ნირაპარიბმა FDA-ს დამტკიცება მიიღო შორს წასული HDR-დადებითი საკვერცხის კიბოსთვის

23 ოქტომბერს 2019 წელს აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ (FDA) სამი ან მეტი ქიმიოთერაპიული სქემით ნამკურნალებ პაციენტებში, რომელთა კიბოც ჰომოლოგიური რეკომბინაციის დეფიციტის (homologous recombination deficiency, HRD) მხრივ დადებითია, შორს წასული სტადიის საკვერცხის, ფალოპის მილის ან პირველადი პერიტონეული კიბოს სამკურნალოდ ნირაპარიბის (Zejula) სახელწოდების პრეპარატი დაამტკიცა.

ჰომოლოგიური რეკომბინაციის დეფიციტი (HRD) შემდეგნაირად განისაზღვრა: საზიანო ან სავარაუდოდ საზიანო BRCA მუტაცია ან ბოლო პლატინაზე დაფუძნებულ ქიმიოთერაპიაზე პასუხიდან ექვს თვეზე მეტი ხნის შემდეგ დაავადების პროგრესირების მქონე პაციენტებში გენომური არასტაბილურობა.

კვლევა, რომელმაც ნირაპარიბს FDA-ს მე-2 დამტკიცება მოუტანა

QUADRA-ს სახელწოდების ერთჯგუფიან კლინიკურ კვლევაში, ეფექტიანობა შეფასდა შორს წასული საკვერცხის კიბოს მქონე 98 პაციენტში, რომელთა სიმსივნეები HRD-დადებითი იყო. პაციენტებს მანამდე ქიმიოთერაპიის სამი ან მეტი ხაზი ჰქონდათ მიღებული. კვლევიდან გამოირიცხნენ პაციენტები, რომლებსაც ადრე PARP ინჰიბიტორები ჰქონდათ მიღებული. BRCA მუტაციის არმქონე პაციენტებისთვის აუცილებელი იყო, რომ კიბოს პროგრესირება ბოლო პლატინაზე დაფუძნებული მკურნალობის დოზიდან სულ მცირე ექვსი თვის შემდეგ მომხდარიყო. HRD-დადებითი სტატუსი Myriad myChoice CDx ტესტით განისაზღვრა და 63 პაციენტის სიმსივნეს BRCA მუტაცია ჰქონდა (t BRCA m), ხოლო 35 პაციენტში გენომური არასტაბილურობის ქულა (GIS) ≥ 42 იყო. ყველა პაციენტი იღებდა დღეში ერთხელ 300 mg ნირაპარიბს დაავადების პროგრესირებამდე ან მიუღებელი გვერდითი ეფექტების გამოვლენამდე.

შენიშვნა: ნირაპარიბი მანამდე, 2017 წელს, დამტკიცდა შემანარჩუნებელი მკურნალობისთვის საკვერცხის, ფალოპის მილის ან პირველადი პერიტონეული კიბოს მქონე ზრდასრულ პაციენტებში, რომელთა სიმსივნე პლატინაზე დაფუძნებული ქიმიოთერაპიით მთლიანად ან ნაწილობრივ შემცირდა, თუმცა შემდეგ დაავადება განმეორდა — BRCA მუტაციის სტატუსისგან დამოუკიდებლად (იხილეთ). QUADRA კვლევის ეფექტიანობის ძირითად მაჩვენებლებად ობიექტური პასუხის სიხშირე და პასუხის ხანგრძლივობა განისაზღვრა.

შედეგები

• HRD-დადებით 98 პაციენტში ობიექტური პასუხის სიხშირე % 24 იყო. ყველა პასუხი პარციალური / ნაწილობრივი იყო.

• პასუხის სავარაუდო მედიანური ხანგრძლივობა 8.3 თვე იყო.

• BRCA მუტაციის მქონე პაციენტებში ობიექტური პასუხის სიხშირე:

- პლატინაზე მგრძნობიარე ჯგუფში % 39,

- პლატინის მიმართ რეზისტენტულ ჯგუფში % 29,

- პლატინის მიმართ რეფრაქტერულ ჯგუფში % 19 აღმოჩნდა.

გვერდითი ეფექტები

QUADRA-ში ნირაპარიბის მიმღები პაციენტების % 73-ს დოზა შეუმცირდა ან მკურნალობა შეუწყდა. დოზის შემცირების ან შეწყვეტის გამომწვევი ყველაზე ხშირი ( > % 5) გვერდითი ეფექტები იყო თრომბოციტოპენია (% 40), ანემია (% 21), ნეიტროპენია (% 11), გულისრევა (% 13), ღებინება (% 11), დაღლილობა (% 9) და მუცლის ტკივილი (% 5).

ნირაპარიბის რეკომენდებული დოზაარის 300 mg, რომელიც მიიღება დღეში ერთხელ, საკვებთან ერთად ან მის გარეშე.

როგორია ნირაპარიბის მოქმედების მექანიზმი?

კიბოს უჯრედები ნორმალურ უჯრედებზე ბევრად უფრო ხშირად და სწრაფად იყოფა, ამიტომ მათში დნმ-ის მეტი დაზიანება, ანუ მუტაცია წარმოიქმნება. დნმ-ის დაზიანებისას სხვადასხვა უჯრედშიდა მექანიზმი აქტიურდება: დაზიანება ან აღდგება, ან, თუ მისი აღდგენა შეუძლებელია, უჯრედი აპოპტოზისგზით იღუპება. PARP-იც და BRCA-ც დნმ-ის აღდგენაში მონაწილეობს. საკვერცხის კიბოს დროს PARP ინჰიბიტორის, ნირაპარიბის გამოყენებისას კიბოს უჯრედი დნმ-ის აღდგენის უნარს ნაწილობრივ კარგავს. თუ ამ უჯრედებს ამავდროულად BRCA მუტაციაც აქვს, მათი დნმ-ის აღდგენისა და უკვდავად დარჩენის უნარი კიდევ უფრო მცირდება.