تشخیص زودهنگام سرطان کولورکتال با آزمایش خون

در آینده ممکن است آزمایش خون ساده جایگزین آزمایش‌هایی شود که افراد به دلیل ناراحتی از نمونه‌گیری مدفوع یا آماده‌سازی روده پیش از کولونوسکوپی از انجامشان پرهیز می‌کنند یا آن‌ها را عقب می‌اندازند. آزمایش جدید LUNAR-2 تحلیلی برای سنجش DNA توموری در گردش خون (ctDNA) است و فقط به خون‌گیری ساده نیاز دارد.

در تازه‌ترین نشست سالانه انجمن انکولوژی بالینی آمریکا، ASCO 2021، پژوهشگران گزارش‌کننده نتایج جدید گفتند این آزمایش می‌تواند سرطان کولورکتال مرحله اولیه را با حساسیت بالا شناسایی کند.

نتایج از مطالعه‌ای روی 434 بیمار با تشخیص تازه سرطان کولورکتال به دست آمد. آزمایش خون در مجموع حساسیت %91 و ویژگی %94 برای این سرطان داشت.

دکتر Hee Cheol Kim، نویسنده مطالعه از مرکز پزشکی سامسونگ در دانشکده پزشکی دانشگاه Sungkyunhkwan در سئولِ کره جنوبی، گفت این داده‌ها با نتایج قبلی گزارش‌شده برای این آزمایش خون سازگارند. "مهم‌ترین نکته این است که با وجود بخش توموری کمتر DNA بدون سلول در افراد بی‌علامت، در مقایسه با افراد علامت‌دار، تفاوتی در حساسیت تشخیص سرطان کولورکتال در افراد بی‌علامت دیده نشد."

غربالگری کنونی سرطان کولورکتال در سطح مطلوب نیست

هرچند پس از 45 سالگی برای همه، غربالگری سرطان کولون و رکتوم مانند کولونوسکوپی یا خون مخفی مدفوع (GGK) توصیه می‌شود، آگاهی در این زمینه در سطح مطلوب نیست.

دکتر کیم اشاره کرد پایبندی فعلی به غربالگری سرطان کولورکتال کمتر از حد توصیه‌شده است و به روش‌های ساده‌تر نیاز داریم. "LUNAR-2 به‌عنوان جایگزینی مناسب برای غربالگری عمومی افراد با خطر متوسط مطرح می‌شود. افزودن آزمایش خونی که در ویزیت معمول پزشک انجام و تکمیل شود، گزینه دیگری فراهم می‌کند و به‌ویژه کسانی را که توصیه غربالگری را نادیده می‌گیرند یا از دست می‌دهند، به غربالگری تشویق خواهد کرد."

این مطالعه ثبت‌نامی آینده‌نگر با نام ECLIPSE اکنون در آمریکا ادامه دارد. کیم افزود: "هدف اصلی، ارزیابی ویژگی‌های عملکردی آزمایش LUNAR-2 برای شناسایی سرطان کولورکتال در افراد با خطر متوسط است. انتظار می‌رود ثبت‌نام تا پایان سال 2021 کامل شود."

دقت بالا

آزمایش LUNAR-2، جهش‌های سوماتیک و تغییرات اپی‌ژنتیک ناشی از تومور، مانند متیلاسیون، و قطعه‌های ماده ژنتیکی سلول سرطانی را با استفاده از DNA توموری در گردش (ctDNA) شناسایی می‌کند. این یک آزمایش چندوجهیِ مبتنی بر خون برای تشخیص سرطان کولورکتال است.

در مطالعه ارائه‌شده در ASCO 2021، آزمایش روی گروهی بررسی شد که بین سال‌های 2013 و 2016 با سرطان کولورکتال در مراحل 1. - 3. تشخیص داده شده بودند و پذیرفته بودند پیش از جراحی نمونه خون بدهند. دریافت‌کنندگان شیمی‌درمانی نئوادجوانت در مطالعه وارد نشدند. نمونه‌های کنترل از 271 فرد بدون سرطان و همسان از نظر سن گرفته شد.

یک مدل آموزش‌دیده از افراد دارای سرطان کولورکتال و افراد بدون سرطان، مجموعه داده‌ای با برچسب «ctDNA شناسایی شد» و «ctDNA شناسایی نشد» ایجاد کرد.

حساسیت کلی آزمایش %91 بود. از 434 بیمار، سرطان کولورکتال در 393 نفر درست شناسایی شد. حساسیت برای مرحله 3. برابر %93 بود، اما برای مرحله 1. و/یا 2. به %88 کاهش یافت. با کنار گذاشتن موارد زودرس در سن <45 سال یا دیررس در سن >84 سال، تفاوتی در حساسیت دیده نشد؛ حساسیت %90 بود.

در مقایسه با بیماران علامت‌دار با حساسیت %91، در بیماران بی‌علامت با حساسیت %88 تفاوت معناداری دیده نشد. اما در افراد علامت‌دار، بخش توموری DNA بدون سلول بیشتر بود. حساسیت در سرطان کولورکتال سمت راست و چپ نیز مشابه بود؛ %93 در برابر %90.

نیاز به مطالعات اعتبارسنجی؛ حساسیت برای سرطان کولورکتال باید بیشتر باشد

دکتر Muhammed Shaalan Beg، متخصص ASCO، در تفسیر مطالعه گفت با وجود حساسیت و ویژگی بسیار خوب آزمایش و نبود تفاوت میان بیماران سرطانی علامت‌دار و بی‌علامت، "باید در تعمیم این یافته‌ها به افراد سالم بی‌علامت بسیار محتاط باشیم". دکتر بگ، رئیس انکولوژی پزشکی گوارش در مرکز پزشکی ساوت‌وسترن دانشگاه تگزاس در دالاس، گفت: "این روش شناسایی سرطان کولون با آزمایش خون، پیش از هرگونه ادعا به مطالعات اعتبارسنجی در شمار زیادی از افراد سالم نیاز دارد" او گفت: "هنگام پذیرفتن یک نشانگر زیستی مبتنی بر خون برای تشخیص سرطان، طبیعی است به حساسیت فکر کنیم؛ چون در نهایت نمی‌خواهیم تشخیص سرطان را از دست بدهیم."

اما بگ گفت در چنین مطالعاتی، آنچه ارزش آزمایش را تعیین می‌کند، ویژگی است؛ یعنی در کسانی که نتیجه آزمایش منفی است، بیماری چند بار وجود ندارد؟ چه وضعیت‌های غیرسرطانی دیگری می‌توانند آزمایش را مثبت کنند؟

در نتیجه، ارزش ابزار تشخیص سرطان بر پایه خون انکارناپذیر است، اما برای سرطان کولورکتال معیار انتظار بسیار بالاست؛ به‌ویژه وقتی آزمایش‌های پیشرفته مدفوع با حساسیت خوب برای همین هدف وجود دارند. می‌توان آینده‌ای را تصور کرد که برای تعیین درست خطر فردی، هم خون و هم مدفوع به کار می‌روند.