რა განსხვავებაა წინასწარ და სიკვდილის შემდგომ გლოვას შორის?

წინასწარი გლოვასიკვდილამდე არსებული გლოვაა და საყვარელი ადამიანის შესაძლო ან საკუთარი სიკვდილის წინაშე გავრცელებულია. უმეტესობას სიკვდილის შემდგომი გლოვაეცნობა, ტრადიციული გლოვა; წინასწარზე კი ნაკლებად საუბრობენ.

ამიტომ ზოგს ღრმა ტკივილის გამოთქმა სოციალურად მიუღებლად მიაჩნია და საჭირო მხარდაჭერა არ აქვს. აქ ნახავთ განმარტებას, ნიშნებსა და გამკლავების გზებს.

სტატია მეტად ახლობლის მოსალოდნელ დაკარგვას ეხება, თუმცა ავადმყოფიც თავად განიცდის.

იმედია, დაეხმარება როგორც ავადმყოფს, ისე ახლობლის მოახლოებულ სიკვდილზე მგლოვიარეს.

რა არის წინასწარი გლოვა?

სიკვდილამდე ან სხვა დიდ დანაკარგამდე განცდილია. მარტო სიკვდილის გარდა მოიცავს მეგობრის დაკარგვას, ოჯახური როლების ცვლილებას, ფინანსურ შიშსა და შესაძლო მომავლის ოცნებების დაკარგვას.

გლოვა იზოლირებული არაა; ხშირად წარსული დანაკარგების მოგონებასაც აღვიძებს.

რით განსხვავდება ტრადიციულისგან?

წინასწარი გლოვა შეიძლება სიკვდილის შემდგომს ჰგავდეს, თუმცა ბევრი მხრივ განსხვავდება. ჩვეულებრივ მეტ ბრაზს, ემოციური კონტროლის უფრო ძლიერ დაკარგვას და არატიპურ გლოვის რეაქციებს მოიცავს.

მარტო დარჩენის, მათ გარეშე ცხოვრების, საკუთარი ვინაობისა და ქცევის შიში ძლიერ შფოთვას წარმოქმნის. ამიტომ პროცესი უფრო რთულია; ახლობელი ჯერ თქვენს გვერდითაა, თქვენ კი უკვე შფოთავთ.

ყველა არ განიცდის და ეს არც კარგია, არც ცუდი. ზოგი ცოტას გლოვობს და თავს უფლებას არ აძლევს, რადგან იმედის დათმობად აღიქვამს; ზოგისთვის კი რეალურ დანაკარგამდე უფრო მძიმეა.

შვედ ქალებზე, რომლებმაც მეუღლე დაკარგეს, ჩატარებულ კვლევაში %40-მა დანაკარგამდე პერიოდი შემდგომზე უფრო სტრესულად მიიჩნია. ეს მიანიშნებს, რომ წინასწარი გლოვა ხშირად ყველაზე რთული ნაწილია. ერთ-ერთი მიზეზი უცნობის მიმართ ჩვენი შიშია.

რა მიზანი აქვს?

მომაკვდავს უმთავრესზე ფოკუსირებასა და მოუგვარებელის გადაწყვეტაში ეხმარება, აზრს, დასრულებასა და სიმშვიდეს აძლევს.

ოჯახს განსხვავებების შერიგებისა და შეგუების შანსს, ორივეს კი დამშვიდობების შესაძლებლობას აძლევს.

ზოგი ვიზიტს ერიდება ტკივილის თავიდან ასაცილებლად ან ძველი სახით დასამახსოვრებლად. თუმცა წინასწარი გლოვა ღირებულ შანსებს იძლევა; სისუსტისას ერთად ყოფნა სიკვდილის მიღებას ეხმარება.

ყოველთვის არ ამარტივებს, მაგრამ სიკვდილს ზოგჯერ ბუნებრივს ხდის. გაშვება ძნელია; სუსტის, დაქანცულის ნახვამ შეიძლება გაგიადვილოთ თქმა: „შემდეგ ადგილას გადასვლა შენთვის მისაღებია“.

ეხმარება შემდგომ გლოვას?

ტრადიციულს არ ცვლის და შემდგომ პერიოდს არ ამოკლებს. ფიქსირებული რაოდენობა არ არსებობს და ხანგრძლივი გაუარესებაც ნამდვილ სიკვდილს ვერ გამზადებთ.

შემდგომს ვერ ანაცვლებს. თუმცა უეცრად დამკარგავისთვის მიუწვდომელ დამშვიდობების შანსს იძლევა. დროის ფასი იზრდება და რთულ „ამ წამში“ ცხოვრების შესაძლებლობა ჩნდება.

რა ნიშნები აქვს?

წინასწარი გლოვის თანმხლები ემოციები, ანუ მისი ნიშნები, დანაკარგის შემდგომ განცდებს ჰგავს. ყველაზე აშკარა განსხვავებაა განწყობის ცვალებადობა: ზოგი დღე ნამდვილად მძიმეა, სხვა დღეს შეიძლება საერთოდ არ გეწყინოთ.

გახსოვდეთ, ყველა ადამიანი განსხვავებულად გლოვობს. ქვემოთ წინასწარ გლოვასთან დაკავშირებული ზოგი ტიპური ემოციაა ჩამოთვლილი:

• სევდა და ცრემლები: მოულოდნელად სწრაფად და ხშირად მოდის. პატარა რეკლამამაც შეიძლება ახლობლის სიკვდილი შეგახსენოთ და მწვავე ტკივილი გამოიწვიოს.
• შიში: მოიცავს არა მარტო სიკვდილს, არამედ დაკარგვასთან დაკავშირებულ ყველა ცვლილებას.
• გაღიზიანება და ბრაზი: საკუთარიც შეიძლება იყოს და ახლობლის ბრაზთან გამკლავებაც რთულია.
• მარტოობა: ახლობელი ხშირად ძლიერ მარტოობას განიცდის. განსხვავებით შემდგომი გლოვისა, გამოხატვის მიუღებლობის განცდამ ის შეიძლება გააძლიეროს.
• საუბრის სურვილი: გსურთ მსმენელი, ვინც გაგიგებთ და არ განსჯის. თუ სევდისთვის უსაფრთხო სივრცე არაა, შეიძლება სოციალური განრიდება ან ემოციური დაბუჟება მოჰყვეს შინაგანი ტკივილის დასაცავად.
• შფოთვა: ძვირფასი ადამიანის კვდომისას თითქოს მუდმივ მაღალ შფოთვაში ცხოვრობთ. შეიძლება კანკალი და გულისცემა გამოიწვიოს.
• დანაშაულის განცდა: შეიძლება ძლიერი იყოს, განსაკუთრებით ტანჯვისას. არ გინდათ სტკიოდეს, მაგრამ სიკვდილის წამი გაშინებთ. თქვენ აგრძელებთ ცხოვრებას, ის ვერა — გადარჩენილის დანაშაულიც ჩნდება.
• ძლიერი წუხილი ავადმყოფზე: შესაძლოა ემოციური, ფიზიკური თუ სულიერი პრობლემების გარშემო ტრიალებდეს.
• ფიქრი სიკვდილზე: შეიძლება წარმოიდგინოთ, როგორი იქნება საყვარელი ადამიანის წასვლა. თუ ავადმყოფი თავად ხართ, შესაძლოა ფიქრობდეთ, როგორ გააგრძელებენ ახლობლები ცხოვრებას თქვენი სიკვდილის შემდეგ. ბევრი თავს დამნაშავედ გრძნობს, თუმცა ეს სრულიად ნორმალურია და სიკვდილის გარდაუვალობის მიღების ნაწილია.
• ფიზიკური პრობლემები: ძილისა და კვების ცვლილება, მეხსიერება, თავის, ზურგის ან გულმკერდის ტკივილი შეიძლება იყოს.

ნებისმიერ დროს ერთი ნიშანი შეიძლება არსებობდეს და შოკი, კითხვები და უიმედობა განმეორდეს. სწორი ან არასწორი გზა არ არსებობს; პროცესი უნიკალურია.

მკურნალობა და ფსიქოლოგიური მხარდაჭერა

ნორმალური პროცესია, მაგრამ ზოგჯერ სევდა გამკლავების უნარს უშლის. დანაკარგებთან შეჯახებისას დეპრესიაც ხშირია და განცდების გარჩევა ძნელია. თუ გიჭირთ, ფსიქიკური ჯანმრთელობის სპეციალისტს დახმარება სთხოვეთ.

როგორ გავუმკლავდეთ

გამოხატეთ ტკივილი და თავს სევდის უფლება მიეცით. იმედის შენარჩუნება და სიკვდილისთვის მზადება ერთად რთულია. ძალიან სასარგებლოა მეგობარი, ვისთანაც ღიად ისაუბრებთ.

გახსოვდეთ: ახლობლის სიკვდილის მიღება არ ნიშნავს, რომ მისი სიყვარული უნდა შეწყვიტოთ. ამ ეტაპზე ზოგი გულში უსაფრთხო ადგილის პოვნას იწყებს საყვარელ ადამიანზე ისეთი მოგონებების შესანახად, რომლებიც არასდროს მოკვდება.

უფრო დეტალური მეთოდებისთვის „კიბოში წინასწარ გლოვასთან გამკლავება“ სტატიას გადახედეთ.