კიბოსთან ცხოვრებამ უკეთეს ექიმად მაქცია თუ უარესად?
ამ სტატიაში
ქვემოთ ტექსტი 20 სექტემბერს 2018 წელს სამეცნიერო ჟურნალ NEJM-ში გამოქვეყნებული, ჰარვარდის სამედიცინო სკოლის ასისტენტ-პროფესორ Adam Philip Stern-ის სტატიის თარგმანია, რომელიც აღწერს „ექიმის ცხოვრების და ცხოვრებისადმი ხედვის ცვლილებას კიბოს დიაგნოზის შემდეგ“.
ცოტა ხნის წინ პაციენტი ტირილით დამიჯდა წინ. ორი თვის წინ საყვარელი ადამიანი დაეკარგა და მისი ტკივილი აღუწერელი იყო. ყურადღებით ვუსმენდი, მაგრამ თითქმის ვერაფერს ვგრძნობდი. მის მიმართ ყოველთვის გულწრფელი სიყვარული მქონდა და პაციენტთა დანაკარგებთან ემოციური კავშირის დამყარება ასე არასდროს გამჭირვებია. მაშინაც კი, როცა სიკვდილის დროს იქ არყოფნისთვის მსაყვედურობდა, თანაგრძნობის თქმა შემეძლო, თუმცა სიტყვები თითქოს გრძნობასაც არ შეიცავდა...
ფსიქიატრია ჩემთვის ყოველთვის ემპათიის ტოლფასი იყო
ფსიქოფარმაკოლოგიისა და კლინიკური ნეირომეცნიერების ცოდნა მუშაობისას თავდაჯერებისთვის აუცილებელია, მაგრამ თუ პაციენტთან ემპათიურ პარტნიორობას ვერ ვამყარებ, ჩემთვის არაფერს აქვს მნიშვნელობა.
შენიშვნა: ემპათია სხვისი გრძნობის, მდგომარეობისა თუ ქცევის მოტივის გაგებასა და გათავისებას ნიშნავს. ასევე გამოიყენება საკუთარი გრძნობების სხვა ობიექტზე პროექციის მნიშვნელობით.
იანვარში 2018 წელს 3. სტადიის თირკმლის კიბოს დიაგნოზი დამისვეს, პროგნოზი (დაავადების მიმდინარეობა) გაურკვეველია და ამ დაავადებით სიკვდილის ალბათობა დიდია. დროს უმეტესად იმ იმედში ვატარებ, რომ ასე არ იქნება და ამ აზრით ცხოვრებას ვცდილობ. მეგონა ასე უფრო მარტივი იქნებოდა და ცხოვრება გავაგრძელე.
პაციენტებისთვის დიაგნოზისა და ოპერაციის ახსნა რთული იყო, თუმცა უცებ „2-თვიანი შვებულება“ წარმოქმნა. ფსიქიატრსა და პაციენტებს შორის ის ფაქიზი ცეკვაოთახის მხოლოდ ჩემს მხარეს მომხდარმა მიწისძვრამ შეარყია. მიუხედავად იმისა, რომ პაციენტები უჩემობას უმკლავდებიან და ჩემს დაბრუნებას ყოველგვარად ხედავენ, ვფიქრობ, ძველი პროფესიული მე-ს რა ნაწილი დარჩა მათთან სამუშაოდ. ვერასოდეს წარმოვიდგენდი, რომ ჯანმრთელ მარცხენა თირკმელს ფსიქიატრიულ პრაქტიკაზე ასეთი გავლენა ექნებოდა.
„მაინც ჯანმრთელი ხართ!“
აშკარაა, რომ რაღაც მხრივ ძველებურად ვეღარ ვმუშაობ. დანაკარგის მქონე პაციენტის მსგავსად, ზოგი სხვა სტრესორისადმი თანაგრძნობა გამიძნელდა. ნამდვილად დიდი და დამანგრეველი პრობლემები ახლა წინანდელზე ნაკლები ზიანით გადასატანი მეჩვენება. სამსახურის დაკარგვა? ქორწინების სტრესი? ურთიერთპიროვნული კონფლიქტი?... ეს თანამედროვე ცხოვრების ფსიქიკური პრობლემების მთავარი მიზეზებია, რის გამოც პაციენტთა უმეტესობა ჩემს კაბინეტში აღმოჩნდება. თუმცა თითოეულზე ჩემი ფსიქიკური რეაქცია ერთი აზრის ვარიანტია და სინამდვილეში მათთვის ამის თქმა მინდა: „მაინც ჯანმრთელი ხართ!“
მიუხედავად ავადმყოფობის შემდეგ ხედვის გარკვეული ცვლილებისა, დარწმუნებული ვარ, ტექნიკა და პროფესიონალიზმი დიაგნოზამდელივით შევინარჩუნე და გაგრძელებისთვის საკმარისად კარგად ვუმკლავდები. თუმცა ეს ის არ არის, ვინც მსურს ვიყო, ჩემს წარმოსახვაში არსებული ექიმი არ არის. ხანდახან გაჩენილ ემპათიასა და შემწყნარებლობას მოკლებულ აზრებს უმეტესად გამოუთქმელად ვტოვებ. განსაკუთრებით გეგმურ ვიზიტებზე მოსული პაციენტები ჩემთვის ალბათ ყველაზე რთული სამუშაო გახდნენ, რადგან ოთახის ჩემი მხრიდან ყველაფერი სხვაგვარია. თითქოს კედელზე საათიც ახლა თავს მამჩნევინებს.
როგორც ფსიქიატრს, ცუდშიც დადებითის დანახვა კარგად გამომდის. ახლა კი შფოთვითა და შიშით სავსე სამყაროში ბალანსისთვის თავად ფსიქოთერაპიაზე დავდივარ. წინსვლის მცდელობისას საკუთარ თავში ვიხედები. იქნებ დიაგნოზით გამოწვეულმა ცვლილებებმა გარკვეული პროფესიული უნარებიც მომიტანა, ვინ იცის?
ადრე ვაკვირდებოდი პაციენტებს, რომელთა შინაგან სამყაროს კარგი ცხოვრების დროსაც ვერ ვხედავდი და პრობლემების მიზეზს ვერ ვიგებდი: როგორ? ახლა ვიცი, რას ნიშნავს დაუცველობა მაშინაც, როცა ყველაფერი დადებითია. შფოთვასა და პოსტტრავმულ სტრესს სახელმძღვანელოს განსაზღვრებით ვიცნობდი, მაგრამ ეს მდგომარეობა ის არ არის, რისგანაც თავის დასაცავად ყველა სცენარის გონებაში გათამაშება შევძლო.
ყოველმა შეგრძნებამ და ტკივილმა, რომელიც რეციდივზე მაფიქრებინებს, იქამდე მიმიყვანა, რომ საკუთარ გრძნობებსაც ვეღარ ვენდობი.
იმედი მაქვს, ამ ინსტინქტებმა ემპათიის მყარი საფუძველი შემიქმნა უკეთესი თერაპიისთვის. სინამდვილეში ალბათ ჯერ ადრეა ჩემი კიბოს მიმდინარეობაზე საუბარი. ზოგჯერ ვფიქრობ, ყველაფრის შეცვლა სამუშაოს შეცვლასაც ნიშნავს თუ არა. ასეთ დღეს პაციენტთან მთლიანად კონცენტრირებისა და ზედაპირული თუ ღრმა კავშირებისას მცირე წამითაც ვგრძნობ, რომ საქმეს კარგად ვაკეთებ.
წყაროები
Doctoring while Sick — Is Living with Cancer Making Me a Better or Worse Doctor?
NEJM, 20 September 2018
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.