Antitoksinlər 1890 – Həyat qurtaran antiserumlar

Tarixçi Derek Linton belə deyir; 

"1901-ci ildə Emil von Behring hər il minlərlə körpənin ölümünə səbəb olan difteriyaya qarşı serum müalicəsi ilə tibb sahəsində ilk Nobel mükafatını aldı. Difteri serumu bakterioloji dövrün ilk genişmiqyaslı təsirli müalicəsi idi və onun inkişafı dərmanların sınaqdan keçirilməsi üçün yeni prosedurlar yaratdı.”

Von Behringin serum müalicəsi qoyun və atların antitoksin istehsalçılarına çevrilməsini tələb edirdi.

Bəzi bakteriyalar zərərli toksinlər istehsal edərək bədənə ziyan vururlar. Məsələn;

• Corynebacterium diphtheriae bakteriyası istehsal etdiyi zülalı qan vasitəsilə bədənə yayaraq ürəyə, böyrəklərə və sinirlərə təsir edən difteriyaya səbəb olur. 
• Clostridium tetani bakteriyası isə tetanospazmin adlı sinir toksini istehsal edərək çənə əzələlərində və bədənin digər nahiyələrində yığılmalar yaradır. Tetanus adətən yoluxmuş yaradan qaynaqlanır və döyüş meydanlarında yaralanma nəticəsində baş verən ölümlərin böyük əksəriyyətinə səbəb olur.

1890-cı illərdə alman alimləri von Behring və Erich Wernicke difteri toksininə qarşı ilk təsirli antiserumu hazırladılar. Eyni dövrdə von Behring yapon bakterioloq Shibasaburo Kitasato ilə tetanus toksininə qarşı da antiserum hazırladı. Tədqiqatçılar heyvanlara toksinləri ehtiva edən sterilizə olunmuş kulturları yeritdilər və heyvanların serumlarının (qan hüceyrələrindən və laxtalanma faktorlarından təmizlənmiş) xəstə heyvanlara yeridildikdə toksinləri təsirsizləşdirə bildiyini aşkar etdilər. Bu anticisimlərin bir heyvan tərəfindən istehsal olunub serum vasitəsilə başqa heyvana (passiv immunitet kimi tanınan) ötürülməsi qısamüddətli immunitet təmin edirdi. 

Alman alim Paul Ehrlich von Behringin texnikalarını təkmilləşdirərək at və qoyunlara təhlükəsiz miqdarda toksin yeridilməsini təmin etdi. Daha sonra onların qanını uyğun miqdarda antitoksin ehtiva edən, həyat qurtaran antiserumların istehsalında istifadə etdi. 

Tərkibindəki anticisimlər sayəsində zərərli maddələrə bağlanaraq qəbul edən orqanizmdə daha güclü immun cavab yaranmasını təmin edən antiserumlar tibb tarixi üçün çox mühüm addımdır.

Yazıdakı şəklin izahı: Scientific American jurnalının 17 noyabr 1894-cü il nömrəsində yer alan rəsm həkimlərin difteriyaya qarşı antitoksin istehsal etmək üçün atdan qan götürməsini göstərirdi.

Yazıda adı çəkilən tarixi şəxslər: Shibasaburo Kitasato (1853–1931), Paul Ehrlich (1854–1915), Emil Adolf von Behring (1854–1917), Erich Arthur Emanuel Wernicke (1859–1928)

• Əvvəlki mövzu: Yerli anesteziya kimi kokain 1884 – Ağrının qarşısını alan bitki
• Sonrakı mövzu: Cərrahi əlcək 1890 – İnfeksiyanın yayılmasının qarşısını almaq üçün addım