მემკვიდრეობითი პროსტატის კიბოს განსაზღვრა germline გენეტიკური ტესტით

გერმინაციული (სქესობრივი-გამრავლების) უჯრედი სქესობრივად გამრავლებად ორგანიზმებში გამეტების წარმოქმნის შესაძლებლობის მომცემი რეპროდუქციული უჯრედებია. ჩანასახოვანი უჯრედული ხაზის ტესტები არაკიბოვან უჯრედებზე ტარდება. ამ ტესტის მიზანია განისაზღვროს, ატარებს თუ არა ადამიანი „მემკვიდრეობითი სახით“ (და არა შემდგომ წარმოქმნილ) რომელიმე მუტაციას და აქვს თუ არა კიბოს მსგავსი ჯანმრთელობის პრობლემების განვითარების რისკი . ჩანასახოვანი უჯრედული ხაზის (germline) ტესტი პროსტატის კიბოსშეფასების, მართვისა და მკურნალობის მნიშვნელოვანი კომპონენტი გახდა. რისკის ჯგუფის პაციენტებში ან მეტასტაზური დაავადების არსებობისას germline ტესტით შესაბამის გენში მუტაციის აღმოჩენა პაციენტისთვის მკურნალობის ყველაზე სწორი მეთოდის შერჩევისთვის უაღრესად მნიშვნელოვანია. ამ ტესტისგან მაქსიმალური შესაძლო სარგებლის მისაღებად ექიმებმა გენეტიკის სფეროში განვითარებას ყურადღებით უნდა ადევნონ თვალი. ამ სფეროში ექიმებისთვის მიმართულების მისაცემად და გასაკეთებელი ტესტების განსაზღვრის გასაადვილებლად გზამკვლევი მომზადდა, ხოლო დოქტორმა Veda Giri-მ ინტერვიუში უპასუხა კითხვებს იმ მნიშვნელოვანი საკითხების შესახებ, რომლებიც ექიმებმა უნდა იცოდნენ.
რატომ არის საჭირო პროსტატის კიბოს მემკვიდრეობითი გენეტიკური ტესტის გზამკვლევი?
დოქტორი Giri: “სულ უფრო სწრაფად იზრდება იმ გენური მუტაციების germline ტესტების გამოყენება, რომლებიც მემკვიდრეობით მომდევნო თაობას გადაეცემა და პროსტატის კიბოს იწვევს. მეტასტაზური პროსტატის კიბოს გამოსაყენებელი მკურნალობის მეთოდები ყოველდღიურად მატულობს. მაგალითად, აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციამ (FDA) ახლახან ორი პოლი (ADO-რიბოზა) პოლიმერაზის (PARP) ინჰიბიტორი, rucaparib და olaparib, დაამტკიცა მეტასტაზური პროსტატის კიბოს იმ პაციენტებისთვის, რომელთა დაავადებაც პირველი მკურნალობის შემდეგ პროგრესირებს. გენეტიკური ინფორმაციის როლი დაავადების ადრეულ სტადიაზე დიაგნოსტიკაში ძალიან დიდი და საინტერესოა. თუმცა იმ მამაკაცების ჯგუფის ზრდა, რომლებსაც გენეტიკური ტესტი სჭირდებათ და ტესტისთვის განსაზღვრულ კრიტერიუმებს აკმაყოფილებენ, გარკვეულ სირთულეებსაც იწვევს. ტესტირების მზარდმა არჩევანმა, ექიმების სირთულემ იმის გადაწყვეტაში, თუ ვინ უნდა შემოწმდეს, და მზარდმა მოთხოვნამ მსგავსი პრობლემების ფონზე აუცილებელი გახადა ამ გზამკვლევის მომზადება და ჩარჩოს შექმნა.”
მამაკაცების რამდენ პროცენტს აქვს პროსტატის კიბოს germline მუტაციები?
დოქტორი Giri: “არსებობს მრავალი განსხვავებული და გავრცელებული მუტაცია, რომლებიც სხვადასხვა კვლევით არის დადასტურებული. განსაკუთრებით მეტასტაზური დაავადების მქონე მამაკაცებში ეს მაჩვენებელი %12-დან %17-მდე მერყეობს”.
რომელი მამაკაცები უნდა განიხილებოდნენ პროსტატის კიბოს germline გენეტიკური ტესტისთვის?
დოქტორი Giri: “ყველაზე ძლიერი რეკომენდაციები იმის თაობაზე, თუ რომელი მამაკაცები უნდა განიხილებოდნენ ტესტისთვის, ეხება ჰორმონების დამთრგუნველი მკურნალობისადმი (კასტრაცია) რეზისტენტულ ან მგრძნობიარე მეტასტაზური პროსტატის კიბოს მქონე მამაკაცებს, რომელთა ოჯახურ ანამნეზშიც პროსტატის კიბოა. ოჯახური ანამნეზი მოიცავს მამაკაცებს, რომელთა ძმას, მამას, ორ ან მეტ მამაკაც ნათესავს ახალგაზრდა ასაკში (<60 წელი) პროსტატის კიბო დაუდგინდა, ან ნათესავი პროსტატის ან მეტასტაზური პროსტატის კიბოთი დაეღუპათ. ტესტისთვის გასათვალისწინებელ სხვა საკითხებს შორის არის T3a ან უფრო შორს წასული სტადიის პროსტატის კიბო, ინტრადუქტული ან დუქტული პათოლოგიის მქონე მამაკაცები, ან 4. სტადიის ან გლისონის ქულის 8 ან მეტი მაჩვენებლის მქონე მამაკაცები. ტესტისთვის დამატებითი რეკომენდაციები მოიცავს უფრო ფართო ოჯახური ანამნეზის შემთხვევებს, მემკვიდრეობით ძუძუს ან საკვერცხის კიბოს და ლინჩის სინდრომის მსგავს კიბოსთან დაკავშირებულ სინდრომებს ან მემკვიდრეობით კიბოებსაც. თუ ოჯახის წევრს ახალგაზრდა ასაკში (<50 წელი) კიბო დაუდგინდა, ეს ადამიანის germline ტესტისთვის განხილვას მოითხოვს. გენეტიკური ტესტის შედეგები აგრეთვე უაღრესად მნიშვნელოვანია სწორი მკურნალობის უმოკლეს დროში დასადგენად.”
რომელ გენებს აქვს ტესტისთვის პრიორიტეტი?
დოქტორი Giri: “გამოვლინდა მემკვიდრეობითი პროსტატის კიბოსთვის სპეციფიკური 15 გენი და უფრო ფართო ტესტირების პანელებში დამატებით კიდევ 80 გენი. მეტასტაზურ შემთხვევებში ტესტისთვის რეკომენდებული გენებია BRCA2, BRCA1 და DNA-ს შეუსაბამობის აღდგენის გენები. ადამიანებს აგრეთვე მათი ოჯახური ანამნეზისა და პირადი ჯანმრთელობის ისტორიის მიხედვით დამატებითი გენებიც უნდა შეუმოწმდეთ. არამეტასტაზურ შემთხვევებში BRCA2 გენის შემოწმება რეკომენდებულია, თუმცა დაწყება გენების მცირე ნაკრების ტესტით შეიძლება, ხოლო შესამოწმებელი გენების რაოდენობა ადამიანის ჯანმრთელობის ისტორიისა და ოჯახური ანამნეზის მიხედვით გაიზარდოს. კიბოთი დაუზიანებელ მამაკაცებში შესამოწმებელ გენებს შორის, BRCA1-ის, DNA-ს შეუსაბამობის აღდგენის გენებისა და ATM გენის გათვალისწინებით, არის BRCA2 და HOXB13. ამ ჯგუფშიც შესაძლებელია გენების მცირე ნაკრების ტესტით დაწყება და ოჯახური ანამნეზისა და პირადი ჯანმრთელობის ისტორიის გათვალისწინებით საჭირო გენების დამატება.”
რომელი რეკომენდაციები უნდა გაითვალისწინონ გენეტიკური ტესტის შედეგების მიხედვით?
დოქტორი Giri: “მეტასტაზური პროსტატის კიბოს მქონე პირებში გენეტიკური ტესტის შედეგები პერსონალიზებული მიზნობრივი მკურნალობის მეთოდებისგანსაზღვრის თვალსაზრისით უაღრესად მნიშვნელოვანია. თუ ადამიანს BRCA2 და BRCA1 გენების მუტაციები აქვს, ეს შედეგები PARP-ის დამთრგუნველი წამლების გამოყენებისთვის მიმართულებას იძლევა. განსაკუთრებით იმედისმომცემია, რომ ახლახან ორი PARP-ის დამთრგუნველი წამლის გამოყენება დამტკიცდა. მეორე მხრივ, DNA-ს შეუსაბამობის აღდგენის გენებში აღმოჩენილი მუტაცია anti-PD-1 თერაპიაზე მოსალოდნელი პასუხის შესახებ ინფორმაციის მისაღებად მნიშვნელოვანია. მამაკაცებისთვის, რომლებიც მუტაციას ატარებენ, თუმცა პროსტატის კიბოს დიაგნოზი არ აქვთ, რეკომენდებულია ყურადღებიანი მეთვალყურეობა და ადრეული დიაგნოსტიკის მცდელობები. BRCA2 გენის მუტაციის მატარებელ მამაკაცებს მკაცრად ურჩევენ კიბოს სკრინინგს 40-იან წლებში ან სკრინინგების დაწყებას ოჯახის პროსტატის კიბოს დიაგნოზის მქონე წევრის ასაკზე 10 წლით ადრე. მსგავსი რეკომენდაციები ეხება BRCA1-ს, HOXB13-ს, ATM-სა და DNA-ს შეუსაბამობის აღდგენის გენს MSH2-საც.”
რა უნდა გაკეთდეს პროსტატის კიბოს გენეტიკური ტესტის გასავრცელებლად?
დოქტორი Giri: “უპირველესად ამ სფეროში მომუშავე პირებისთვის საკითხის შესახებ უფრო ფართო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა უნდა უზრუნველყონ. დამატებით საზოგადოებაში გენეტიკური ტესტების შესახებ ცნობიერება უნდა გაიზარდოს. ამ მიზნით ვირტუალურ გარემოში შესაძლებელია საინფორმაციო მასალის მომზადება და ყველასთვის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა." *


წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.