სადინროვანი კარცინომა in situ-ის დროს ჰორმონული მკურნალობის ხანგრძლივობის მნიშვნელობა გამოვლინდა

ორი ახალი კვლევა სადინროვანი კარცინომა in situ-ის (DCIS) მქონე პაციენტებში შემდგომში ძუძუს კიბოს განვითარების პრევენციის საუკეთესო გზებსა და საკითხის სირთულეს ნათელს ჰფენს.

ერთი კვლევა ვარაუდობს, რომ DCIS პაციენტებში მდგრადი სარგებლის მისაღებად სულ მცირე 2-წლიანი ჰორმონული დამთრგუნველი მკურნალობა (HT) შეიძლება იყოს საჭირო; მეორე კი მიანიშნებს, რომ ახალგაზრდა DCIS პაციენტები ხშირად ჰორმონული მკურნალობის შეწყვეტას ირჩევენ.

ორივე კვლევა American Association for Cancer Research (AACR) სპეციალურ კონფერენციაზე, „DCIS-ის ხელახლა გააზრება: პრევენციის შესაძლებლობა?“ სახელწოდებით წარადგინეს.

რა არის სადინროვანი კარცინომა in situ (DCIS)?

სადინროვანი კარცინომა in situ (Ductal Carcinoma In Situ, DCIS) ნიშნავს ძუძუს რძის სადინრების ამომფენი უჯრედების კიბოდ გარდაქმნის დაწყებას და ძუძუს კიბოს ძალიან ადრეული სტადიაა. თუ ძუძუს ბიოფსიის პასუხში „სადინროვანი კარცინომა in situ“ წერია, ეს ნიშნავს, რომ სადინრებში ზოგი უჯრედი კიბოს უჯრედად გარდაქმნას იწყებს, თუმცა მათ ჯერ ინვაზიური (გავრცელების) უნარი არ შეუძენიათ; ისინი მხოლოდ რძის სადინრებში ვრცელდება და ძუძუს ქსოვილში არ იჭრება. DCIS-ის ძირითადი მკურნალობა ოპერაციაა, რომლის დროსაც სიმსივნე გარშემო არსებული ნორმალური ქსოვილის მცირე ნაწილთან ერთად ამოიკვეთება. ძუძუს კიბოს ეს ოპერაცია, რომელსაც „ფართო ადგილობრივი ამოკვეთა“ ან „ლუმპექტომია“ ეწოდება, ძუძუს შემნახველი ქირურგიის (MKC) მეთოდებს მიეკუთვნება. მას, ჩვეულებრივ, სხივური თერაპია და ზოგჯერ ჰორმონული მკურნალობა (HT) მოჰყვება. ზოგ შემთხვევაში კი მთელი ძუძუს მოცილების — მასტექტომიის ოპერაცია ტარდება.

უფრო ხანგრძლივი ჰორმონული მკურნალობა და სარგებელი

ერთ პრეზენტაციაში სან-ფრანცისკოს კალიფორნიის უნივერსიტეტის ექიმმა Gillian L. Hirst-მა DCIS პაციენტებში ძუძუს შემნახველი ქირურგიის (MKC) შემდეგ უფრო ხანგრძლივი ჰორმონული მკურნალობის (HT) გამოყენების შესახებ რეესტრის მონაცემები განიხილა; ისინი მიუთითებს, რომ ეს შეიძლება იმავე და საპირისპირო ძუძუში შემდგომი კიბოს რისკის შემცირების გასაღები იყოს.

ექიმმა Hirst-მა და კოლეგებმა 1985-2017 წლებში ნამკურნალები DCIS პაციენტების ანალიზი მოამზადეს. რეესტრი მოიცავდა 1916 პაციენტს, რომელთა ოპერაციის სახეობა, სხივური თერაპიის (RT) სტატუსი, HT-ის მიღება და ხანგრძლივობა ცნობილი იყო.

მხოლოდ MKC ჩატარებული (401 პაციენტი), MKC-ის შემდეგ RT მიღებული (572 პაციენტი), MKC-ის შემდეგ HT მიღებული (152 პაციენტი), MKC-ის შემდეგ HT და RT მიღებული (252 პაციენტი), ან მასტექტომიით მთელი ძუძუს მოცილების მქონე (539 პაციენტი).

კვლევაში დაკვირვების მედიანა 8,2 წელი იყო. მხოლოდ MKC-სთან შედარებით მრავალცვლადიან ანალიზში ყველა სხვა მკურნალობა მეორე კიბოს რისკის შემცირებას უკავშირდებოდა.

როცა მკვლევრებმა HT-ის მიღება ხანგრძლივობის მიხედვით დაყვეს, 2 წელზე მეტხანს HT-ის მიმღებ პაციენტებში მეორე კიბოს რისკის 88%-ით მნიშვნელოვანი შემცირება გამოვლინდა (რისკების თანაფარდობა [HR] 0,12; P= 0,04).

MKC-ის შემდეგ 2 წელზე მეტხანს HT-ის მიმღებ პაციენტებს რისკის ისეთივე შემცირება ჰქონდათ, როგორიც MKC-ის შემდეგ RT-ის მიმღებთ ან MKC-ის შემდეგ ET-ისა და RT-ის კომბინაციის მქონეთ. ექიმმა Hirst-მა თქვა, რომ 2 წელზე ნაკლებხანს ET-ის მიმღებ პაციენტებს მხოლოდ MKC ჩატარებულთა მსგავსი მოვლენების სიხშირე ჰქონდათ.

უფრო ახალგაზრდა DCIS პაციენტები შეიძლება ჰორმონული მკურნალობის არმიღებისკენ იყვნენ მიდრეკილი

სხვა პრეზენტაციაში ბოსტონის Dana-Farber-ის კიბოს ინსტიტუტის ექიმმა Megan E. Tesch-მა განიხილა მონაცემები, რომლებიც მიუთითებს: ახალგაზრდა DCIS პაციენტებმა შეიძლება HT-ზე უარი თქვან მაშინაც, როცა იგი მათთვის შესაფერისია და რეკომენდებულია.

მონაცემები აჩვენებს, რომ ახალგაზრდა DCIS გადატანილები ძუძუს კიბოს შემდგომი მოვლენების რისკზე ღელავენ, თუმცა ზოგი ტამოქსიფენის ნაცვლად მომავალ რისკთან გამკლავებას ოპერაციითა და პოტენციურად ჯანსაღი ქცევებით ამჯობინებს.

ექიმმა Tesch-მა და კოლეგებმა ახალგაზრდა DCIS პაციენტთა მკურნალობის გადაწყვეტილებების, კიბოს პრევენციული ქცევებისა და რეციდივის შიშის გამოსაკვლევად ახალგაზრდა ქალთა ძუძუს კიბოს კვლევის მონაწილეები გამოკითხეს.

ეს ჯგუფი არის დიაგნოზის დროს 40 წლისა და უმცროსი ქალების პროსპექტული რეესტრი, რომლებიც 2006-2016 წლებში აშშ-ისა და კანადის 13 აკადემიურ და სახელმწიფო საავადმყოფოში ჩაერთნენ.

ამჟამინდელი ანალიზი მოიცავს 89 DCIS პაციენტს, რომლებმაც კითხვარები საწყის ეტაპზე და/ან 6 თვეზე შეავსეს. ჯგუფში 24,7%-ს MKC, 18%-ს ცალმხრივი მასტექტომია (ერთი ძუძუს მოცილება), 57,3%-ს კი ორმხრივი მასტექტომია (ორივე ძუძუს მოცილება) ჩაუტარდა.

საწყისი კითხვარებით, MKC ჩატარებულთა 65%, ცალმხრივი მასტექტომიის მქონეთა 50% და ორმხრივი მასტექტომიის მქონეთა 29,4% ძუძუს კიბოს რეციდივზე „საშუალოდან ძალიან შეშფოთებული“ იყო.

ცალმხრივი მასტექტომიის მქონეთა 46%-ს, ორმხრივის მქონეთა კი 76%-ს MKC ჰქონდა შეთავაზებული. ორმხრივი მასტექტომიის მქონეთა უმეტესობამ განაცხადა, რომ ოპერაციის გადაწყვეტილება ძირითადად საკუთარი იყო (64%) და მასში საკმაოდ დარწმუნებული იყვნენ (80% უკიდურესად დარწმუნებული და 18% ძალიან დარწმუნებული).

ტამოქსიფენი სულ 12 პაციენტმა (13,5%) მიიღო, მათ შორის ესტროგენის რეცეპტორით, ანუ ჰორმონდადებითი სიმსივნით, 10 პაციენტმა.

ესტროგენის რეცეპტორდადებითი სიმსივნითა და MKC-ის ან ცალმხრივი მასტექტომიის მქონე სულ 27 პაციენტი იყო. ამ ჯგუფში ტამოქსიფენის მიმღები 10 პაციენტის 100%-სა და არმიმღები 17 პაციენტის 88%-ს ტამოქსიფენი შესთავაზეს.

ტამოქსიფენის არმიმღებთა 41%-მა თქვა, რომ ეს ძირითადად საკუთარი გადაწყვეტილება იყო, 29%-მა კი — რომ ექიმთან ერთად გადაწყვიტა. პაციენტთა 24%-ში გადაწყვეტილებაში მონაწილეობისა და საკუთარი არჩევანისადმი ნდობის მონაცემები არ იყო. თუმცა 35%-მა განაცხადა, რომ HT-ზე უარის თქმის გადაწყვეტილებაში უკიდურესად დარწმუნებული იყო, 29%-მა კი — ძალიან დარწმუნებული.

ზოგმა პაციენტმა DCIS-ის დიაგნოზის შემდეგ ცხოვრების წესი შეცვალა. ოთხმა დიაგნოზიდან 1 წელში მოწევას თავი დაანება; 8%-მა (6/72) ალკოჰოლი შეამცირა, 73%-მა (58/80) კი კვირაში 150 წუთზე მეტი საშუალო ინტენსივობის ფიზიკური აქტივობა აღნიშნა.

DCIS-ის ჰორმონული მკურნალობის დოზისა და ხანგრძლივობის შეცვლა

ზოგ ონკოლოგს შეიძლება მიაჩნდეს, რომ DCIS პაციენტებისთვის HT-ის სარგებელი რისკად ღირს. ახალგაზრდა ქალთა ძუძუს კიბოს კვლევის ჯგუფის მონაცემები მიუთითებს, რომ ახალგაზრდა DCIS პაციენტები საკითხს შესაძლოა სხვაგვარად ხედავდნენ.

პასუხები აჩვენებს, რომ პაციენტებს ძუძუს კიბოს შემდგომი მოვლენების რისკის შემცირების მნიშვნელობა ესმით და ამისთვის გარკვეული დათმობებისთვის მზად არიან. თუმცა ხშირად მასტექტომიასა და ვარჯიშს ძუძუს შემნახველ ქირურგიასა (MKC) და HT-ზე მეტად ამჯობინებენ.

HT-ის ერთგულების მიმოხილვა ვარაუდობდა, რომ ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტთა ნახევარზე ნაკლები დაასრულებს დანიშნულ 5-წლიან მკურნალობას. სურვილის ნაკლებობას/შეუსაბამობას უკავშირდება გვერდითი მოვლენები, რეციდივის რისკის დაბალი აღქმა, უკიდურესი ასაკი, პრეპარატის ფასი, არასაკმარისი პაციენტ-ექიმის კომუნიკაცია და სოციალური მხარდაჭერის ნაკლებობა.

ბოლოდროინდელი კვლევა ვარაუდობს, რომ HT-ის დოზისა და ხანგრძლივობის შემცირებამ გვერდითი მოვლენების შემცირებით მკურნალობის დაცვა შეიძლება გააუმჯობესოს.

შემცირებული დოზით (5 mg) და ხანგრძლივობით (3 წელი) ტამოქსიფენის გამოყენებისას თრომბოემბოლია (თრომბის გადაადგილება) და შემდგომი საშვილოსნოს კიბო ნაკლებად ხშირი იყო, ვიდრე ტამოქსიფენის სტანდარტული დოზისა (20 mg/დღე) და ხანგრძლივობისგან (5 წელი) იყო მოსალოდნელი. ამასთან, შემცირებულმა დოზამ და ხანგრძლივობამ ძუძუს კიბოს შემდგომი რისკის სტანდარტულის მსგავსი შემცირება უზრუნველყო.

ინვაზიური ხასიათის არმქონე ძუძუს დაზიანებებით — DCIS-ითა და LCIS-ით — დიაგნოსტირებულ, HT რეკომენდებულ პაციენტთა რეალური პრაქტიკის კვლევამ აჩვენა, რომ არჩევანის მქონეთა 76%-მ ტამოქსიფენის შემცირებული სქემა აირჩია. მიმდინარე კვლევები ქიმიოპრევენციისთვის (კიბოს რისკის შემცირების მეთოდები) არომატაზის ინჰიბიტორების დაბალი ინტენსივობის სქემებს სწავლობს.