ارتباط آندومتریوز و سرطان تخمدان چیست؟

آندومتریوز وضعیتی مزمن است که در آن سلول‌های شبیه آندومتر، مشابه سلول‌های داخل رحم، در بخش‌های دیگر بدن رشد می‌کنند. افراد مبتلا ممکن است درد کشاله ران، قاعدگی دردناک و دشواری در باردار شدن داشته باشند.

سرطان تخمدان نیز شامل رشد غیرطبیعی بافتی است که می‌تواند دستگاه تولیدمثل را درگیر کند. برخلاف سلول‌های آندومتریال در آندومتریوز، رشدهای ناشی از سرطان تخمدان خوش‌خیم نیستند؛ می‌توانند به سلول‌های سالم آسیب بزنند و به بخش‌های دیگر بدن گسترش یابند.

با وجود شباهت علائم سرطان تخمدان و آندومتریوز، احتمال ارتباط علائم سرطان تخمدان با چرخه قاعدگی کمتر است.

برای شناخت شباهت‌ها، شیوه افتراق این دو وضعیت و چگونگی و میزان نقش آندومتریوز در خطر سرطان تخمدان، ادامه نوشته را بخوانید.

شباهت‌های آندومتریوز و سرطان تخمدان چیست؟

آندومتریوز وضعیتی شایع است. برای بیان آماری شیوع، در آمریکا در زنان 15 تا 44 ساله برآورد می‌شود %11 آندومتریوزِ تشخیص‌داده‌نشده داشته باشند.

در آندومتریوز، بافتی شبیه آندومتر در خارج از رحم رشد می‌کند. این بافت‌ها روی اندام‌های ناحیه کشاله ران، مانند تخمدان‌ها و صفاق یا پرده شکم، ایجاد می‌شوند.

بافت‌های آندومتریوز می‌توانند اسکار و چسبندگی ایجاد کنند که به اندام‌های تولیدمثل آسیب بزند یا آن‌ها را مسدود کند.

اگرچه این رشدها خوش‌خیم‌اند، آندومتریوز همچنان با سرطان تخمدان که رشدهای سرطانی ایجاد می‌کند شباهت‌هایی دارد. مانند سرطان تخمدان، آندومتریوز ممکن است به‌مرور بزرگ‌تر شود و به اندام‌های اطراف آسیب بزند.

چون هر دو وضعیت رشد غیرطبیعی در ناحیه کشاله ران ایجاد می‌کنند، ممکن است علائم مشترکی مانند درد، فشار و نفخ در این ناحیه داشته باشند.

چگونه تشخیص داده می‌شود؛ آندومتریوز یا سرطان تخمدان؟

برخی علائم آندومتریوز شبیه سرطان تخمدان است، اما تفاوت‌های مشخصی نیز میان این دو وضعیت وجود دارد.

علائم آندومتریوز چیست؟

آندومتریوز معمولاً افرادی را درگیر می‌کند که قاعدگی فعال دارند؛ با این حال، به‌ندرت ممکن است پس از یائسگی و حتی پس از هیسترکتومی، یعنی برداشتن رحم با جراحی، نیز وجود داشته باشد.

علائم بیماری عبارت‌اند از:

• درد شدید پایین شکم
• نفخ
• درد قاعدگی
• درد هنگام یا پس از رابطه جنسی
• تهوع، اسهال یا یبوست در دوران قاعدگی
• خون در ادرار هنگام قاعدگی
• دفع دردناک یا درد هنگام ادرار کردن در دوران قاعدگی

آندومتریوز بیماری‌ای پیشرونده است؛ یعنی ممکن است با گذر زمان بدتر شود. می‌تواند بر باروری اثر منفی بگذارد و باردار شدن را دشوار کند.

علائم سرطان تخمدان چیست؟

اگرچه سرطان تخمدان می‌تواند هر زنی را که تخمدان دارد درگیر کند، بیشتر در افراد یائسه دیده می‌شود. اما در افرادی با سابقه خانوادگی سرطان پستان و تخمدان، خطر به‌طور چشمگیری بالاتر است و ممکن است در سن پایین‌تری دیده شود.

- موضوع مرتبط: افراد دارای خطر ارثی سرطان تخمدان چگونه باید پیگیری شوند؟

همچنین فراوانی سرطان تخمدان در افراد مبتلا به آندومتریوز اندکی بیشتر از جمعیت عمومی است.

سرطان تخمدان معمولاً در مراحل اولیه علامتی ندارد؛ شایع‌ترین علائم آن عبارت‌اند از:

• نفخ طولانی‌مدت شکم
• درد مداوم معده
• احساس نیاز به ادرار کردن بیشتر از معمول
• دشواری در خوردن و احساس پری
• تغییر عادت‌های روده، مانند نیاز به دفع بیشتر یا کمتر از معمول
• خستگی
• کاهش وزن بی‌علت

آیا آندومتریوز باعث سرطان تخمدان می‌شود؟

آندومتریوز لزوماً باعث سرطان تخمدان نمی‌شود؛ اما پژوهش‌ها نشان می‌دهند خطر این سرطان در زنان دارای آندومتریوز کمی بیشتر از افراد بدون آن است.

یک مطالعه نشان داد خطر سرطان تخمدان در افراد دارای آندومتریوز، در مقایسه با جمعیت عمومی 1.7 برابر بیشتر است؛ اما پژوهشگران تأکید می‌کنند رابطه علّی روشن نیست.

آندومتریوز شایع است، اما تشخیص آن اغلب از دست می‌رود. بسیاری از زنان آن را دارند، ولی آگاه نیستند یا تشخیص نگرفته‌اند. افزون بر این، برای تشخیص قطعی، فرد باید تحت لاپاروسکوپی قرار گیرد تا بافت آندومتریالِ نابجا برداشته و نمونه‌برداری شود.

اگرچه میزان افزایش خطر سرطان با آندومتریوز روشن نیست، وجود ارتباط میان این دو وضعیت مشخص است. بافت آندومتریوز ممکن است از راه‌های زیر خطر سرطان را به میزانی محدود افزایش دهد:

• تولید غلظت بالای استروژن که می‌تواند رشد تومور را تقویت کند
• ژن سرکوبگر تومور ARID1A دچار جهش می‌شود
• جابجایی سلول‌های آندومتریال به سمت کشاله ران با جریان قاعدگی‌ای که به‌مرور مختل می‌شود

پژوهش‌های دیگر نشان می‌دهند آندومتریوز در برخی افراد ممکن است پیش‌ساز سرطان‌های اپی‌تلیال تخمدان نوع 1 باشد. این موضوع شاید ناشی از جهش‌های ژنیِ دخیل در رشد غیرطبیعی بافت و تومور باشد.

با این حال، دانشمندان هنوز ارتباط این دو وضعیت را درک نکرده‌اند و برای شناخت اینکه آیا آندومتریوز موجب سرطان تخمدان می‌شود و چگونه ممکن است چنین کند، پژوهش بیشتری لازم است.

پیشگیری