به آواز پرندگان گوش دهید! ممکن است شما را از اضطراب و پارانویا رها کنند

بر پایه پژوهش‌های تازه، آواز پرندگان اثرهای مثبت و مهمی بر سلامت روان و خلق دارد.

پژوهشگران دریافتند افرادی که به آواز پرندگان گوش می‌دادند، کاهش چشمگیری در اضطراب و پارانویا، یعنی بدگمانی بیش‌ازحد، تجربه کردند. در مقابل، دریافتند صداهای پرسر‌وصدا مانند ترافیک، شامل صدای خودرو، موتور، آژیر و ساخت‌وساز، حالت‌های افسردگی را افزایش می‌دهند.

دکتر Emil Stoble از مؤسسه توسعه انسانی Max Planck در برلین آلمان، درباره مطالعه‌شان در مجله Scientific Reports که در 13 اکتبر 2022 منتشر شد، چنین می‌گوید:

«نتایج نشان می‌دهد ممکن است بررسی استفاده هدفمند از صداهای طبیعی مانند آواز پرندگان در محیط بالینی، برای نمونه سالن انتظار بیمارستان یا محیط‌های روان‌پزشکی، سودمند باشد. اگر کسی به دنبال مداخله‌ای با دسترسی آسان برای کاهش رنج خود است، گوش دادن به کلیپی از آواز پرندگان گزینه بسیار خوبی خواهد بود.»

اثر آرام‌بخش طبیعت

Stobbe گفت هدف پژوهش، «بررسی چگونگی اثر محیط فیزیکی بر مغز و سلامت روان» بوده است. او همچنین گفت پژوهش‌های بسیاری ویژگی‌های دیداری محیط فیزیکی را بررسی کرده‌اند، اما حوزه شنیداری به اندازه کافی بررسی نشده است.

وضعیت‌هایی که بیشتر افراد تجربه می‌کنند، به‌عنوان موقعیت‌هایی ثبت شده‌اند که ممکن است فرد، حتی بدون آگاهی از آن، اضطراب و پارانویا را تجربه کند.

«خواستیم بررسی کنیم آیا اثرهای سودمند طبیعت بر این وضعیت‌ها نیز اثر می‌گذارد. از نظر نظری، پرندگان ممکن است نماینده محیط طبیعی و زنده باشند و به این ترتیب، اثرهای مثبت طبیعت را به شنوندگان آواز پرندگان منتقل کنند.»

در مطالعه‌ای پیشین، شرایط صدای طبیعت و شهر مقایسه شده بود و نشان داده شد که صدای طبیعت عملکرد شناختی شرکت‌کنندگان را بهتر می‌کند، اما خلق را بهبود نمی‌دهد. مطالعه کنونی به صداها تنوع داد و نه‌فقط بر شناخت و خلق کلی، بلکه بر پارانویای موقعیتی نیز تمرکز کرد که «می‌توان آن را به‌شکلی حساس به تغییر اندازه گرفت» و «نشان داده شده در واکنش به صدای ترافیک افزایش می‌یابد» .

پژوهشگران این فرضیه را مطرح کردند که آواز پرندگان در مقایسه با صدای ترافیک، اثر سودمندتری بر خلق، پارانویا و عملکرد شناختی خواهد داشت. همچنین بررسی کردند آیا بیشتر یا کمتر بودن تنوع گونه‌های پرندگان یا منابع سروصدا در صداها، «عاملی در تغییر اثرها خواهد بود» یا نه.

جزئیات مطالعه

در مطالعه‌ای با حضور 259 نفر که بیشترشان مرد بودند، میانگین سن 20 سال بود. هیچ‌یک از شرکت‌کنندگان سابقه بیماری روان‌شناختی، مشکل شنوایی، مصرف ماده یا دارو، یا افکار و گرایش‌های خودکشی نداشتند.

پیامدهای مورد نظر، پیش و پس از مواجهه با محیط صوتی اندازه‌گیری شدند. برای هر محیط صوتی دو نسخه با تنوع زیاد یا کم وجود داشت. در نتیجه، چند تحلیل برای مقایسه دو نوع صدا، یعنی آواز پرندگان و صدای ترافیک، x دو سطح کم و زیاد و دو زمان پیش و پس از مواجهه انجام شد.

مدت مواجهه با صداها 6 دقیقه بود و سپس از افراد خواسته شد گزارش کنند محیط صوتی را تا چه اندازه متنوع یا یکنواخت، زیبا و دلپذیر ادراک کرده‌اند؛ این ارزیابی روی مقیاس دیداری 0 – 100 انجام شد.

کاهش نشانه‌های افسردگی

شرکت‌کنندگان به چهار گروه تقسیم شدند:

1. محیط صوتی صدای ترافیک با تنوع کم (83 نفر)
2. محیط صوتی صدای ترافیک با تنوع زیاد (60 نفر)
3. محیط صوتی آواز پرندگان با تنوع کم (63 نفر)
4. محیط صوتی آواز پرندگان با تنوع زیاد (80 نفر)

شرکت‌کنندگان علاوه بر گوش دادن به صداها، پرسش‌نامه‌های سنجش خلق و پارانویا، یعنی افسردگی و اضطراب، را تکمیل کردند و آزمون عملکرد شناختی دامنه ارقام را نیز در هر دو جهت رو به جلو و رو به عقب انجام دادند.

نوع، تنوع و تعامل نوع × تنوع، همگی اندازه اثرهای مهمی نشان دادند. «این نشان داد که همه این عوامل و تعامل آن‌ها، بر ادراک محیط‌های صوتی، مانند درجه یکنواختی یا تنوع، زیبایی و دلپذیری، اثر مهمی دارند.»

تحلیل بیشتر نشان داد که نشانه‌های افسردگی در محیط‌های صوتی شهری با سطح کم و زیاد، به‌طور چشمگیری افزایش یافتند؛ اما در محیط آواز پرندگان با سطح زیاد، به‌طور چشمگیری کاهش پیدا کردند.

برای اضطراب، تحلیل‌های بیشتر در شرایط صدای ترافیک با سطح کم و زیاد اثری نیافتند. در مقابل، در هر دو شرایط آواز پرندگان کاهش چشمگیری وجود داشت.

به همین ترتیب، در شرکت‌کنندگان دارای پارانویا هنگام گوش دادن به صدای ترافیک با سطح کم یا زیاد، تغییری دیده نشد. در مقابل، هر دو محیط آواز پرندگان پارانویا را کاهش دادند.

هیچ‌یک از محیط‌های صوتی اثری بر شناخت نداشتند.

Stobbe درباره نتایج گفت:

«از نظر نظری، پرندگان ممکن است نماینده محیط‌های طبیعی و زنده باشند که اثرهای مثبت طبیعت را به شنوندگان آواز پرندگان منتقل می‌کنند. در مجموع، یافته‌های مطالعه کنونی دیدگاه دیگری درباره چرایی سودمند بودن تعامل با طبیعت برای سلامت روان و اهمیت بسیار زیاد حفاظت از طبیعت ارائه می‌دهد.»

Stobbe افزود که پژوهش‌های آینده باید بر چشم‌اندازهای صوتی ترکیبی تمرکز کنند؛ از جمله بررسی اینکه آیا حضور صداهای طبیعی در محیط‌های شهری، عوامل فشارزایی مانند صدای ترافیک را کاهش می‌دهد یا نه.

حوزه‌ای که نیازمند مطالعه است

Ken Duckworth از ائتلاف ملی بیماری‌های روانی گفت که «فواید طبیعت به اندازه کافی مطالعه نشده است» و با پژوهشگران موافق بود که بررسی استفاده از آواز پرندگان در مراکز روان‌پزشکی ممکن است اهمیت داشته باشد.

«پژوهش‌های آینده می‌توانند نقش آواز پرندگان را با جنبه‌ها و فواید سلامت روانِ «بودن در طبیعت» مرتبط کنند که برای آن مقداری اثر شناسایی شده است.»