</div><div class="kt-chain-text"><strong>Karnofsky.</strong> სამედიცინო დიპლომი სტენფორდში; კლინიკური კიბოს კვლევის დაწყება ჰარვარდის Huntington-ის ლაბორატორიაში.</div></div>
<div class="kt-chain-row"><div class="kt-chain-year">1942-45</div><div class="kt-chain-text"><strong>მდოგვი.</strong> მუშაობა მდოგვის გაზსა და აზოტის მდოგვზე; 1945 წელს გადასვლა ნიუ-იორკის კიბოს საავადმყოფოში.</div></div>
<div class="kt-chain-row"><div class="kt-chain-year">1948</div><div class="kt-chain-text"><strong>Cancer-ის ნაშრომი.</strong> Karnofsky, Abelmann, Craver, Burchenal: აზოტის მდოგვის პალიატიური გამოყენება.</div></div>
<div class="kt-chain-row"><div class="kt-chain-year">1949</div><div class="kt-chain-text"><strong>წიგნის ტექსტი.</strong> Karnofsky და Burchenal: სკალის განმარტების ყველაზე ხშირად ციტირებული წყარო.</div></div>
<div class="kt-chain-row"><div class="kt-chain-year">1960</div><div class="kt-chain-text"><strong>Zubrod.</strong> გამარტივებული სკალის წინამორბედი; გზა ECOG-მდე.</div></div>
<div class="kt-chain-row"><div class="kt-chain-year">1969</div><div class="kt-chain-text"><strong>Karnofsky.</strong> 31 აგვისტოს ფილტვის კიბოს გამო სიცოცხლე დაკარგა.</div></div>
<div class="kt-chain-row"><div class="kt-chain-year">1982</div><div class="kt-chain-text"><strong>Oken და სხვ.</strong> ECOG სკალა ოფიციალურად გამოქვეყნდა.</div></div>
<div class="kt-chain-row"><div class="kt-chain-year">2019</div><div class="kt-chain-text"><strong>Broderick და სხვ.</strong> პილოტური კვლევა ექიმის ქულასა და პაციენტის გადმოცემას შორის თანხვედრაზე.</div></div>
<div class="kt-chain-row"><div class="kt-chain-year">2021</div><div class="kt-chain-text"><strong>ASCO-Friends of Cancer Research.</strong> წინადადება, რომ ფუნქციური სტატუსის კრიტერიუმები უფრო ინკლუზიური იყოს.</div></div>
<div class="kt-chain-row"><div class="kt-chain-year">დღეს — მე-113 დღე</div><div class="kt-chain-text"><strong>საერთო ენა და მისი საზღვარი.</strong> სკალა კვლავ გამოიყენება; პაციენტის ხმის საზომში ჩართვის მცდელობა გრძელდება.</div></div>
</div>
<div class="kt-divider">— ფაქტების გადამოწმების შენიშვნები —</div>
<div class="kt-fact">
<h4>რა გადამოწმდა ამ ტექსტში და რა რჩება ღია</h4>
<ul>
<li><strong>წლის წინააღმდეგობა:</strong> NRG Oncology-ის ისტორიული შენიშვნა სკალას აჩვენებს, როგორც 1948 წელს შემუშავებულს და 1949 წელს წიგნის ტექსტში გამოქვეყნებულს. ენციკლოპედიის სტატია 1948-ს და <em>Cancer</em> 1948;1(4):634-656 ნაშრომს იძლევა, მაგრამ იმავე გვერდზე აღნიშნულია, რომ ამ ნაშრომის სათაური აზოტის მდოგვს ეხება და გადასამოწმებელია, არის თუ არა ის სკალის წყარო. The ASCO Post სკალას 1949 წელს ათავსებს. არც ერთ პირველად ტექსტამდე ვერ მივედი. გეგმის ფაილში მითითებული „1941-43“ არც ერთმა ამ წყარომ არ დაადასტურა; ტექსტი 1948-49-ად დაიწერა.</li>
<li><strong>Karnofsky-ის ცხოვრება:</strong> დაბადების თარიღი (1914 წლის 28 მარტი, ლოს-ანჯელესი), სტენფორდის განათლება და გარდაცვალების თარიღი (1969 წლის 31 აგვისტო, Ellsworth, მეინი, ფილტვის კიბო) მეორად ენციკლოპედიურ სტატიაზეა დაყრდნობილი (თარიღი და მიზეზი The ASCO Post-ს ემთხვევა); მისი თანამდებობები (Sloan-Kettering-ის ინსტიტუტში სამედიცინო ონკოლოგიის სამსახურის ხელმძღვანელი და ქიმიოთერაპიის კვლევის განყოფილების უფროსი; Cornell-ის პროფესორი) და 1942-45 პერიოდი The ASCO Post-იდანაა. ფორმულირება „პირველი ორგანიზებული კლინიკური ქიმიოთერაპიის პროგრამა“ The ASCO Post-ის თხრობაა; დამოუკიდებლად არ გადამოწმებულა.</li>
<li><strong>სკალის განმარტებები:</strong> თერთმეტსაფეხურიანი განმარტებები შეჯამებულია ორი მეორადი გვერდიდან (ენციკლოპედიური სტატია და Scientific Spine); ეს კონცეპტუალური შეჯამებაა და არა სიტყვასიტყვითი ციტატა. მიზნის წინადადება NRG Oncology-ის შენიშვნიდანაა.</li>
<li><strong>ECOG და Zubrod:</strong> Oken და სხვ. 1982 და Zubrod და სხვ. 1960 ბიბლიოგრაფიული მონაცემები NRG-სა და ენციკლოპედიური სტატიიდანაა; Zubrod-ის ნაშრომის სრული სათაური არ გადამოწმებულა. Karnofsky-ECOG შესაბამისობა და Buccheri და სხვ. 1996 (<em>Eur J Cancer</em> 32A:1135-1141, ფილტვის კიბოს 536 პაციენტი) მეორადი გვერდიდანაა; ორიგინალი არ წაკითხულა.</li>
<li><strong>თანხვედრის რიცხვები:</strong> Ando 2001, Sørensen 1993 და Schnadig 2008 მნიშვნელობები Broderick და სხვ. 2019-იდან არის გადმოცემული; ორიგინალი კვლევები არ წაკითხულა. Broderick-ის საკუთარი კვლევა 42 პაციენტის პილოტური მონაცემებია.</li>
<li><strong>ASCO-Friends:</strong> Magnuson და სხვ., <em>Clin Cancer Res</em> 2021 (ონლაინ 9 თებერვალი), წაკითხულია რეზიუმეს გვერდიდან; ტომისა და გვერდების ნომრები გვერდზე არ იყო.</li>
<li><strong>თურქეთი:</strong> ამ სკალების გამოყენებაზე თურქეთში გადამოწმებული წყარო ვერ მოიძებნა.</li>
<li><strong>ჩარჩოს გარეთ დარჩენილი:</strong> ბავშვთა Lansky-ის სკალა (1987) და ხანდაზმული პაციენტების დამატებითი შეფასებები ამ ტექსტში არ არის აღწერილი.</li>
</ul>
</div>
<div class="kt-tomorrow">
<div class="ttitle">ხვალ — მე-114 დღე</div>
<h3>კიბო 1941 წლის ზღურბლზე: სამი მეთოდი, სამი საზღვარი</h3>
<p>113-ე დღეს ვნახეთ, როგორ აღწერს რიცხვი პაციენტს. ხვალ 1940-იანი წლების დასაწყისს დავუბრუნდებით და ბალანსს გავავლებთ: რა ჰქონდათ ხელთ ქირურგიას, რადიოთერაპიასა და ჰორმონულ მკურნალობას და სად იდგა თითოეული მათგანი? გეგმაში მითითებული სათაური სერიის ენობრივ წესს არ შეესაბამებოდა და ამიტომ ამგვარად გადაერქვა. წერამდე თარიღებს გადავამოწმებ.</p>
</div>
<div class="kt-callout">
<p><strong>ავტორის შენიშვნა:</strong> ამ ტექსტში არის შესწორება: გეგმის ფაილმა სკალა 1941-43 წლებში მოათავსა; წყაროები 1948-49-ზე მიუთითებს და ამიტომ ტექსტი ქრონოლოგიაში გეგმას ოდნავ უსწრებს. მომდევნო დღეებში 1942-43 წლებს დავუბრუნდებით. რადგან პირველად ტექსტებამდე ვერ მივედი, რომელ გამოცემაში გამოჩნდა სკალა პირველად, ღია კითხვად რჩება; იმის ნაცვლად, რომ ისე მოვიქცე, თითქოს ვიცი, ყუთში ვაჩვენე.</p>
</div>
<section class="my-5">
<h3 class="h5 fw-bold border-bottom pb-2" style="color: #0c4a6e;">წყაროები და დამატებითი საკითხავი</h3>
<ol class="ps-3" style="font-size: .87rem; line-height: 1.8;">
<li class="mb-2"><strong>Karnofsky DA, Burchenal JH.</strong> The clinical evaluation of chemotherapeutic agents in cancer. In: MacLeod CM, ed. <em>Evaluation of Chemotherapeutic Agents</em>. New York: Columbia University Press; 1949:191-205.</li>
<li class="mb-2"><strong>Karnofsky DA, Abelmann WH, Craver LF, Burchenal JH.</strong> The use of the nitrogen mustards in the palliative treatment of carcinoma. <em>Cancer</em> 1948;1(4):634-656.</li>
<li class="mb-2"><strong>Zubrod CG, Schneiderman M, Frei E 3rd, და სხვ.</strong> <em>J Chronic Dis</em> 1960;11:7-33. (მითითება: NRG Oncology.)</li>
<li class="mb-2"><strong>Oken MM, Creech RH, Tormey DC, და სხვ.</strong> Toxicity and response criteria of the Eastern Cooperative Oncology Group. <em>Am J Clin Oncol</em> 1982;5(6):649-655.</li>
<li class="mb-2"><strong>Broderick JE, May M, Schwartz JE, და სხვ.</strong> Patient reported outcomes can improve performance status assessment: a pilot study. <em>J Patient Rep Outcomes</em> 2019;3:41.</li>
<li class="mb-2"><strong>Magnuson A, და სხვ.</strong> Modernizing clinical trial eligibility criteria: recommendations of the ASCO-Friends of Cancer Research performance status work group. <em>Clin Cancer Res</em> 2021 (ონლაინ 9 თებერვალი).</li>
<li class="mb-2"><strong>NRG Oncology.</strong> Performance Status Measures — A Little History (nrgoncology.org). <strong>The ASCO Post</strong>, 2020 წლის 25 აგვისტო: David A. Karnofsky-ის ადრეული წვლილი კიბოს კვლევაში (ascopost.com).</li>
<li class="mb-2"><strong>Mukherjee S.</strong> ყველა სნეულების იმპერატორი / The Emperor of All Maladies: A Biography of Cancer. New York: Scribner, 2010. (ზოგადი ჩარჩო.)</li>
</ol>
</section>
<hr>
<p class="text-muted small fst-italic mt-4">ეს ტექსტი სერიის „კიბოს ისტორია 365 დღეში“ მე-113 დღეა. Karnofsky-ის სკალა და მისგან მიღებული ECOG ფუნქციური სტატუსი კიბოს მკურნალობისა და კლინიკური კვლევების საერთო ენის ნაწილებია. ტექსტი ისტორიულ-პოპულარული თვალსაზრისით მომზადდა; ის არ შეიცავს დიაგნოზს ან მკურნალობის რეკომენდაციას, საკუთარ ჯანმრთელობაზე მიმართეთ ექიმს. ინფორმაცია პირველად სტატიებსა და სანდო მეორად წყაროებს ეფუძნება; დეტალები, რომლებიც მხოლოდ მეორად წყაროებს ეფუძნება, ფაქტების გადამოწმების შენიშვნებშია აღნიშნული.</p>