რა კავშირია ენდომეტრიოზსა და საკვერცხის კიბოს შორის?
ამ სტატიაში
ჩვენი სტატია შემდეგ ქვეთავებს მოიცავს:
- ენდომეტრიოზისა და საკვერცხის კიბოს მსგავსებები
- ენდომეტრიოზისა და საკვერცხის კიბოს განმარტებები
- ენდომეტრიოზი და კიბოს რისკი
- პრევენცია
- შეჯამება
მიუხედავად იმისა, რომ ენდომეტრიოზსა და საკვერცხის კიბოს მსგავსი სიმპტომები — მუცლის შებერილობა, ზეწოლის შეგრძნება და საზარდულის ტკივილი — ახასიათებს, ეს ორი მკაფიოდ განსხვავებული მდგომარეობაა. ენდომეტრიოზი კიბოს ტიპი არ არის; თუმცა მისი მქონე ადამიანებს შესაძლოა საკვერცხის კიბოს განვითარების ოდნავ მაღალი რისკი ჰქონდეთ.
ენდომეტრიოზი ქრონიკული მდგომარეობაა, რომლის დროსაც ენდომეტრიუმის მსგავსი, საშვილოსნოს შიგნით არსებული უჯრედების მსგავსი უჯრედები სხეულის სხვა უბნებში იზრდება. ენდომეტრიოზის მქონე ადამიანებს შეიძლება ჰქონდეთ საზარდულის ტკივილი, მტკივნეული მენსტრუაცია და დაორსულების სირთულე.
საკვერცხის კიბოც ქსოვილის პათოლოგიურ ზრდას მოიცავს, რომელმაც შეიძლება რეპროდუქციული სისტემა დააზიანოს. ენდომეტრიოზის ენდომეტრიული უჯრედებისგან განსხვავებით, საკვერცხის კიბოს წარმონაქმნები კეთილთვისებიანი არ არის. მათ შეუძლიათ ჯანმრთელი უჯრედების დაზიანება და სხეულის სხვა უბნებზე გავრცელება.
მიუხედავად იმისა, რომ საკვერცხის კიბოსა და ენდომეტრიოზის სიმპტომები ჰგავს ერთმანეთს, საკვერცხის კიბოს სიმპტომების მენსტრუალურ ციკლთან კავშირის ალბათობა უფრო დაბალია.
განაგრძეთ კითხვა, რათა გაიგოთ, რა მსგავსებაა ამ ორ მდგომარეობას შორის, როგორ განვასხვაოთ ისინი და როგორ და რამდენად უწყობს ხელს ენდომეტრიოზი საკვერცხის კიბოს რისკს.
რა მსგავსებაა ენდომეტრიოზსა და საკვერცხის კიბოს შორის?
ენდომეტრიოზი გავრცელებული მდგომარეობაა. სიხშირის მაგალითად, აშშ-ში 15-დან 44 წლამდე ქალების დაახლოებით 11%-ს დაუდგენელი ენდომეტრიოზი აქვს.
ენდომეტრიოზის დროს ენდომეტრიუმის მსგავსი ქსოვილოვანი წარმონაქმნები საშვილოსნოს გარეთ იზრდება. ისინი საზარდულის რეგიონის ორგანოებზე, მაგალითად, საკვერცხეებსა და პერიტონეუმზე (მუცლის ფარზე) იზრდება.
ენდომეტრიოზულ ქსოვილებს შეუძლია ნაწიბურებისა და შეხორცებების გამოწვევა, რომლებმაც შეიძლება რეპროდუქციული ორგანოები დააზიანოს ან დაახშოს.
მიუხედავად იმისა, რომ ეს წარმონაქმნები კეთილთვისებიანია, ენდომეტრიოზს მაინც აქვს მსგავსება საკვერცხის კიბოსთან, რომელიც ავთვისებიან წარმონაქმნებს იწვევს. საკვერცხის კიბოს მსგავსად, ენდომეტრიოზიც შეიძლება დროთა განმავლობაში ზომაში გაიზარდოს და მიმდებარე ორგანოები დააზიანოს.
რადგან ორივე მდგომარეობა საზარდულის რეგიონში პათოლოგიურ წარმონაქმნებს იწვევს, მათ შეიძლება საერთო სიმპტომები ჰქონდეთ: ტკივილი, ზეწოლა და შებერილობა ამ უბანში.
როგორ ისმება დიაგნოზი? ენდომეტრიოზია თუ საკვერცხის კიბო?
ენდომეტრიოზის ზოგიერთი სიმპტომი საკვერცხის კიბოსას ჰგავს, თუმცა ამ მდგომარეობებს შორის მკაფიო განსხვავებებიც არის.
რა სიმპტომები ახასიათებს ენდომეტრიოზს?
ენდომეტრიოზი ჩვეულებრივ იმ ადამიანებს აზიანებს, რომლებსაც მენსტრუაცია აქვთ. თუმცა იშვიათად ის შეიძლება მენოპაუზის შემდეგ და ჰისტერექტომიის (საშვილოსნოს ოპერაციული ამოკვეთის) შემდეგაც არსებობდეს.
დაავადების სიმპტომებია:
- ძლიერი ტკივილი მუცლის ქვედა ნაწილში
- შებერილობა
- მენსტრუაციის / თვიურის ტკივილი
- ტკივილი სქესობრივი აქტის დროს ან შემდეგ
- მენსტრუაციის პერიოდში გულისრევა, დიარეა ან ყაბზობა
- მენსტრუაციის დროს სისხლი შარდში
- მტკივნეული დეფეკაცია ან მენსტრუაციის დროს შარდვის ტკივილი
ენდომეტრიოზი პროგრესირებადი დაავადებაა, ანუ დროთა განმავლობაში შეიძლება გაუარესდეს. მან შეიძლება ნაყოფიერებაზე უარყოფითად იმოქმედოს და დაორსულება გაართულოს.
რა სიმპტომები ახასიათებს საკვერცხის კიბოს?
საკვერცხის კიბო შეიძლება საკვერცხის მქონე ნებისმიერ ქალს განუვითარდეს, თუმცა ყველაზე ხშირად მენოპაუზის შემდეგ გვხვდება. იმ ადამიანებში კი, რომლებსაც ძუძუსა და საკვერცხის კიბოს ოჯახური ისტორია აქვთ, რისკი მნიშვნელოვნად მაღალია და დაავადება უფრო ადრეულ ასაკშიც შეიძლება გამოვლინდეს.
- დაკავშირებული თემა: როგორ უნდა დავაკვირდეთ საკვერცხის კიბოს მემკვიდრეობითი რისკის მქონე ადამიანებს?
ამასთან, ენდომეტრიოზის მქონე ადამიანებში საკვერცხის კიბოს სიხშირე საერთო მოსახლეობასთან შედარებით ოდნავ მაღალია.
მიუხედავად იმისა, რომ საკვერცხის კიბო ადრეულ სტადიებზე ჩვეულებრივ უსიმპტომოა, მისი ყველაზე გავრცელებული სიმპტომებია:
- მუცლის ხანგრძლივი შებერილობა
- მუდმივი კუჭის ტკივილი
- ჩვეულებრივზე ხშირი შარდვის სურვილი
- კვების სირთულე და სისავსის შეგრძნება
- ნაწლავის მოქმედების ჩვევების ცვლილება, მაგალითად, ჩვეულებრივზე უფრო ხშირი ან იშვიათი დეფეკაციის საჭიროება
- დაღლილობა
- აუხსნელი წონის კლება
იწვევს თუ არა ენდომეტრიოზი საკვერცხის კიბოს?
მიუხედავად იმისა, რომ ენდომეტრიოზი აუცილებლად საკვერცხის კიბოს არ იწვევს, კვლევები აჩვენებს, რომ მისი მქონე ქალებში საკვერცხის კიბოს რისკი ოდნავ მაღალია, ვიდრე მათში, ვისაც ეს მდგომარეობა არ აქვს.
ერთმა კვლევამ აჩვენა, რომ ენდომეტრიოზის მქონე ადამიანებში საკვერცხის კიბოს რისკი საერთო მოსახლეობასთან შედარებით 1,7-ჯერ მაღალი იყო. თუმცა მკვლევრები ხაზს უსვამენ, რომ მიზეზობრივი კავშირი ნათელი არ არის.
ენდომეტრიოზი ხშირი, თუმცა ხშირად გამორჩენილი დიაგნოზია. ბევრ ქალს აქვს ეს მდგომარეობა, მაგრამ ამის შესახებ არ იცის ან დიაგნოზი არ დასმულა. ამასთან, ენდომეტრიოზის ზუსტი დიაგნოზისთვის საჭიროა ლაპაროსკოპიული ჩარევა პათოლოგიურ ადგილას მდებარე ენდომეტრიული ქსოვილის ამოსაღებად და ბიოფსიის ჩასატარებლად.
მიუხედავად იმისა, რომ გაურკვეველია, რამდენად ზრდის ენდომეტრიოზი ადამიანის კიბოს რისკს, ამ მდგომარეობებს შორის კავშირი აშკარაა. ენდომეტრიოზულმა ქსოვილმა შესაძლოა კიბოს რისკი ზომიერად გაზარდოს შემდეგი გზებით:
- ესტროგენის მაღალი კონცენტრაციის წარმოქმნა, რომელსაც სიმსივნის ზრდის ხელშეწყობა შეუძლია
- სიმსივნის დამთრგუნველ ARID1A გენში მუტაციები
- ენდომეტრიული უჯრედების საზარდულისკენ გადაადგილება მენსტრუალური ნაკადის დროთა განმავლობაში დარღვევის გამო
სხვა კვლევები აჩვენებს, რომ ზოგიერთ ადამიანში ენდომეტრიოზი შესაძლოა ტიპი 1 ეპითელური საკვერცხის კიბოს წინამორბედი იყოს. ეს შეიძლება გამოწვეული იყოს გენური მუტაციებით, რომლებიც პათოლოგიური ქსოვილისა და სიმსივნის ზრდას უწყობს ხელს.
თუმცა ამ სფეროს მეცნიერებს ამ ორ მდგომარეობას შორის კავშირი ჯერ არ გაუგიათ და მეტი კვლევაა საჭირო იმის დასადგენად, იწვევს თუ არა ენდომეტრიოზი საკვერცხის კიბოს და როგორ შეიძლება ეს მოხდეს.
პრევენცია
ენდომეტრიოზის „თავიდან აცილების“ ცნობილი გზა არ არსებობს. თუმცა მისი მქონე ქალებს შეუძლიათ ზომების მიღება მდგომარეობის შემდგომი გაუარესების შესაჩერებლად.
თუ ქალს ენდომეტრიოზის სიმპტომები აქვს, მეან-გინეკოლოგს უნდა მიმართოს. მდგომარეობის დიაგნოსტირების შემდეგ ექიმებმა შეიძლება დაავადების შესანელებლად კონტრაცეფციის გარკვეული მეთოდები დანიშნონ. დაავადების პროგრესირება შეიძლება ლაპაროსკოპიული ოპერაციით ენდომეტრიული ნაწიბუროვანი ქსოვილის მოცილებით შეჩერდეს.
მიუხედავად იმისა, რომ საკვერცხის კიბოს თავიდან აცილების გარანტირებული გზა არ არსებობს, ადამიანს შეუძლია გარკვეული ზომები მიიღოს დაავადების რისკის შესამცირებლად.
გარკვეული რისკფაქტორების თავიდან აცილება
ზედმეტი წონისა და სიმსუქნის თავიდან აცილებამ, თამბაქოზე უარის თქმამ და აქტიურმა ცხოვრების წესმა შეიძლება საკვერცხის კიბოს რისკი შეამციროს.
ზოგიერთი კვლევა აჩვენებს, რომ მენოპაუზის შემდეგ ჰორმონჩანაცვლებითი თერაპიის (HRT) მიღებამ შეიძლება საკვერცხის კიბოს რისკი გაზარდოს, თუმცა ეს სადავოა. ბოლო დროის ფართომასშტაბიანმა კვლევებმა ვერ აღმოაჩინა, რომ ჰორმონჩანაცვლებითი თერაპია საკვერცხის კიბოს რისკს ზრდის.
ორალური კონტრაცეპტივების მიღება
ჩასახვის საწინააღმდეგო აბების გამოყენება საკვერცხის კიბოს რისკს ამცირებს, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ადამიანი მათ რამდენიმე წლის განმავლობაში იღებს. საკუთარი თავისთვის საუკეთესო ვარიანტის განსახილველად ექიმს შეიძლება მიმართონ.
გენეტიკური ტესტირება და კონსულტაცია
გენეტიკური ტესტები ადამიანს საკვერცხის კიბოს განვითარების გენეტიკური რისკის შეფასებაში ეხმარება. გენეტიკური კონსულტაციის საჭიროების გადასაწყვეტად ადამიანს შეუძლია ექიმს დაელაპარაკოს.
პრევენციული გინეკოლოგიური ქირურგია
საშვილოსნოს ან საკვერცხეების ამოკვეთა — რასაც სამედიცინო ენაზე, შესაბამისად, ჰისტერექტომიასა და სალპინგექტომიას ვუწოდებთ — საკვერცხის კიბოს რისკს ამცირებს. პრევენციული მიზნით ეს ოპერაციები სერიოზული ჩარევებია, რომლებიც ადამიანმა მხოლოდ საფუძვლიანი მიზეზებით უნდა განიხილოს, მაგალითად, საკვერცხის კიბოს, ძუძუს კიბოს ან ორივეს ოჯახური ისტორიის შემთხვევაში.
შეჯამება
ენდომეტრიოზსა და საკვერცხის კიბოს საერთო სიმპტომები აქვს, თუმცა ეს ორი სრულიად განსხვავებული დაავადებაა. მიუხედავად იმისა, რომ კვლევებმა ისინი ჯერ საბოლოოდ ვერ დააკავშირა, გამოვლინდა, რომ ენდომეტრიოზის მქონე ადამიანებს საკვერცხის კიბოს განვითარების ოდნავ მაღალი რისკი აქვთ.
ენდომეტრიოზის თავიდან აცილების გზა არ არსებობს, თუმცა მის სამკურნალოდ ადამიანებს შეუძლიათ მეან-გინეკოლოგს მიმართონ. მათ შეუძლიათ მართონ პირადი რისკფაქტორები, მიიღონ გენეტიკური კონსულტაცია და საკვერცხის კიბოს რისკის შესამცირებლად ჩასახვის საწინააღმდეგო აბები მიიღონ.
თუ ადამიანს საკვერცხის კიბოს ან ენდომეტრიოზის სიმპტომები აქვს, ექიმს ან გინეკოლოგს უნდა დაუკავშირდეს.
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.