SARS-CoV-2 (ახალი კორონავირუსი) ჰაერით გადაეცემა! აი 10 მტკიცებულება

ბოლო დრომდე ითვლებოდა, რომ ახალი კორონავირუსი (SARS-CoV-2)ადამიანის პირიდან და ცხვირიდან გამოყოფილი სასუნთქი წვეთებით (droplets) გადაეცემოდა. თუმცა ჯანმოს (ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის) მიერ დაფინანსებული მიმოხილვის მიგნებებისა და დასკვნების მიხედვით, რომლის წინასწარი ვერსიაც 2021 წლის მარტში გამოქვეყნდა, კორონავირუსი ჰაერით გადაეცემა და გადაცემის ეს ფორმა შესაძლოა წვეთებით გადაცემაზე უფრო მნიშვნელოვანიც იყოს.

აეროზოლის, airbone-ის (ჰაერით გადატანის) და droplet-ის (წვეთების) ცნებები

აეროზოლი

აეროზოლი ჰაერში შეწონილ ნაწილაკს ნიშნავს. აეროზოლი ნებისმიერი მყარი ან თხევადი ნაწილაკის ზოგადი ტერმინია, რომელიც იმდენად მცირე და მსუბუქია, რომ ჰაერში შეწონილად ყოფნა და ტივტივი შეუძლია. მაგალითებია კვამლი და მტვერი. ზოგიერთი ვირუსი შეიძლება აეროზოლად იქცეს, რაც ჰაერით გადაცემას შესაძლებელს ხდის.

ჯანმო აეროზოლურ გადაცემას, რომელიც ჰაერით გადაცემის სახელითაცაა ცნობილი, განსაზღვრავს, როგორც „ძალიან პატარა წვეთებს, რომლებიც ჰაერში უფრო დიდხანს შეიძლება დარჩეს შეწონილი“.

Airbone

ჯანმოს მიხედვით, ვირუსის შემცველი წვეთი იმდენად მცირე უნდა იყოს, რომ ჰაერში ტივტივი შეეძლოს; ჰაერით გადაცემა კი მაშინ ხდება, როდესაც ინფექციურ ნაწილაკს სხვა ადამიანი შეისუნთქავს.

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ განაცხადა, რომ იზრდება მტკიცებულებები COVID-19-ის ჰაერით გადაცემის შესაძლებლობის შესახებ, რადგან COVID-19-ის აფეთქებები აღწერილია ზოგიერთ დახურულ გარემოში, მაგალითად რესტორნებში, ღამის კლუბებში, სალოცავებსა და სამუშაო ადგილებზე, განსაკუთრებით არასაკმარისი განიავების პირობებში. ასეთ გარემოში ადამიანები შეიძლება ყვიროდნენ, ლაპარაკობდნენ ან მღეროდნენ.

შენიშვნა: აეროზოლური და airbone გავრცელება ხშირად ერთი და იმავე მოვლენის, ანუ ჰაერით გადაცემის აღსანიშნავად გამოიყენება.

წვეთები

წვეთები ლორწოს ან ნერწყვის დიდი ნაწილაკებია, რომლებიც ჰაერზე მძიმეა და გამოყოფისთანავე მიწისკენ ეცემა. წვეთოვანი გადაცემა, ჩვეულებრივ, მაშინ ხდება, როდესაც ვირუსის შემცველი წვეთი სხვა ადამიანის თვალებს, ცხვირს ან პირს ეხება. მაგალითად, ხმამაღლა მოლაპარაკე ადამიანის წვეთები შეიძლება თქვენს სახეს მოხვდეს.

ჯანმოს მიხედვით, არსებული მტკიცებულებები აჩვენებს, რომ COVID-19-ის გავრცელების მთავარი გზა ახლო კონტაქტით ადამიანიდან ადამიანზე გადაცემაა, რადგან ინფიცირებული ადამიანის ხველის, ცემინების, საუბრის ან სიმღერის დროს პირიდან ან ცხვირიდან წვეთები გამოიყოფა. მაგალითად, ინფიცირებულ ადამიანთან ახლო კონტაქტში მყოფი პირები შეიძლება დაინფიცირდნენ, როდესაც ეს ინფექციური წვეთები მათ პირში, ცხვირში ან თვალებში მოხვდება.

10 მტკიცებულება კორონავირუსის ჰაერით გადაცემის შესახებ

თუ დაავადების გამომწვევი ვირუსი სწრაფად ჩამოვარდნილი დიდი სასუნთქი წვეთებით ვრცელდება, კონტროლის ძირითადი ზომებია უშუალო კონტაქტის შემცირება, ფიზიკური კონტაქტის თავიდან აცილება, სოციალური დისტანციის დაცვა, ნიღბის გამოყენება და იმ ზედაპირების გაწმენდა, რომლებზეც სასუნთქი წვეთები შეიძლება დარჩეს. რადგან წვეთების ჩამოვარდნისა და გავრცელებისთვის საჭირო გრავიტაცია დახურულ ან ღია სივრცეზე არ არის დამოკიდებული, ამ ზომების მიღებისას მათ შორის განსხვავება არ უნდა გაკეთდეს. თუმცა, თუ ინფექციური ვირუსი ძირითადად ჰაერით გადაიტანება, შეიძლება პოტენციურად დაინფიცირდეს სხვა ადამიანი, რომელიც ინფიცირებული პირის ამოსუნთქვის, საუბრის, ყვირილის, სიმღერის, ცემინების ან ხველის დროს წარმოქმნილ ჰაერის ნაწილაკებს შეისუნთქავს.

1. სუპერგამავრცელებლებად წოდებული ფაქტორები შეიძლება SARS-CoV-2-ის გავრცელების მთავარი მამოძრავებელი ძალა იყოს. ადამიანთა ქცევისა და ურთიერთქმედების ტიპების, საერთო საცხოვრებელ სივრცეებში ოთახების ზომის, განიავებისა და სხვა ფაქტორების, აგრეთვე კონცერტების მსგავსი მასობრივი ღონისძიებების დეტალურმა ანალიზმა აჩვენა მოდელები, რომლებიც SARS-CoV-2-ის ჰაერით გავრცელებას შეესაბამება და წვეთებით ან ფომიტებით (ინფექციის გადამტანი უსულო საგნებით) საკმარისად ვერ აიხსნება. ასეთი მოვლენების ხშირი აღწერა ძლიერ მიანიშნებს ჰაერით გადაცემის მნიშვნელობაზე.
2. იმ ადამიანებიდან SARS-CoV-2-ის სიმპტომური ან უსიმპტომო გავრცელება, რომლებიც არ ახველებენ და არ აცემინებენ, მსოფლიოში ყველა გადაცემის სულ მცირე მესამედს და შესაძლოა 59%-საც შეადგენდეს; ეს მნიშვნელოვანი არგუმენტია SARS-CoV-2-ის მსოფლიოში უმეტესად ჰაერით გავრცელების სასარგებლოდ.
3. SARS-CoV-2 დახურულ სივრცეებში უფრო მეტად ვრცელდება, ვიდრე ღია სივრცეებში, ხოლო დახურულ სივრცეებში გავრცელება განიავებით მნიშვნელოვნად შეიძლება შემცირდეს. ორივე გარემოში ჩატარებული დაკვირვებები კვლავ ჰაერით გადაცემას უჭერს მხარს.
4. სამედიცინო დაწესებულებებში დოკუმენტირებულია, რომ ნოზოკომიური ინფექციები (საავადმყოფოს ინფექციები) შეიძლება მაშინაც მოხდეს, როდესაც გამოიყენება პირადი დამცავი აღჭურვილობა (KKE), რომელიც წვეთებისგან დასაცავადაა შექმნილი და არა ჰაერის ნაწილაკების ზემოქმედებისგან დასაცავად.
5. ჰაერში ცოცხალი SARS-CoV-2 აღმოაჩინეს. ლაბორატორიულ ექსპერიმენტებში SAR-CoV-2 ჰაერში 3 საათამდე ინფექციური რჩებოდა, ნახევარდაშლის 1-1,5-საათიანი პერიოდით. ცოცხალი SARS-CoV-2 ვირუსი აღმოაჩინეს COVID-19-ის მქონე პაციენტების ოთახებიდან აღებულ ჰაერის ნიმუშებში და ინფიცირებული ადამიანის მანქანიდან აღებულ ჰაერის ნიმუშში. ჰაერით გავრცელებული ვირუსის ნიმუშის აღება ტექნიკურად რთულია: სხვადასხვა მიზეზით ვირუსის დაზიანება, სიცოცხლისუნარიანობის დაკარგვა და შეგროვებისას ჰაერში ხელახალი გაფანტვა ართულებს მის დაჭერას; ამიტომ ნორმალურია, რომ სხვა კვლევებმა ჰაერში SARS-CoV-2 ვერ დააფიქსირა. მაგალითად, ჰაერით გადამდები წითელასა და ტუბერკულოზის გამომწვევები ოთახის ჰაერიდან არასოდეს ყოფილა მიღებული.
6. SARS-CoV-2 იდენტიფიცირებულია COVID-19 პაციენტების მქონე საავადმყოფოების ჰაერის ფილტრებსა და სადინრებში, სადაც მხოლოდ ჰაერის ნაწილაკებს შეუძლია მიღწევა.
7. კვლევები, რომლებშიც ინფიცირებული და არაინფიცირებული გალიის ცხოველების გალიები ჰაერსადინრით იყო დაკავშირებული, აჩვენებს, რომ SARS-CoV-2-ის გადაცემა ჰაერის ნაწილაკებით საკმარისად აიხსნება.
8. არ არსებობს კვლევა, რომელიც ძლიერ ან თანმიმდევრულ მტკიცებულებებს იძლევა SARS-CoV-2-ის ჰაერით გავრცელების ჰიპოთეზის უარსაყოფად. არსებობენ ადამიანები, რომლებიც ინფიცირებულ პირებთან საერთო ჰაერის სუნთქვის მიუხედავად SARS-CoV-2 ვირუსით არ ინფიცირდებიან, მაგრამ ეს შეიძლება მრავალი ფაქტორით აიხსნას, მათ შორის სხვადასხვა ინფექციურ პირს შორის ვირუსის გადაცემის რაოდენობის რამდენიმე რიგით განსხვავებითა და გარემო პირობებით (განსაკუთრებით განიავებით). ინდივიდუალური და გარემოსეული განსხვავებები ნიშნავს, რომ პირველადი შემთხვევების მცირე ნაწილი (განსაკუთრებით პირები, რომლებიც ცუდად განიავებულ, დახურულ და ხალხმრავალ გარემოში დიდი რაოდენობით ვირუსს გამოყოფენ) მეორეული ინფექციების უმეტესობაზეა პასუხისმგებელი; ამას სხვადასხვა ქვეყნის მაღალი ხარისხის კონტაქტების მიკვლევის მონაცემები უჭერს მხარს.
9. სხვა დომინანტური გავრცელების გზების, ანუ სასუნთქი წვეთებისა თუ ფომიტების სასარგებლოდ მტკიცებულებები შეზღუდულია. ერთმანეთთან ახლო ურთიერთობის მქონე პირებს შორის ინფექციის ადვილი გადაცემა SARS-CoV-2-ის სასუნთქი წვეთებით გადაცემის მტკიცებულებად მიიჩნეოდა. მცდარი ვარაუდები, თითქოს ახლო მანძილზე გადაცემა დიდ სასუნთქ წვეთებზე ან ფომიტებზე მიუთითებს, ისტორიულად წლების განმავლობაში ტუბერკულოზისა და წითელას ჰაერით გადაცემის უარსაყოფადაც გამოიყენებოდა. ზოგჯერ განიხილება მოსაზრება, რომ სასუნთქი წვეთები ჰაერის ნაწილაკებზე დიდია და ამიტომ მეტ ვირუსს შეიცავს. თუმცა დაავადებებში, რომლებშიც პათოგენების კონცენტრაცია ნაწილაკის ზომის მიხედვით გაზომეს, ორივეს გაზომვისას ჰაერის უფრო მცირე ნაწილაკებში პათოგენების კონცენტრაცია უფრო მაღალი იყო, ვიდრე წვეთებში.
10. საკარანტინო სასტუმროების მეზობელ ოთახებში მცხოვრებ ადამიანებს შორის SARS-CoV-2-ის შორ მანძილზე გავრცელება დღემდე დოკუმენტირებული არ ყოფილა. თუმცა შორ მანძილზე გავრცელების დამტკიცება მხოლოდ მაშინ არის შესაძლებელი, როდესაც საზოგადოებაში გავრცელება საერთოდ არ არსებობს.

დასკვნის სახით გუნდი ამტკიცებს, რომ სამეცნიერო შეცდომაა ჰაერის ზოგიერთ ნიმუშში SARS-CoV-2-ის პირდაპირი მტკიცებულების არქონის გამოყენება ჰაერით გავრცელებაში ეჭვის შესატანად და ამავე დროს საერთო მტკიცებულებათა ბაზის ხარისხისა და სიძლიერის უგულებელყოფა. SARS-CoV-2-ის ჰაერით გავრცელების თანმიმდევრული და ძლიერი მტკიცებულებები არსებობს, რის გამოც, მიუხედავად სხვა გზების შესაძლო წვლილისა, ჰაერით გავრცელება უფრო დომინანტურად მიიჩნევა. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პროფესიულმა საზოგადოებამ ეს უნდა გაითვალისწინოს და შემდგომი დაყოვნების გარეშე იმოქმედოს.

დაკავშირებული თემები

• Covid-19-ის მიმდინარე სტატისტიკა მსოფლიოში და თურქეთში
• კორონავირუსის უახლესი ამბები და სამეცნიერო მიღწევები

გარე შინაარსის სანახავად მართეთ პარამეტრები

გარე შინაარსის სანახავად მართეთ პარამეტრები