ტელემედიცინით შეცვლილი პაციენტისა და ექიმის ურთიერთობა: ძველებურად აღარ იქნება

2020 წლის თებერვალში, სამწუხაროდ, დასრულდა პატარა J-ის 7-წლიანი გზა, რომელიც იშვიათი კიბოთი მაშინ დაიწყო, როცა ის მხოლოდ 17 თვის იყო. ჩვენი სამედიცინო გუნდი, რომელიც მას ამ ხნის განმავლობაში უვლიდა, ხედავდა, როგორ ფიქრიანდებოდა მამა ინფორმაციის მიღებისას. ვხედავდით იმასაც, როდის ამჟღავნებდა მისი თავაზიანი და ნაზი დედა შინაგან ქარიშხალს. ამ ხნის განმავლობაში მოწმე ვიყავით, როგორ იქცა ჩვენი პაციენტი, პატარა J, მონსტრ-მანქანების მოყვარული პატარიდან ჭკვიან ბავშვად, რომელსაც მამის მსგავსად საინჟინრო აზროვნება ჰქონდა.

პატარა J-ის დას, რომელიც ძმასთან ერთად საავადმყოფოში იზრდებოდა, ხელის სადეზინფექციო საშუალების გამოყენება ადრეულ ასაკში ჩვევად ექცა, ისე, რომ არ იცოდა, მალე მთელი მსოფლიო იგივეს გააკეთებდა. პატარა J-ის ოჯახი მასაჩუსეტსში, სადაც ჩვენი საავადმყოფო მდებარეობდა, არ ცხოვრობდა. თუმცა ჩვენ, J-ის სამედიცინო გუნდს, ამ პროცესის მართვა ხან პირისპირ, ხან ტელეფონით შეგვეძლო. J-ს ცოტა მეტხანს რომ ეცოცხლა, Covid-19-ის მიერ ჩვენს ცხოვრებაში შემოტანილი ტელემედიცინის რევოლუციით ჩვენი კომუნიკაცია შეიძლება გაუმჯობესებულიყო.

სიცოცხლის დასასრულის მოახლოებისას J ოჯახთან ერთად ბოსტონში იყო და ხანგრძლივი ურთიერთობა საშუალებას გვაძლევდა, მათი გრძნობები სიტყვების მიღმაც გვეგრძნო. ბოლო დღეებში ის და მისი ოჯახი მოვინახულეთ. მის საწოლზე ჩამოვსხედით და სიკვდილსა და შიშზე ერთად ვისაუბრეთ. ერთად ვტიროდით, როცა J-ის ოჯახი უმძიმეს კითხვებს სვამდა: როგორ გავიგოთ, რომ სხეული დატოვა? მისი საყვარელი ლომი ჩვენთვის შევინახოთ თუ მასთან ჩავდოთ?..

პატარა J ჩვენი ვიზიტიდან რამდენიმე დღეში გარდაიცვალა. ეს 2020 წლის ერთ-ერთი ბოლო პირისპირ დაკრძალვა იყო. ერთად, მხარდამხარ ვგლოვობდით. ამ დიდმა მწუხარებამ მისი ოჯახის ცხოვრება თითქოს გაყინა. დამთხვევით, J-სთან დამშვიდობების შემდეგ მთელი მსოფლიოც გაიყინა.

მთელი მსოფლიო გაიყინა

Covid-19-ით გამოწვეულმა პანდემიამ სამედიცინო მუშაკებსა და პაციენტებს შორის ურთიერთობა მკვეთრად შეცვალა. საავადმყოფოების აქტიურობა პერსონალის დეფიციტით, ვიზიტორთა შეზღუდვებითა და ნიღბიანი სახეებით გამოწვეულმა სიჩუმემ ჩაანაცვლა. მოსაცდელებში სოციალური დისტანცია პაციენტებსა და მათ ახლობლებს საუბარში, გამოცდილების გაზიარებასა და თანაგრძნობის გამოხატვაში უშლიდა ხელს. სრულიად დაცარიელებულ პედიატრიულ სათამაშო ოთახებს ხმის გაუმტარი კედლები აღარ სჭირდებოდა.

მართალია, მსოფლიო ახლა ძველ დღეებს, ჩახუტებასა და პირისპირ საუბრებს უბრუნდება, მაგრამ საავადმყოფოები მათ შესაძლოა სამუდამოდ გამოეთხოვნენ. პანდემიისას საავადმყოფოებში ინფექციის კონტროლის მცდელობებმა — რაც აუცილებელი იყო და დამატებით სხვა გადამდები დაავადებების კონტროლსა და შემცირებასაც დაეხმარა — სამედიცინო პერსონალსა და პაციენტებს შორის ურთიერთობებზე ღრმად იმოქმედა და დღესაც მოქმედებს.

პაციენტებისა და მათი ოჯახების ნუგეშისცემა, ხელის დაჭერა ან ჩახუტება ადამიანური საჭიროებაა, განსაკუთრებით მაშინ, როცა თქვენი ხანგრძლივი პაციენტი თვალწინ უკანასკნელ დღეებს ატარებს. სამწუხაროდ, ინდივიდუალური დაცვის აღჭურვილობა (KKE) კომუნიკაციას მხოლოდ თვალით კონტაქტამდე ზღუდავს.

აქვს თუ არა Covid-19-ს დადებითი გავლენა?

ყველა ამ უარყოფითი მხარის მიუხედავად, შეგვიძლია ვთქვათ, რომ Covid-19-ს გარკვეული დადებითი გავლენაც ჰქონდა? არის ტელემედიცინა ერთ-ერთი მათგანი?

მისმა ფართოდ დანერგვამ საშუალება მოგვცა, პაციენტებს საკუთარი სახლების კომფორტში მივწვდომოდით, შეგვემცირებინა მკურნალობის ფინანსური გავლენა როგორც პაციენტებზე, ისე საავადმყოფოებზე, მოგზაურობის ტვირთი ძლიერი სტრესის პერიოდებში შეგვემსუბუქებინა და ოჯახის წევრებისთვის ვიზიტებში მონაწილეობა გაგვეადვილებინა.

ასევე გააფართოვა სპეციალისტებთან გეოგრაფიული წვდომის შესაძლებლობა და მკურნალობის უთანასწორობა შეამცირა. ეს განსაკუთრებით სასარგებლო აღმოჩნდა არასაკმარისი რესურსების მქონე რეგიონებში მცხოვრები პაციენტებისთვის, რომლებიც შორს იყვნენ დიდი გამოცდილების მქონე ცენტრებიდან, რაც ისეთი იშვიათი დაავადებების მკურნალობისთვისაა მნიშვნელოვანი, როგორიცაა ბავშვთა კიბო.

ტელემედიცინა შორს მცხოვრები პაციენტებისთვის

პანდემიის დროს რეგულაციებმა სამედიცინო მუშაკებს ქალაქის ცენტრების გარეთ მყოფ პაციენტებთან ვირტუალური წვდომა მისცა და განსაკუთრებით შორს მცხოვრებ ადამიანებს საშუალება შეუქმნა, მგზავრობის გარეშე დაკავშირებოდნენ მათ. ამგვარად, ოჯახებს საყვარელი ადამიანის დიაგნოზისა და მდგომარეობის შესაბამისად შემდეგ ნაბიჯზე გადაწყვეტილების მიღება უფრო თავისუფლად შეუძლიათ. მათ შეუძლიათ აირჩიონ, მიზანშეწონილი ან შესაძლებელი არის თუ არა შორს გამგზავრება, რა გადაყვანის ვარიანტები არსებობს და სხვა საკითხები, დარწმუნებულებმა, რომ ყველა შესაძლო არჩევანი გამოიკვლიეს.

პატარა კომპიუტერული კამერების საშუალებით ტელემედიცინა ერთმანეთის სახის გამომეტყველების სრულად დანახვის საშუალებას გვაძლევს ინფექციის გადაცემის რისკის გარეშე. ასე გაცილებით მეტ ემოციურ ინფორმაციას ვიღებთ, ვიდრე KKE-ის მომთხოვნ პირისპირ ვიზიტებში. ხანმოკლედ მაინც ვხედავთ პაციენტების ცხოვრებას, შინაურ ცხოველებს, ხელოვნებას, მუსიკას — ყველაფერს, რაც დაავადების მიღმა მათ პიროვნებას ქმნის. სამედიცინო გუნდისთვის დამატებითი დაკვირვების შესაძლებლობის გარდა, სახლის გარემოში დარჩენამ პაციენტები შეიძლება დაამშვიდოს და შფოთვა შეუმსუბუქოს. ამან შესაძლოა პროცესის უკეთ გაგებასა და კითხვების დასმისას მეტი სიმშვიდის განცდას შეუწყოს ხელი. პატარა პაციენტებს ოთახებში თამაში შეუძლიათ, ოჯახებს კი შეუძლიათ შეარჩიონ შესაფერისი დრო, როდის ჩაერთონ ისინი ვიზიტის საუბარში.

ლიცენზიის გარეშე სამედიცინო პრაქტიკა

ამიტომ ტელემედიცინისა და ონლაინ ვიზიტების სისტემებზე სახელმწიფო შეზღუდვების უფრო აგრესიული აღსრულება, რომელმაც ექიმებიც და პაციენტებიც მოუმზადებელი დატოვა, სასტიკად გამოიყურება. ქალაქგარეთ მცხოვრებ პაციენტებთან თვეობით ტელემედიცინის ვიზიტების შემდეგ გვითხრეს, რომ მათთვის სამედიცინო დახმარების გასაწევად ვერც სატელეფონო საუბრებს დავუბრუნდებოდით და ვერც ვირტუალურ ვიზიტებს ჩავატარებდით. ასეთი ურთიერთობა ახლა „ლიცენზიის გარეშე სამედიცინო პრაქტიკად“ მიიჩნევა. ეს აკრძალვები მეტ არეულობას უქმნის ისედაც სტრესში მყოფ ადამიანებს, რომელთა ცხოვრება დაავადებამ თავდაყირა დააყენა.

ტელემედიცინა — არაფერს სჯობს

კლინიკური გუნდები აცნობიერებენ, რომ ქალაქების საზღვრებს მიღმა უწყვეტობა მაღალი ხარისხის მკურნალობისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია. მოგზაურობისთვის ზედმეტად ავადმყოფი პაციენტები, განსაკუთრებით ბოლო დღეებსა და საათებში, იმსახურებენ ნაცნობი და სანდო კლინიცისტების მოვლას. ამ წმინდა, მაგრამ მტკივნეულ წუთებში ოჯახებს ქალაქების საზღვრები, სამწუხაროდ, შორს ეჩვენებათ.

კრიტიკოსები, პაციენტები და მათი ოჯახები ამტკიცებენ, რომ პირისპირ სამედიცინო მოვლა და მკურნალობა უკეთესია. თუმცა ნიღბებისა და KKE-ის ბარიერების გარეშეც კი ამ მსჯელობას მთავარი საკითხი გამორჩება: ხშირად კითხვა ისაა, სჯობს თუ არა ტელემედიცინის ვიზიტი საერთოდ ვერანაირ ვიზიტზე მისვლას. მიგვაჩნია, რომ ეს შესაძლებლობა სპეციალური/პალიატიური ზრუნვისთვის უნდა აღდგეს.

როდესაც პატარა J-ს იშვიათი დაავადება დაუდგინეს ქალაქში, სადაც შესაბამისი სპეციალისტები არ იყვნენ, ეს გამოცდილება მისი მშობლებისა და დიაგნოზის დამსმელი ექიმისთვისაც დამაბნეველი იყო. ამავე დროს, სპეციალური მოვლის ხარჯის შემცირების მიმდინარე მცდელობები ჰოსპიტალიზაციებისა და ვიზიტების შემცირებას ისახავს მიზნად. რატომ არ უნდა მივუდგეთ ორივე საჭიროებას ერთად, ექიმების დეფიციტის მქონე ქალაქებში პაციენტების ტელემედიცინის ვიზიტებზე წახალისებით? ბოლო რამდენიმე წელმა გვაჩვენა, რომ ჯანდაცვის უთანასწორობა მხოლოდ სამედიცინო მკურნალობაზე წვდომის არმქონე ჯგუფებს არ ეხება და ყველასთვის უარყოფითი შედეგი აქვს. გვჯერა, რომ ქალაქის საზღვრებს მიღმა სპეციალური სამედიცინო მომსახურების პოლიტიკას უნდა წარმართავდეს პაციენტებისა და ექიმების საერთო მიზანი — მაღალი ხარისხის, სამართლიანი სამედიცინო მკურნალობა ყველასთვის.

თუ პანდემიის დროს ქალაქის საზღვრებს მიღმა პაციენტებისთვის მკურნალობის უზრუნველყოფაში მიღწეულ წარმატებას არასაკმარისად ინფორმირებული სამთავრობო პოლიტიკა უარყოფს, ეს დამანგრეველი უკუსვლა იქნება. პირადად ძალიან გვიხაროდა ქალაქგარეთ მყოფ პაციენტებთან ტელემედიცინით ურთიერთობა და გვეგონა, რომ ეს სამუდამოდ გაგრძელდებოდა. ახლა, როცა საავადმყოფოები ახალი პოლიტიკის, ლექციებისა და ელექტრონული წერილების გზით ექიმებსა და პერსონალს აცნობებენ და ჩვენს ლიცენზიებს საფრთხე ექმნება, ამ პაციენტებთან ურთიერთობა პანდემიამდელ პერიოდზე მეტადაც შეგვეზღუდა. ვიცით, რომ სპეციალისტებისთვის ტელემედიცინის პრივილეგიების ჩამორთმევა როგორც ოჯახების, ისე ჯანდაცვის სისტემის ფინანსურ ტვირთს გაზრდის. ეს პატარა J-ის მსგავსი პაციენტების სიცოცხლის საფრთხეში ჩაგდებასა და მკურნალობაზე წვდომის დასაჩქარებელი იშვიათი შესაძლებლობის დაკარგვასაც ნიშნავს.

ყველა პაციენტი იმსახურებს მკურნალობას.