კოლორექტული კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკა სისხლის ტესტით

დღეს განავლის ნიმუშის აღება ან კოლონოსკოპიის წინ ნაწლავის მომზადება ბევრისთვის არასასიამოვნოა და ტესტებს თავს არიდებენ ან გადადებენ; მომავალში მათი ადგილი მარტივმა სისხლის ტესტმა შეიძლება დაიკავოს. LUNAR-2 სისხლში მოცირკულირე სიმსივნურ DNA-ს (ctDNA) ზომავს და ამისთვის ჩვეულებრივი სისხლის აღება საკმარისია.

ამერიკის კლინიკური ონკოლოგიის საზოგადოების ბოლო ყოველწლიურ შეხვედრაზე (ASCO 2021) მკვლევრებმა ახალი შედეგები წარადგინეს და თქვეს, რომ ტესტს ადრეული კოლორექტული კიბოს მაღალი მგრძნობელობით გამოვლენა შეუძლია.

შედეგები ახლადდიაგნოსტირებული კოლორექტული კიბოს 434 პაციენტის კვლევას ეფუძნება. სისხლის ტესტის საერთო მგრძნობელობა 91%, სპეციფიკურობა კი 94% იყო.

სამხრეთ კორეის სეულში სუნგკიუნკვანის უნივერსიტეტის სამედიცინო სკოლის სამსუნგის სამედიცინო ცენტრის ავტორმა, დოქტორმა ჰი ჩოლ კიმმა თქვა, რომ მონაცემები ამ ტესტის ადრინდელ შედეგებს შეესაბამება. „ყველაზე საყურადღებოა, რომ უსიმპტომო ადამიანებში უჯრედგარეშე DNA-ს სიმსივნური ფრაქციის დაბალი დონის მიუხედავად, სიმპტომიანებთან შედარებით კოლორექტული კიბოს გამოვლენის მგრძნობელობა არ განსხვავდებოდა.“

მოქმედი კოლორექტული კიბოს სკრინინგი სასურველ დონეს ვერ აღწევს

მიუხედავად იმისა, რომ 45 წლის შემდეგ ყველასთვის კოლონოსკოპიის ან განავალში ფარული სისხლის (GGK) მსგავსი კოლორექტული კიბოს სკრინინგი რეკომენდებულია, ცნობიერება სასურველ დონეზე არ არის.

დოქტორმა კიმმა აღნიშნა, რომ სკრინინგში მიმდინარე მონაწილეობა რეკომენდებულზე ნაკლებია და უფრო მარტივი მეთოდებია საჭირო. „LUNAR-2 საშუალო რისკის მქონეთა საერთო სკრინინგის შესაფერის ალტერნატივად ყალიბდება. რუტინულ ექიმთან ვიზიტზე ჩასატარებელი სისხლის ტესტის არსებულ მოდელში ჩართვა დამატებით არჩევანს შექმნის და განსაკუთრებით სკრინინგის რეკომენდაციების უგულებელმყოფელ ან გამოტოვების მქონე ადამიანებს მონაწილეობისკენ წაახალისებს .“

ECLIPSE-ის სახელით ცნობილი ეს პროსპექტიული სარეგისტრაციო კვლევა ამჟამად აშშ-ში მიმდინარეობს. კიმმა დაამატა: „მთავარი მიზანია საშუალო რისკის მქონე ადამიანებში კოლორექტული კიბოს გამოსავლენად LUNAR-2-ის მახასიათებლების შეფასება. ჩართვის დასრულება 2021 წლის ბოლოსაა მოსალოდნელი.“

მაღალი სიზუსტე

LUNAR-2 ტესტი სომატური მუტაციების, სიმსივნური წარმოშობის ეპიგენეტიკური ცვლილებების (მაგალითად მეთილირების) და კიბოს უჯრედების გენეტიკური მასალის ნაწილების გამოსავლენად მოცირკულირე სიმსივნურ DNA-ს (ctDNA) იყენებს; ის სისხლზე დაფუძნებული მულტიმოდალური კოლორექტული კიბოს გამოვლენის ტესტია.

ASCO 2021-ზე წარმოდგენილ კვლევაში ტესტი უკვე 2013-დან 2016 წლამდე დიაგნოსტირებული კოლორექტული კიბოს (1. - 3. სტადია) პაციენტებში შეისწავლეს. მათ ოპერაციამდე სისხლის ნიმუშის მიცემას თანხმობა განაცხადეს. ნეოადიუვანტური ქიმიოთერაპიის მიმღებები არ ჩაერთნენ. საკონტროლო ნიმუშები ასაკით შესატყვისი 271 კიბოს არმქონე ადამიანისგან მიიღეს.

გაწვრთნილმა მოდელმა კიბოს მქონე და არმქონე ადამიანებიდან შექმნა მონაცემები „ctDNA გამოვლინდა“ და „ctDNA არ გამოვლენილა“.

ტესტის საერთო მგრძნობელობა 91% იყო. მან 434 პაციენტიდან 393-ში კიბო სწორად გამოავლინა; 3-ე სტადიის მგრძნობელობა 93% იყო, 1-ელ და/ან 2-ე სტადიაზე კი 88%-მდე მცირდებოდა. ადრეულად დაწყებული (<45 წელი) ან გვიან დაწყებული (>84 წელი) კიბოს შემთხვევების გამორიცხვისას მგრძნობელობა არ შეცვლილა (90%).

სიმპტომიან (91%) და უსიმპტომო (88%) კოლორექტულ კიბოს შორის მგრძნობელობის მნიშვნელოვანი სხვაობა არ იყო. თუმცა სიმპტომიანებში უჯრედგარეშე DNA-ს სიმსივნური ფრაქცია უფრო მაღალი იყო. მარჯვენა და მარცხენა მხარის კიბოს მგრძნობელობაც მსგავსი იყო (93% და 90%).

საჭიროა დამადასტურებელი კვლევები: კოლორექტულ კიბოში მგრძნობელობა უფრო მაღალი უნდა იყოს

ASCO-ს ექსპერტმა დოქტორმა მუჰამედ შაალან ბეგმა კომენტარში აღნიშნა, რომ კარგი მგრძნობელობისა და სპეციფიკურობისა და სიმპტომიან/უსიმპტომო პაციენტებს შორის სხვაობის არქონის მიუხედავად, „ამ შედეგების უსიმპტომო ჯანმრთელ ადამიანებზე განზოგადებისას ძალიან ფრთხილად უნდა ვიყოთ“. დალასის ტეხასის უნივერსიტეტის სამხრეთ-დასავლეთის სამედიცინო ცენტრის კუჭ-ნაწლავის სამედიცინო ონკოლოგიის ხელმძღვანელმა დოქტორმა ბეგმა თქვა: „ამ სისხლზე დაფუძნებული კოლონის კიბოს გამოვლენის შესახებ ნებისმიერი მტკიცებისთვის საჭიროა დიდი რაოდენობით ჯანმრთელ ადამიანში დამადასტურებელი კვლევები" “. „კიბოს გამოსავლენად სისხლზე დაფუძნებული ბიომარკერის დანერგვისას ბუნებრივია მგრძნობელობაზე ფიქრი, რადგან კიბოს დიაგნოზის გამოტოვება არ გვინდა.“

თუმცა ბეგმა აღნიშნა, რომ ასეთ კვლევებში ტესტის ღირებულებას სპეციფიკურობა განსაზღვრავს — ანუ უარყოფითი ტესტის მქონე ადამიანებში რამდენად ხშირად არ გვხვდება დაავადება? კიდევ რომელმა არაკიბოსეულმა მდგომარეობამ შეიძლება ტესტი დადებითი გახადოს?

საბოლოოდ, სისხლზე დაფუძნებული გამოვლენის ინსტრუმენტის ღირებულება უდავოა, თუმცა კარგი მგრძნობელობის მქონე განვითარებული განავლის ტესტების არსებობისას კოლორექტული კიბოსთვის მოთხოვნა ძალიან მაღალია. შეიძლება წარმოვიდგინოთ მომავალი, სადაც პირადი რისკის ზუსტად შესაფასებლად სისხლსაც და განავალსაც გამოიყენებენ.