რა არის პანკოსტის სიმსივნე? როგორ უკავშირდება მხრის ტკივილი ფილტვის კიბოს?

მხრის ტკივილი ხშირად კუნთის დაზიანების ან მხრის სახსრის ანთების გამო გვაწუხებს. უფრო იშვიათად კი ფილტვის კიბოს სიმპტომად შეიძლება გამოვლინდეს.

მიუხედავად იმისა, რომ მხრის ტკივილი ფილტვის კიბოს ხშირი სიმპტომი არ არის, ნებისმიერი მოულოდნელი და მუდმივი მხრის ტკივილის შემთხვევაში ექიმს უნდა მიმართოთ.

როგორ იწვევს ფილტვის კიბო მხრის ტკივილს?

ფილტვის კიბომ შეიძლება მხრის ტკივილი გამოიწვიოს. ეს ისეთი ტკივილია, რომელიც სხეულის ერთ უბანში იწყება, თუმცა ადამიანი მას სხვა ადგილას გრძნობს – მედიცინაში ამას „არეკლილ ტკივილს“ ვუწოდებთ. ფილტვის კიბოს ზოგიერთი ტიპი, რომელსაც ქვემოთ განვიხილავთ, ამ ტკივილს სხვა ტიპებზე უფრო ხშირად იწვევს.

რა არის პანკოსტის სიმსივნე?

პანკოსტის სიმსივნეები ფილტვის კიბოს შედარებით იშვიათი ფორმაა. მსოფლიოში ყოველწლიურად გამოვლენილი ფილტვის კიბოს 2 მილიონზე მეტი შემთხვევიდან ისინი 3 – 5%-ს შეადგენს. ეს სიმსივნეები ფილტვების ზედა ნაწილში, ე.წ. ზედა ღარის (superior sulcus) მიდამოში ვითარდება. რადგან ზედა ღარები მხრებთან ახლოს მდებარეობს, ისინი, ჩვეულებრივ, დაზიანებული ფილტვის მხარეს მდებარე მხარში ძლიერ ტკივილს იწვევს. პანკოსტის სიმსივნეებს „ზედა ღარის სიმსივნეებსაც“ უწოდებენ.

თუ პანკოსტის სიმსივნე ბრაქიალურ წნულს (მხრების ზემოთ მდებარე ნერვულ ქსელს) აზიანებს, შეიძლება მხრისა და მკლავის ტკივილი გამოიწვიოს. ტკივილი შეიძლება თავს, კისერსა და გულმკერდსაც გადაეცეს. ადამიანს ხელის მტევნებსა და თითებში სისუსტე, ტკივილი ან ჩხვლეტის შეგრძნებაც შეიძლება ჰქონდეს.

პანკოსტის ტიპის ფილტვის კიბოს სიმსივნეების მქონე ადამიანების 96% ამბობს, რომ მხრის ტკივილი ერთ-ერთი პირველი სიმპტომი იყო.

ჰორნერის სინდრომი

პანკოსტის სიმსივნის მქონე ზოგ ადამიანს შეიძლება ჰორნერის სინდრომად წოდებული სიმპტომების ჯგუფიც გამოუვლინდეს, რამაც დროთა განმავლობაში მხრის ტკივილი შეიძლება გამოიწვიოს. ამ სინდრომს შემდეგი ასიმეტრიული სიმპტომებიც შეიძლება ახლდეს:

• ქუთუთოს დაშვება დაზიანებულ მხარეს
• ერთი გუგის შევიწროება
• ოფლიანობის ცვლილებები, მაგალითად, სახის ერთ უბანში ოფლიანობის შემცირება
• თვალის კაკლის ძვლოვან ფოსოში ჩაძირვა

ჰორნერის სინდრომის სიმპტომები, ჩვეულებრივ, მსუბუქია, თუმცა გამომწვევ მიზეზს, სავარაუდოდ, დროული დიაგნოსტიკა და გადაუდებელი მკურნალობა დასჭირდება.

მეზოთელიომა (ფილტვის გარსის კიბო)

მეზოთელიომა გულმკერდის მიდამოს კიბოს ტიპია, რომელიც, ჩვეულებრივ, აზბესტის ხანგრძლივი ზემოქმედების შედეგად ვითარდება. მეზოთელიომის სიმპტომები ფილტვის კიბოს სხვა ტიპების სიმპტომებს ჰგავს. მხრის ტკივილიც შეიძლება მეზოთელიომის სიმპტომი იყოს, თუმცა მისი სიხშირის შესახებ მკაფიო მონაცემები არ გვაქვს.

• დაკავშირებული თემა: რა არის მეზოთელიომა? მისი ისტორია და მკურნალობის უახლესი მიღწევები

მეზოთელიომის სხვა სიმპტომებს მიეკუთვნება:

• სუნთქვის გაძნელება
• ტკივილი გულმკერდის ერთ მხარეს
• ხმის ჩახლეჩა და ხველა
• ყლაპვის გაძნელება
• სახისა და მკლავების შეშუპება

მეზოთელიომა, ჩვეულებრივ, საკმაოდ ნელა ვითარდება და სიმპტომებს სიმსივნის აშკარა გამოვლენამდე შეიძლება წლები უძღოდეს. ხშირად ამ სიმპტომებს ართრიტში (სახსრის ანთებაში) ურევენ. რადგან 65 წლისა და უფროსი ასაკის ადამიანების 50%-ს რომელიმე სახსრის ართრიტი აქვს დიაგნოსტირებული, დიფერენციული დიაგნოსტიკა რთულია.

მეზოთელიომა და ართრიტები მსგავსი ასაკის ადამიანებს აწუხებს, ამიტომ მეზოთელიომით გამოწვეული მხრის ტკივილის მქონე ადამიანებმა სიმპტომები შეცდომით ართრიტს შეიძლება მიაწერონ. ამან დიაგნოზის დასმა შეიძლება შეაფერხოს და შედეგი გააუარესოს.

მეტასტაზური (4. სტადიის) ფილტვის კიბო

მეტასტაზური ფილტვის კიბო სხეულის სხვა უბნებში გავრცელებული კიბოა. როდესაც ფილტვის კიბო მეზობელ უბნებში, მაგალითად, ძვლებსა და ლიმფურ კვანძებში ვრცელდება, შეიძლება მხრის ტკივილი წარმოიშვას.

• დაკავშირებული თემა: რა სიმპტომები ახასიათებს ფილტვის კიბოს მეტასტაზებს?

მეტასტაზურმა ფილტვის კიბომ შეიძლება დაზიანებული ორგანოთა სისტემისთვის დამახასიათებელი სხვადასხვა სიმპტომი გამოიწვიოს. მაგალითად, ღვიძლში გავრცელებულმა ფილტვის კიბომ შეიძლება სიყვითლის ნიშნები, მათ შორის კანის გაყვითლება, გამოიწვიოს.

გავრცელების ადგილის მიხედვით მეტასტაზური ფილტვის კიბოს სხვა ხშირ სიმპტომებს მიეკუთვნება:

• სისხლიანი ხველა
• მოულოდნელი წონის კლება
• სითხე ფილტვების გარშემო

ფილტვის კიბოსთან დაკავშირებული მხრის ტკივილის მახასიათებლები

არ არსებობს სპეციფიკური მახასიათებელი, რომელიც ფილტვის კიბოსთან დაკავშირებულ მხრის ტკივილს განსაზღვრავს.

კვლევაში, რომელიც მეზოთელიომის მქონე ადამიანებში მხრის ტკივილს იკვლევდა, მონაწილეებმა ტკივილის ინტენსივობა 10-დან საშუალოდ 4 ქულით შეაფასეს. თუმცა რამდენიმე მონაწილეს უფრო მნიშვნელოვანი სიმპტომები ჰქონდა, მათ შორის მოძრაობის უნარის შემცირება.

კიბოსთან დაკავშირებული მხრის ზოგიერთი ტკივილი, მაგალითად, პანკოსტის სიმსივნით გამოწვეული, მხარში იწყება და თავს, კისერსა და გულმკერდს გადაეცემა. ზოგ ადამიანს, რომელსაც კიბოსთან დაკავშირებული მხრის ტკივილი აქვს, ტკივილი მკლავებიდან მტევნებისკენაც შეიძლება გადაეცემოდეს. დაზიანებულ მხარეს მტევანსა და თითებში ზოგჯერ დაბუჟება და ჩხვლეტაც გვხვდება.

სხვა სიმპტომები

არაწვრილუჯრედოვანი ფილტვის კიბო (KHDAK) ფილტვის კიბოს ყველაზე ხშირი ტიპია. KHDAK-სთან დაკავშირებული სხვა შესაძლო სიმპტომებია:

• მუდმივი ხველა
• სისხლიანი ან ჟანგისფერი ნახველით ხველა
• ხმის ჩახლეჩა ან ხიხინი
• აუხსნელი წონის კლება
• სუნთქვის გაძნელება
• დისკომფორტი ან ტკივილი გულმკერდში
• სასუნთქი გზების ინფექციები, მაგალითად, ბრონქიტი და პნევმონია, რომლებიც არ გაივლის ან მეორდება

რა სხვა ხშირი მიზეზები იწვევს მხრის ტკივილს?

მხრის ტკივილის შემთხვევების უმეტესობა არასწორი პოზის ან კუნთების დაჭიმვის გამო ხდება. ამ ტკივილების ყველაზე ხშირი მიზეზებია:

• ხანმოკლე დაზიანებები: ისინი შეიძლება მხრის კუნთების გადაჭარბებული დაჭიმვის ან დატვირთვის გამო წარმოიშვას. სიმპტომები, ჩვეულებრივ, მხოლოდ დაზიანებულ სახსარშია.
• სხეულის სხვა უბნებიდან არეკლილი ტკივილი: ზურგისა და კისრის ტკივილმა შეიძლება მხრის ტკივილი გამოიწვიოს. ერთი კუნთის სისუსტემ შეიძლება მხრის კუნთებს კომპენსირება აიძულოს და ტკივილი გამოიწვიოს.
• ხერხემლის დაზიანებები: მათ შორის შეიძლება იყოს დისკის თიაქარი, რომელიც გარკვეულ ნერვებზე ზეწოლას ახდენს. ამ ნერვების ნაწილი მხრის ტკივილს იწვევს.
• ოსტეოართრიტი: ეს დეგენერაციული მდგომარეობაა, რომელიც სახსრებს შორის ხრტილის ცვეთასთან ერთად პროგრესირებს.
• რევმატოიდული ართრიტი (RA): RA ხანგრძლივი ანთებითი მდგომარეობაა, რომელიც ზოგჯერ მხარსაც აზიანებს. ის ვითარდება, როდესაც იმუნური სისტემა სახსრებს უტევს და ტკივილსა და ანთებას იწვევს.
• მბრუნავი მანჟეტის ნახეთქები: მხრის ეს დაზიანება ადამიანს მოძრაობას, მობრუნებასა და მკლავის აწევას ურთულებს.
• გაყინული მხარი: ეს დაზიანება მხრის მოძრაობას ზღუდავს. მხრის არასაკმარისმა გამოყენებამ, RA-მ და ქსოვილის უჩვეულო ზრდამ შეიძლება გაყინული მხარი გამოიწვიოს.
• არასწორი პოზა: კომპიუტერთან მოხრილ მდგომარეობაში ყოფნამ, სხეულის ხანგრძლივად მოუხერხებელ პოზაში დაჭერამ და კისრის ტკაცუნმა შეიძლება მხრებში დაძაბულობა და ტკივილი გამოიწვიოს. ტკივილი შეიძლება კისერსა და ზურგს გადაეცეს.

უფრო იშვიათად სხვადასხვა დაავადებამ შეიძლება მხრის ნერვები გააღიზიანოს და ტკივილი გამოიწვიოს. გულის, ნაღვლის ბუშტისა და ღვიძლის დაავადებებმა მხრის ტკივილი შეიძლება ამ გზით გამოიწვიოს. ნერვულმა ტკივილმა მხარში ჩხვლეტის, დაბუჟების ან ნემსის ჩხვლეტის მსგავსი შეგრძნება შეიძლება წარმოქმნას. სხეულის დაზიანებული უბანი ხშირად იცვლება ან დროთა განმავლობაში ფართოვდება.

მხრის ტკივილის მკურნალობა

უმეტეს შემთხვევაში მხრის ტკივილი დროებითია და გადაჭარბებული გამოყენების, დაძაბვისა და მცირე დაზიანებების გამო წარმოიშობა. ახლად დაწყებული მხრის ტკივილის შესამსუბუქებლად შეგიძლიათ სცადოთ:

• დაზიანებული მხრის დასვენება, ზედმეტი მოძრაობისა და მძიმე ნივთების აწევისგან თავის შეკავება
• ტკივილის შესამცირებლად ყინულის, ხოლო გაშეშების შესამცირებლად სითბოს გამოყენება
• შეშუპების შესამცირებლად უბნის ბინტით ან სახვევით შეხვევა
• მტკივნეული უბნის მაღლა დაჭერა

ზოგ ადამიანს მიაჩნია, რომ სითბოსა და ყინულის მონაცვლეობა სისხლის ნაკადის გაზრდაში, სწრაფ შეხორცებასა და ტკივილის შემცირებაში ეხმარება. შემსუბუქება ასევე შეიძლება მსუბუქმა გაჭიმვამ, დაბალი დატვირთვის ვარჯიშმა და არასტეროიდულმა ანთების საწინააღმდეგო წამლებმა, მაგალითად, იბუპროფენმა მოიტანოს.

თუ მხრის ტკივილი რამდენიმე დღეზე მეტხანს გრძელდება, გაივლის და შემდეგ კვლავ ბრუნდება, ან აუტანელი ხდება, სპეციალისტს უნდა მიმართოთ. მიზეზის მიხედვით სპეციალისტმა შეიძლება გირჩიოთ:

• ფიზიკური თერაპია
• ვარჯიში
• ოპერაცია სტრუქტურული პრობლემების ან დაზიანების გამოსასწორებლად
• ალტერნატიული თერაპიები, მაგალითად, აკუპუნქტურა ან ქიროპრაქტიკული ზრუნვა
• ტკივილგამაყუჩებლები მხრის ტკივილის შესამცირებლად და მოძრაობის გასაუმჯობესებლად

ხანგრძლივმა მხრის ტკივილმა შეიძლება მსუბუქიდან ძლიერ დამაუძლურებელ ტკივილამდე მიგიყვანოთ. ხანგრძლივ მხრის ტკივილთან გამკლავების სწავლა მის უკეთ ატანაში შეიძლება დაგეხმაროთ.

ადამიანებმა დაზიანებული მხრის გამოყენება არ უნდა შეწყვიტონ, რადგან ამან შეიძლება შეხორცებას ხელი შეუშალოს. მოძრაობის გაგრძელებამ შეიძლება გაყინული მხრის განვითარებას შეუშალოს ხელი. ჩვეულებრივი საქმიანობა უნდა გააგრძელონ და საჭიროებისამებრ რეგულარული შესვენებები გააკეთონ. ზოგს ძილის პოზაზე დაფიქრებითა და ძილისას მხრის დასაყრდნობად დამატებითი ბალიშის გამოყენებით შეიძლება დახმარება გაეწიოს.

შეჯამება

მხრის ტკივილი ფილტვის კიბოს ხშირი სიმპტომი არ არის. თუმცა იშვიათად ის პანკოსტის სიმსივნის ან მეზოთელიომის ადრეული სიმპტომი შეიძლება იყოს. უმეტეს შემთხვევაში მხრის ტკივილი დროებითია და მხრის გადატვირთვით, დაძაბვითა და მცირე დაზიანებებითაა გამოწვეული. მაგრამ ნებისმიერი მუდმივი და აუხსნელი ტკივილისას სპეციალისტთან მისვლა სჯობს.