მოუსმინეთ ჩიტების ჭიკჭიკს! მათ შფოთვისა და პარანოიისგან გათავისუფლება შეუძლიათ

ახალი კვლევების თანახმად, ჩიტების ჭიკჭიკი ფსიქიკურ ჯანმრთელობასა და განწყობაზე დადებით და მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს.

მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ჩიტების ჭიკჭიკის მსმენელ ადამიანებს შფოთვა და პარანოია (გადაჭარბებული ეჭვიანობა) მნიშვნელოვნად უმცირდებოდათ. ამის საპირისპიროდ, ხმაურიანი ბგერები, როგორიცაა მოძრაობის ხმაური — მანქანების, ძრავების, სირენებისა და მშენებლობის ხმების ჩათვლით — დეპრესიულ მდგომარეობებს აძლიერებდა.

გერმანიაში, ბერლინის Max Planck-ის ადამიანის განვითარების ინსტიტუტის Dr. Emil Stoble, Scientific Reports ჟურნალში 2022 წლის 13 ოქტომბერს გამოქვეყნებული მათი კვლევის შესახებ ამბობს:

„შედეგები მიანიშნებს, რომ შეიძლება სასარგებლო იყოს კლინიკურ გარემოში — მაგალითად, საავადმყოფოს მოსაცდელებსა თუ ფსიქიატრიულ დაწესებულებებში — ჩიტების ხმების მსგავსი ბუნებრივი ბგერების მიზნობრივი გამოყენების კვლევა. თუ ვინმე დისკომფორტის შესამცირებლად ადვილად ხელმისაწვდომ ჩარევას ეძებს, ჩიტების ჭიკჭიკის ჩანაწერის მოსმენა შესანიშნავი ვარიანტი იქნება.“

ბუნების დამამშვიდებელი გავლენა

Stobbe-ს თქმით, კვლევის მიზანი იყო „ფიზიკური გარემოს ტვინსა და ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე გავლენის შესწავლა“. მან ასევე აღნიშნა, რომ ფიზიკური გარემოს ვიზუალური თვისებების შემსწავლელი მრავალი კვლევა არსებობს, მაგრამ სმენითი სფერო საკმარისად შესწავლილი არ არის.

მრავალი ადამიანის მდგომარეობა აღწერილია როგორც ისეთი, რომლის დროსაც შეიძლება შფოთვა და პარანოია განიცდიდეს, მიუხედავად იმისა, აცნობიერებს თუ არა ამას.

„გვინდოდა გაგვერკვია, ბუნების სასარგებლო გავლენა ამ მდგომარეობებზეც თუ აისახება. თეორიულად, ჩიტები შეიძლება ბუნებრივ და სასიცოცხლო გარემოს წარმოადგენდეს და ამ გზით ბუნების დადებით გავლენას მათი ხმების მსმენელს გადასცემდეს.“

წინა კვლევაში ბუნებისა და ქალაქის ხმები შეადარეს და აჩვენეს, რომ ბუნების ხმამ მონაწილეთა კოგნიტური შესრულება გააუმჯობესა, თუმცა განწყობა — არა. მიმდინარე კვლევამ ხმებს მრავალფეროვნება დაამატა და ყურადღება არა მხოლოდ შემეცნებასა და საერთო განწყობაზე, არამედ „ცვლილებისადმი მგრძნობიარედ გაზომვად“ და „საგზაო ხმაურზე რეაქციად მომატებულ“ სიტუაციურ პარანოიაზეც გაამახვილა.

მკვლევრებმა წამოაყენეს ჰიპოთეზა, რომ ჩიტების ჭიკჭიკი საგზაო ხმაურთან შედარებით განწყობაზე, პარანოიასა და კოგნიტურ შესრულებაზე უფრო სასარგებლოდ იმოქმედებდა. ასევე შეისწავლეს, ჩიტების სახეობების ან ხმაურის წყაროების მაღალი თუ დაბალი მრავალფეროვნება „ეფექტების შეცვლის ფაქტორი იქნებოდა თუ არა“ .

კვლევის დეტალები

კვლევაში მონაწილეობდა 259 ადამიანი, უმეტესად მამაკაცები, და საშუალო ასაკი 20 იყო. არც ერთ მონაწილეს არ ჰქონდა ფსიქოლოგიური დაავადების ისტორია, სმენის სირთულე, ნივთიერების/პრეპარატის მიღება ან სუიციდური აზრები/მიდრეკილება.

საინტერესო გამოსავლები ხმოვან გარემოსთან შეხებამდე და შემდეგ გაიზომა. თითოეული ხმოვანი გარემოსთვის არსებობდა ორი ვარიანტი — მაღალი ან დაბალი. შედეგად ჩატარდა რამდენიმე ანალიზი, რომელიც ადარებდა ორი ტიპის ხმას (ჩიტების ხმები და მოძრაობის ხმაური) x ორ დონეს (დაბალი და მაღალი) და ორ დროით წერტილს (ზემოქმედებამდე და შემდეგ).

ხმებზე ზემოქმედება 6 წუთი გრძელდებოდა; შემდეგ მონაწილეებს სთხოვდნენ ეთქვათ, რამდენად მრავალფეროვნად/ერთფეროვნად, ლამაზად და სასიამოვნოდ აღიქვამდნენ ხმოვან გარემოს (0 – 100 ვიზუალურ სკალაზე).

დეპრესიული სიმპტომების შემცირება

მონაწილეები ოთხ ჯგუფად დაყვეს:

1. დაბალი მრავალფეროვნების საგზაო ხმაურის გარემო (83 ადამიანი)
2. მაღალი მრავალფეროვნების საგზაო ხმაურის გარემო (60 ადამიანი)
3. დაბალი მრავალფეროვნების ჩიტების ხმების გარემო (63 ადამიანი)
4. მაღალი მრავალფეროვნების ჩიტების ხმების გარემო (80 ადამიანი)

ხმების მოსმენის გარდა მონაწილეებმა შეავსეს განწყობისა და პარანოიის (დეპრესია-შფოთვის) კითხვარები და ჩაატარეს ციფრული დიაპაზონის კოგნიტური შესრულების ტესტი (როგორც წინ, ისე უკუმიმართულებით).

ტიპმა, მრავალფეროვნებამ და ტიპი × მრავალფეროვნებამ — ყველამ მნიშვნელოვანი ეფექტის ზომები აჩვენა. „ეს მიანიშნებდა, რომ ყველა ამ ფაქტორსა და მათ ურთიერთქმედებას ხმოვანი გარემოს აღქმაზე მნიშვნელოვანი გავლენა ჰქონდა (მაგალითად, ერთფეროვნების/მრავალფეროვნების, სილამაზისა და სასიამოვნოობის შეფასებებზე).“

დამატებითმა ანალიზმა აჩვენა, რომ დეპრესიული სიმპტომები ქალაქის ხმოვანი გარემოს დაბალ და მაღალ დონეზე მნიშვნელოვნად გაიზარდა, ხოლო ჩიტების ჭიკჭიკის მაღალი დონის გარემოში მნიშვნელოვნად შემცირდა.

შფოთვის დამატებითმა ანალიზებმა საგზაო ხმაურის დაბალ და მაღალ დონეებზე გავლენა ვერ გამოავლინა. ამის საპირისპიროდ, ჩიტების ხმების ორივე პირობებში მნიშვნელოვანი შემცირება მოხდა.

ანალოგიურად, პარანოიის მქონე მონაწილეებში დაბალი ან მაღალი დონის საგზაო ხმაურის მოსმენისას ცვლილება არ ყოფილა. მეორე მხრივ, ჩიტების ხმების ორივე გარემომ პარანოია შეამცირა.

არც ერთ ხმოვან გარემოს შემეცნებაზე გავლენა არ მოუხდენია.

Stobbe-მ შედეგების შესახებ თქვა:

„თეორიულად, ჩიტები შეიძლება წარმოადგენდეს ბუნებრივ და სასიცოცხლო გარემოს, რომელიც ბუნების დადებით გავლენას ჩიტების ხმების მსმენელს გადასცემს. ერთად აღებული, მიმდინარე კვლევის შედეგები კიდევ ერთ ხედვას გვაძლევს იმის შესახებ, თუ რატომ შეიძლება იყოს ბუნებასთან ურთიერთობა ჩვენი ფსიქიკური ჯანმრთელობისთვის სასარგებლო და რატომ არის ბუნების დაცვა უაღრესად მნიშვნელოვანი.“

Stobbe-მ დაამატა, რომ მომავალმა კვლევებმა შერეულ ხმოვან გარემოზე უნდა გაამახვილოს ყურადღება, მათ შორის იმაზე, ქალაქში ბუნებრივი ხმების არსებობა ამცირებს თუ არა ისეთ სტრესორებს, როგორიცაა მოძრაობის ხმაური.

შესასწავლი სფერო

ფსიქიკური დაავადებების ეროვნული ალიანსის Ken Duckworth-მა თქვა, რომ „ბუნების სარგებელი საკმარისად შესწავლილი არ არის“ და მკვლევრებს დაეთანხმა: ფსიქიატრიულ დაწესებულებებში ჩიტების ჭიკჭიკის გამოყენების შესწავლა პოტენციურად მნიშვნელოვანია.

„მომავალმა კვლევებმა შეიძლება ჩიტების ჭიკჭიკის როლი დაუკავშიროს ფსიქიკური ჯანმრთელობის სარგებელსა თუ ასპექტებს, რომლებიც გარკვეული გავლენის მქონე „ბუნებაში ყოფნას“ ახლავს.“