როგორ უწყობს ცხიმიანი დიეტა ხელს პროსტატის კიბოს გავრცელებას?

ცხიმით მდიდარი დიეტები – განსაკუთრებით დასავლურ კვებაში ხშირად გამოყენებული შემწვარი საკვები – პროსტატის კიბოს რისკს ზრდიდა, რაც ცნობილი იყო, თუმცა ამის საფუძვლად არსებული მექანიზმები ნათელი არ იყო. Nature Genetics-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევა ხსნის, როგორ აადვილებს ცხიმები გენეტიკურ ფაქტორებთან ერთად პროსტატის კიბოს უჯრედების გავრცელებას. მიგნებები ნათელს ჰფენს დინამიკას, რომლის დროსაც ჩვენს გენებსა და კვების ცხიმებს შორის რთული ურთიერთქმედებები პროსტატის კიბოს გავრცელებას უწყობს ხელს.

კვლევის შედეგები ცხოვრების წესის შესაცვლელად საკმაოდ დამაჯერებელია. კვლევა ასევე ხსნის კარს ახალ მკურნალობებზე, რომლებიც პროსტატის კიბოს დროს უჯრედულ ლიპიდურ/ცხიმოვან გზებს დაუმიზნებს.

რა არის დასავლური დიეტა?

განისაზღვრება დიეტად, სადაც ჭარბობს დამუშავებული საკვები, როგორიცაა უჯერი ცხიმები, წითელი ხორცი, ნახშირწყლები, უსარგებლო სასუსნავები, ხოლო ახალი ხილი და ბოსტნეული, მთლიანი მარცვლეული, ზღვის პროდუქტები და ფრინველი მცირედ მოიხმარება. ჯანმრთელობაზე გავლენით დასავლური კვება; ჰიპერტენზიას, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებას, ჰიპერქოლესტერინემიას, დიაბეტს, სიმსუქნეს და კიბოს ზოგ სახეობას უკავშირდება.

პროსტატის კიბო და დასავლური დიეტა

ფართოდ აღიარებულია, რომ დასავლურმა დიეტამ შეიძლება პროსტატის კიბოს პროგრესირება წაახალისოს. თუმცა დასავლურ კვებაში უფრო ხშირად გამოყენებულ ცხიმებსა და პროსტატის კიბოს შორის ძლიერი კავშირის მხარდამჭერი პირდაპირი მტკიცებულებები აკლდა.

ერთ-ერთ კვლევაში აჩვენეს, რომ დასავლური დიეტის მიმდევარ კაცებში პროსტატის კიბოთი სიკვდილის რისკი ხილით, ბოსტნეულითა და მთლიანი მარცვლეულით მდიდარი დიეტის მიმდევრებზე 2,5-ჯერ მაღალი იყო.

გენებისა და კვების კავშირი – შეიძლება სიმსუქნის წამალი კიბოს სამკურნალოდ გამოვიყენოთ?

ამ კვლევაში გამოიკვლიეს დასავლურ დიეტაში ხშირად არჩეული ცხიმების მიერ პროსტატის კიბოს გავრცელების ხელშემწყობი გენეტიკური მიზეზები და დამატებითი მტკიცებულებები იპოვეს.

მეცნიერებმა იცოდნენ, რომ პროსტატის კიბოს წარმოქმნაში PTEN გენი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს, რადგან სიმსივნის დამთრგუნველი გენიადა ცხოველთა კვლევებმა აჩვენა, რომ კიბოს გავრცელებისას ეს გენი ქრება. თუმცა წინა კვლევებით ამ გენის დაკარგვა მეტასტაზირების გამოსაწვევად ცალკე საკმარისი არ ჩანდა.

მკვლევრებმა PTEN-თან ერთად მეტასტაზის გამომწვევი თანამშრომელი სხვა გენის არსებობის გასაგებად სიმსივნეების გენომური მონაცემები გააანალიზეს და შედეგად სიმსივნის კიდევ ერთი დამთრგუნველი გენი PMLჯერ არმეტასტაზირებულ პროსტატის კიბოს სიმსივნეებში აღმოაჩინეს. დამატებით, გავრცელებული სიმსივნეების დაახლოებით %20-ში სიმსივნის დამთრგუნველი ორივე გენი არ იყო.

კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი საკითხია, რომ ამ მეტასტაზირებული სიმსივნეების ანალიზისას, უჯრედებში ცხიმის პათოლოგიურად მაღალი რაოდენობა აღმოჩნდა.

ამიტომ ივარაუდეს, რომ კიბოს უჯრედებში ცხიმის დაგროვების შეჩერებამ მეტასტაზირებაც შეიძლება შეაფერხოს, მეტიც, მეტასტაზური პროსტატის კიბოც განკურნოს და მკვლევრებმა ნორმალურ, დაბალცხიმიან ან მცენარეულ კვებაზე მყოფ თაგვებს ფატოსტატინის სახელწოდების სიმსუქნის წამალი მისცეს. კვლევაში აღმოჩნდა, რომ სიმსუქნის წამალი გასაოცრად ბლოკავს ლიპოგენეზს (ცხიმის წარმოქმნას) და სიმსივნეები მცირდება, აღარ მეტასტაზირებს.

ეს პროსტატის კიბოს გავრცელებაში არაგენეტიკურ, გარემო ფაქტორზე მიმანიშნებელი კვლევაა. მიგნებები ასევე მკურნალობის ორ ახალ იდეას ქმნის. პირველი, მეტასტაზური სიმსივნეების მქონე პაციენტების დაბალცხიმიანი დიეტით კვება; მეორე, ფატოსტატინის მსგავსი ცხიმის შემაფერხებელი წამლების გამოყენება შეიძლება მკურნალობაში სასარგებლო იყოს. რა თქმა უნდა ამ მტკიცებების გადასამოწმებლად კლინიკური კვლევები საჭიროა.