تفاوت سوگ پیشاپیش با سوگ پس از مرگ چیست؟

سوگ پیشاپیش، سوگی که پیش از مرگ پدید می‌آید، در میان افرادی که با مرگ احتمالی عزیز خود یا مرگ خود روبه‌رو هستند شایع است. بیشتر افراد با سوگی که پس از مرگ رخ می‌دهدآشنا هستند (سوگ معمول)، اما هنوز درباره سوگ پیشاپیش زیاد صحبت نمی‌شود.

به همین دلیل، برخی افراد ابراز درد عمیقی را که تجربه می‌کنند از نظر اجتماعی پذیرفتنی نمی‌دانند و حمایت لازم را دریافت نمی‌کنند. در این نوشته می‌توانید پاسخ این پرسش‌ها را بیابید: سوگ پیشاپیش چیست، چه علائمی دارد و در این دوران دشوار چگونه می‌توان بهتر با آن کنار آمد؟

این نوشته بیشتر خطاب به فردی است که برای فقدان نزدیک یکی از عزیزانش سوگواری می‌کند، اما خود فرد بیمار نیز این سوگ را تجربه می‌کند.

امیدوارم این نوشته هم به افراد بیمار و هم به کسانی که برای مرگ نزدیک عزیزشان سوگوارند کمک کند.

سوگ پیشاپیش چیست؟

سوگ پیشاپیش، برخلاف سوگ پس از مرگ، به سوگی گفته می‌شود که پیش از مرگ (یا فقدان بزرگ دیگری) رخ می‌دهد. این نوع سوگ فراتر از خود مرگ، فقدان‌های متعددی مانند از دست دادن دوست، تغییر نقش‌ها در خانواده، ترس از تغییرات مالی و از بین رفتن رؤیاهای مربوط به آینده را در بر می‌گیرد.

سوگ به‌تنهایی رخ نمی‌دهد. تجربه سوگ اغلب می‌تواند خاطرات سوگ‌های دیگر گذشته را روشن کند.

تفاوت سوگ پیشاپیش و سوگ معمول چیست؟

سوگ پیشاپیش ممکن است شبیه سوگ پس از مرگ باشد، اما از جهات بسیاری نیز تفاوت دارد. سوگ پیشاپیش معمولاً خشم بیشتر، از دست دادن کنترل عاطفی بیشتر و واکنش‌های غیرمعمول سوگ را شامل می‌شود.

ترس از تنها ماندن، اینکه زندگی بدون آن‌ها چگونه خواهد بود، بدون آن‌ها چه کسی خواهید بود و چه خواهید کرد، می‌تواند اضطراب شدیدی ایجاد کند و سوگ پیشاپیش را شکل دهد. به همین دلیل این فرایند می‌تواند از سوگ معمول پیچیده‌تر باشد. ممکن است در حالی که عزیزتان هنوز کنارتان است با این نگرانی‌ها دست‌وپنجه نرم کنید.

همه سوگ پیشاپیش را تجربه نمی‌کنند و تجربه آن خوب یا بد نیست. برخی هنگام مرگ عزیزشان سوگ بسیار کمی دارند. در واقع متوجه می‌شوند به خود اجازه سوگواری نمی‌دهند، زیرا ممکن است به معنای کنار گذاشتن امید تعبیر شود. با این حال، برای برخی سوگ پیش از فقدان واقعی حتی شدیدتر است.

پژوهشی بر زنان سوئدی که همسرانشان را از دست داده بودند نشان داد %40 زنان مرحله پیش از فقدان را پراسترس‌تر از مرحله پس از آن می‌دانستند. این نشان می‌دهد سوگ پیشاپیش اغلب می‌تواند دشوارترین بخش باشد. یکی از دلایل پراسترس‌تر و دشوارتر بودن این وضعیت، ترس ما از ناشناخته‌هاست.

هدف سوگ پیشاپیش چیست؟

برای فرد در حال مرگ، سوگ پیشاپیش می‌تواند به تمرکز بر مهم‌ترین چیزها و رسیدگی به مسائل حل‌نشده کمک کند. می‌تواند به فرد کمک کند معنا پیدا کند، کارها را به سرانجام برساند و احساس آرامش کند.

برای اعضای خانواده، سوگ پیشاپیش می‌تواند فرصتی برای رفع اختلاف‌ها و سازگار شدن با پایان کارها فراهم کند. همچنین هم به بیمار و هم به نزدیکانش فرصت خداحافظی می‌دهد.

برخی تمایلی به دیدار عزیز در حال مرگ ندارند. ممکن است بخواهند از درد عاطفی دوری کنند یا فرد را «همان‌گونه که پیش از بیماری بود» به یاد بیاورند. اما تجربه سوگ پیشاپیش فرصت‌های مهمی فراهم می‌کند. گذراندن وقت با عزیزتان هنگام ناتوانی می‌تواند به پذیرش مرگ او کمک کند.

گرچه سوگ پیشاپیش همیشه سوگواری را آسان‌تر نمی‌کند، در برخی موارد می‌تواند مرگ را طبیعی‌تر جلوه دهد. رها کردن عزیزانمان دشوار است. دیدن آن‌ها در حالت ضعف، ناتوانی و خستگی شاید گفتن این جمله را کمی آسان‌تر کند: «اشکالی ندارد که به جای بعدی بروی.»

آیا سوگ پیشاپیش به سوگواری پس از مرگ کمک می‌کند؟

سوگ پیشاپیش جایگزین سوگ معمول نیست و پس از رخ دادن مرگ، فرایند سوگواری را کوتاه نمی‌کند. مقدار ثابتی از سوگ وجود ندارد که فرد هنگام از دست دادن عزیزش تجربه کند. حتی اگر سلامت عزیزتان مدت‌ها رو به وخامت باشد، هیچ‌چیز نمی‌تواند شما را برای مرگ واقعی آماده کند.

سوگواری پیشاپیش نمی‌تواند جای سوگ بعدی را بگیرد. حتی اگر آغاز سوگ هم نباشد، سوگ پیش از مرگ فرصت خداحافظی می‌دهد؛ فرصتی که کسانی که ناگهانی عزیزشان را از دست داده‌اند هرگز نداشته‌اند. ارزش زمان مشترکتان بیشتر می‌شود و به شما فرصت ماندن در لحظه، تجربه «همان لحظه»، را می‌دهد؛ کاری که برایتان بسیار دشوار است.

علائم تجربه سوگ پیشاپیش چیست؟

احساسات همراه سوگ پیشاپیش، یا به عبارتی علائم آن، شبیه احساسات پس از فقدان هستند. اما آشکارترین تفاوت آن با سوگ پس از مرگ، تغییرپذیری حالت عاطفی شماست. بعضی روزها ممکن است واقعاً سخت باشند و روزهای دیگر شاید اصلاً غمگین نباشید.

فراموش نکنید هرکس به شکل متفاوتی سوگواری می‌کند. برخی احساسات معمول مرتبط با سوگ پیشاپیش در زیر آمده‌اند:

• اندوه و اشک: اندوه و اشک ممکن است در غیرمنتظره‌ترین لحظه به‌سرعت و مکرر بالا بگیرند. حتی چیزهای کوچکی مانند آگهی تلویزیونی می‌توانند ناگهان و دردناک یادآور این باشند که عزیزتان در حال مرگ است.
• ترس: احساس ترس شایع است و فقط ترس از مرگ را شامل نمی‌شود؛ ترس از همه تغییرات مرتبط با از دست دادن عزیزتان را نیز در بر می‌گیرد.
• تحریک‌پذیری و خشم: ممکن است خودتان خشم را تجربه کنید، اما کنار آمدن با خشم عزیز در حال مرگ نیز می‌تواند دشوار باشد.
• تنهایی: نزدیکان بیمار اغلب احساس تنهایی شدیدی تجربه می‌کنند. برخلاف سوگ پس از فقدان، این حس که ابراز سوگ پیشاپیش از نظر اجتماعی پذیرفتنی نیست، می‌تواند احساس تنهایی را بیشتر کند.
• میل به صحبت کردن: احساس تنهایی ممکن است به میل گفت‌وگو با کسی منجر شود که احساس شما را بفهمد و بدون قضاوت گوش دهد. اگر جای امنی برای بیان اندوهتان نداشته باشید، این احساسات ممکن است برای محفوظ نگه داشتن درد درونی‌تان به کناره‌گیری اجتماعی یا بی‌حسی عاطفی (احساس نکردن هیچ هیجانی) منجر شوند.
• اضطراب: وقتی کسی که دوستش دارید و برایتان ارزشمند است در آستانه مرگ است، شرایط مانند زندگی در حالت دائمی نگرانی شدید است. اضطراب می‌تواند علائم جسمی مانند لرزش و تپش قلب ایجاد کند.
• احساس گناه: زمان پیش از مرگ عزیز می‌تواند دوره احساس گناه شدید باشد، به‌ویژه اگر آن فرد رنج می‌برد. در حالی که می‌خواهید عزیزتان رنج نکشد، از لحظه مرگ می‌ترسید. ممکن است احساس گناه بازماندگی داشته باشید، زیرا شما به زندگی ادامه خواهید داد ولی او نه.
• نگرانی شدید برای فرد بیمار: ممکن است متوجه شوید به‌شدت نگران عزیزتان هستید و این نگرانی می‌تواند پیرامون مشکلات عاطفی، جسمی یا معنوی باشد.
• فکر مرگ: شاید خود را در حال تصور این بیابید که رفتن عزیزتان چگونه خواهد بود. یا اگر خودتان بیمار هستید، تصور می‌کنید عزیزانتان پس از مرگ شما چگونه ادامه خواهند داد. بسیاری از افراد بابت این افکار احساس گناه می‌کنند، اما این افکار بسیار طبیعی و بخشی از پذیرش اجتناب‌ناپذیری مرگ‌اند.
• مشکلات جسمی: ممکن است مشکلات خواب، تغییر الگوی غذا خوردن، مشکلات حافظه و دردهایی مانند سردرد، کمردرد یا درد قفسه سینه وجود داشته باشد.

هر یک از این علائم ممکن است در هر زمانی وجود داشته باشد. شاید خود را بارها در حال تجربه دوباره همان شوک، پرسشگری یا ناامیدی بیابید. همان‌طور که گفته شد، راه درست یا غلطی برای تجربه اندوه و سوگواری وجود ندارد. این فرایند برای هرکس یکتا و منحصربه‌فرد است.

درمان و حمایت روان‌شناختی در فرایند سوگ

سوگ پیشاپیش بخشی طبیعی از مجموع فرایند سوگ است. اما گاهی اندوه آن‌قدر شدید است که توانایی کنار آمدن را مختل می‌کند. ایجاد افسردگی هنگام روبه‌رو شدن با همه فقدان‌های پیرامون سوگ نیز بسیار شایع است. تمایز احساسات سوگواری از افسردگی می‌تواند دشوار باشد. اگر در کنار آمدن مشکل دارید، پیشنهاد می‌کنیم از متخصص سلامت روان کمک بخواهید.

کنار آمدن با سوگ پیشاپیش

مهم است دردتان را بیان کنید و به خود اجازه غمگین بودن بدهید. حفظ امید و هم‌زمان آماده شدن برای مرگ، فرایندی دشوار است. یافتن دوستی که بتوانید احساساتتان را آشکارا با او در میان بگذارید بسیار سودمند است.

فراموش نکنید پذیرش مرگ عزیزتان به این معنا نیست که باید از دوست داشتن او دست بکشید. در این مرحله، برخی در دل خود جای امنی برای نگهداری خاطرات عزیزشان می‌یابند؛ خاطراتی که هرگز نخواهند مرد.

برای روش‌های دقیق‌تر کنار آمدن، می‌توانید نوشته «کنار آمدن با سوگ پیشاپیش در سرطان» ما را ببینید.