ABŞ-da 100 milyon insan tibbi xidmət borcu altında əzilir

Tibbi xidmətlərin qiyməti Amerikada yaşayan bir çox insan üçün böyük yükə çevrilib. Xəstələri borc bataqlığına sürükləyən sistem vəziyyəti daha da ağırlaşdırır. Bu məqalə Amerikada tibbi xidmət borcu altında əzilən 100 milyon insanın çətinliklərini və borcun yaratdığı iqtisadi və sosial problemləri nəzərdən keçirir. Mövzu xüsusilə xərçəng kimi xroniki xəstəlikləri olanlar üçün vacibdir, çünki maliyyə çətinlikləri müalicə prosesini daha da mürəkkəbləşdirə bilər.

Elizabeth Woodruff ərinin infeksiyalaşmış ayağının amputasiya edildiyi (bədən üzvünün əməliyyatla kəsildiyi) Nyu-York xəstəxanasının təxminən 10 min dollara görə ona qarşı iddia qaldırmasından sonra pensiya hesabını boşaltmalı olub və eyni vaxtda üç işdə işləməyə başlayıb.

Ariane Buck Arizonada yaşayan gənc atadır. Ariane təhlükəli bağırsaq infeksiyasına görə həkim qəbuluna yazıla bilməyib, çünki həkimin ofisi onun ödənilməmiş hesablarının olduğunu bildirib.

ABŞ səhiyyə sistemi: xərclərin ödənilməsi, dərmanlara çıxış və dövlətin rolu

ABŞ səhiyyə sistemi bir çox digər ölkədən fərqli olaraq böyük ölçüdə özəl sektora əsaslanır. Bu, əksər xəstələrin tibbi xidmətlər üçün əhəmiyyətli məbləğ ödəməli olması deməkdir. Bəzi təfərrüatlar:

1. Yüksək müalicə xərcləri: ABŞ-da tibbi xidmətlər adətən çox bahadır. Xəstəxanalar, həkimlər və digər xidmət göstərənlər xidmətlərini yüksək qiymətə təqdim edə bilərlər.
2. Özəl və dövlət xəstəxanaları: ABŞ-da həm özəl, həm dövlət xəstəxanaları var. Dövlət xəstəxanaları adətən aşağıgəlirli şəxslərə daha münasib xidmət göstərir, lakin bu xəstəxanalar həmişə pulsuz xidmət göstərmir. Əksər xəstələr xidmətlər üçün müəyyən ödəniş etməlidirlər.
3. Sığorta əhatəsi: Bir çox amerikalı tibbi xidmətlərini sağlamlıq sığortası ilə maliyyələşdirir. Lakin sığorta polislərində çox vaxt yüksək franşiza və co-payments (xəstənin ödəməli olduğu məbləğ) olur. Buna görə xəstələr müalicə üçün əhəmiyyətli məbləğ ödəməli ola bilərlər.
4. Mürəkkəb hesablaşdırma sistemi: ABŞ səhiyyə sistemində xəstələrə müxtəlif xidmətlər üçün ayrı-ayrı hesablar təqdim edilir. Bu o deməkdir ki, bir xəstəxana ziyarətində bir neçə fərqli hesab gələ bilər.

Yeni dərmanlara çıxış

Yeni dərmanlara çıxış adətən FDA-nın (Qida və Dərman İdarəsi) təsdiqlədiyi preparatların bazara çıxarılması ilə başlayır. Xəstələr həkimlərinin yazdığı bu dərmanları apteklərdən əldə edə bilərlər. Bəzi xəstələr klinik tədqiqatlar vasitəsilə də yeni müalicələrə pulsuz çıxış əldə edə bilərlər. Klinik tədqiqatlar yeni müalicələrə çıxışın ən asan yoludur.

Medicare və Medicaid

• Medicare: 65 yaş və yuxarı şəxslər və bəzi əlilliyi olan insanlar üçün federal səviyyədə idarə olunan sağlamlıq sığortası proqramıdır. Medicare xəstəxana xidmətlərini (Part A), tibbi xidmətləri (Part B) və reseptli dərmanları (Part D) əhatə edir.

• Medicaid: Aşağıgəlirli amerikalılar üçün sağlamlıq sığortası proqramıdır. Federal və ştat hökumətləri tərəfindən birgə maliyyələşdirilir və idarə olunur. Medicaid müxtəlif tibbi xidmətləri əhatə edir, lakin ştatların proqramın əhatəsini və faydalarını müəyyənləşdirməkdə müəyyən sərbəstliyi var.

Dövlətin rolu

ABŞ-da dövlət sağlamlıq hüququnu təmin etmək üçün müəyyən addımlar atıb. Məsələn, 2010-cu ildə qüvvəyə minən Affordable Care Act (Əlçatan Tibbi Yardım Qanunu) milyonlarla amerikalıya sağlamlıq sığortasına çıxış verib. Lakin bu qanun tibbi xidmət xərclərini tam nəzarətə ala bilməyib və bir çox amerikalı hələ də yüksək xərclərlə qarşılaşır.

Səhiyyə sisteminin yaratdığı borc bataqlığı

Amerikada 100 milyondan çox insan, yəni yetkinlərin 41%-i səhiyyə sistemi tərəfindən böyük borc yükü altına salınır.

Yeni dövlət müdaxilələrinə baxmayaraq, bu vəziyyət əvvəllər bildiriləndən daha geniş yayılıb. Xəstələrin yığılmış borcları çox vaxt kredit kartı qalıqları, ailədən alınmış borclar və ya xəstəxanalara və digər xidmət göstərənlərə ödəniş planları şəklində gizlənir.

Borcun dərinləşən təsirləri

Bu borc yükü ailələri ərzaq və digər əsas ehtiyaclara xərclərini azaltmağa məcbur edir. Milyonlarla insan evlərini tərk etməli olur və ya müflisləşir. Xüsusilə xəstələnmə yüksək olan ABŞ bölgələrində borc səviyyəsi ən sağlam bölgələrdən üç və ya dörd dəfə artıq ola bilər. Borc irqi fərqləri də dərinləşdirir, amerikalıların pensiya üçün yığım etməsinə, uşaqlarının təhsilinə sərmayə qoymasına və ya təhlükəsiz gələcəyin ənənəvi əsaslarını qurmasına mane olur.

Tibbi xidmət borcu və müalicəyə çıxış

Bəlkə də ən faciəlisi borcun xəstələrin müalicə almasına mane olmasıdır. Borcluların təxminən 14%-i ödənilməmiş hesablar səbəbindən xəstəxana, həkim və digər xidmətlərə çıxışlarının əngəlləndiyini bildirir. Bu, bir çox xəstə üçün müalicəni buraxmaq qorxusu yaradır.

KFF sorğusuna görə, ABŞ yetkinlərinin yarısından çoxunun gözlənilməz 500 dollarlıq tibbi hesabı ödəyəcək nağd pulu yoxdur. Bu da Amerikanın borc böhranını gücləndirir.

Nəticədə bir çox insan sadəcə ödəmir. Ödənilməmiş hesabların seli istehlakçıların kredit qeydlərində ən geniş yayılmış borc növünü tibbi borca çevirib.

İstehlakçıların Maliyyə Müdafiəsi Bürosuna görə, keçən il yığımda qeydə alınmış borcların 58%-i tibbi hesaba aid olub. Bu, kredit qeydlərində növbəti ən geniş yayılmış növ olan telekommunikasiya hesablarına aid borclardan təxminən dörd dəfə çoxdur.

Amerikalıların 2019-cu ildəki ümumi tibbi borcunun Yunanıstan iqtisadiyyatından daha böyük, ən azı 195 milyard dollar olduğu hesablanıb.

ABŞ-da tibbi borc böhranının digər diqqətçəkən nümunələri

1. Tarixi baxış: 19-cu əsrdə Nyu-Yorkun Bellevue Xəstəxanasında kişi xəstələrin borclarını ödəmək üçün East River-də sərnişin daşımalı, yeni anaların isə döşəmələri silməli olduğu bildirilir.
2. Bugünkü vəziyyət: Bu gün tibbi və diş müalicəsi hesablarından yaranan borclar Amerika cəmiyyətinin, demək olar ki, hər hissəsinə toxunur. Hətta Medicare kimi dövlət proqramları və ya işi vasitəsilə sığortası olanları da çətinliyə salır.
3. Demoqrafik təsirlər: Qadınların borclu olmaq ehtimalı kişilərdən yüksəkdir, uşaqlı valideynlər də övladsız insanlardan daha çox tibbi xidmət borcu daşıyırlar. Lakin böhran ən ağır yoxsulları və sığortasızları vurub.
4. Regional və etnik fərqlər: Borc cənubda daha geniş yayılıb; sığorta müdafiəsi daha zəifdir, bir çox ştat Medicaid-i genişləndirməyib və xroniki xəstəliklər daha çoxdur. Qaradərili yetkinlərin tibbi yardıma görə borclu olmaq ehtimalı ağdərili yetkinlərdən 50% yüksəkdir.
5. Gənclərə təsiri: Tibbi borc gənclərin yığım etməsinə, təhsilini bitirməsinə və ya iş tapmasına mane ola bilər. Cheyenne Dantona-nın tibbi borcu karyerası başlamazdan əvvəl onu yolundan çıxarıb.
6. Borc və tibbi yardıma çıxış: Desiree Dantona borcun bacısını xərçəngin təkrarlanmasının qarşısını almaq üçün tibbi yardım axtarmağa çəkinən vəziyyətə saldığını deyib. Bu, Amerikanın borc böhranının ən zərərli təsirlərindəndir.

Son bir dramatik nümunə: Edy Adams Texasda 31 yaşlı tibb tələbəsidir. Cinsi zorakılığa məruz qaldıqdan sonra aparılmış tibbi müayinəyə görə illərlə borc yığanların təzyiqi ilə üzləşib.

Hadisə zamanı Adams universiteti yeni bitirmişdi və Çikaqoda yaşayırdı.

Polis təcavüzkarı tapmadı. Lakin iki il sonra Adamsa 130 dollar borcu olduğunu iddia edən borc yığanlar zəng etməyə başladılar.

İllinoys ştatının qanunları belə müayinələr üçün zərərçəkənlərdən ödəniş alınmasını qadağan edir. Lakin Adams səhvi nə qədər izah etsə də, zənglər davam etdi. Hər zəng ona həyatının ən pis gününü yenidən xatırladırdı.

Borc yığanlar zəng etdikdə Adams bəzən telefonda göz yaşlarına boğulurdu. “Özümü itirmişdim”, — deyə xatırlayır. “Bu bitməyən hesaba görə daim narahat edilirdim. Vəziyyətə heç cür son qoya bilmirdim.”

Tibbi xidmət borcları insanlar üçün fəlakətlə nəticələnə bilər.

Nəticə

Tibbi xidmət borcu Amerikada bir çox insan üçün ciddi problemdir və xərçəng kimi xroniki xəstəlikləri olanlar üçün daha da ağırlaşır. Bu məqalə borcun yaratdığı çətinlikləri və cəmiyyətə geniş təsirlərini ətraflı nəzərdən keçirir.