Fertillik-sonsuzluq müalicəsi və texnologiyaları yumurtalıq xərçəngi riskini artırırmı?

Fertillik (doğurqanlıq) müalicəsi Avropa İnsan Reproduksiyası və Embriologiya Cəmiyyətinin 35-ci illik toplantısında Spaan və həmkarlarının təqdim etdiyi böyük çoxmərkəzli tədqiqata görə uzunmüddətli yumurtalıq xərçəngi riskinin artması ilə əlaqəli deyil!

Niderland Xərçəng İnstitutunun doktorantı Mandy Spaanın nəticələrinə görə köməkçi reproduktiv texnologiya (assisted reproductive technology, ART) alan qadınlarda ümumi əhali ilə müqayisədə xərçəng ehtimalı yüksək idi. Lakin risk ART almayan sonsuz qadınlardakından yüksək deyildi. Bu nə deməkdir?

Qeyd: Köməkçi reproduktiv texnologiya əsasən sonsuzluq üçün tibbi tətbiqlərin ümumi adıdır. İn vitro mayalanma kimi prosedurları, intrasitoplazmatik sperm inyeksiyasını, gamet və embrionların dondurulmasını və/və ya fertillik dərmanlarını əhatə edə bilər.

Nəticələri şərh edən Mandy Spaan, "Risk artımı statistik əhəmiyyətli deyil, köməkçi reproduktiv texnologiya və nulliparlıqdan, yəni heç uşaq sahibi olmamaqdan qaynaqlana bilər" dedi. Məsələn, uşaq sahibi olmamaq və əmizdirməmək döş xərçəngi üçün məlum riskdir. Spaan ART alanlarda uşaq sahibi olmağın “qoruyucu amil” göründüyünü əlavə etdi. Əsas məsələ ART riski deyil, uşaqsızlığın riski kimi görünür.

Tədqiqatın təfərrüatları

Niderland Xərçəng İnstitutunun işi tibbi sorğulu OMEGA qrupuna əsaslanır. Tədqiqatçılar 1983 və 2001 arasında ən az bir ART dövrünü tamamlamış, 12 Niderland in vitro mayalanma mərkəzindən, başlanğıc median yaşı 33 olan 30.625 qadını müəyyən etdilər. ART olmayan nəzarət qrupunda sonsuzluğu olub 1980 və 2001 arasında ART almayan 9.988 qadın vardı.

Tədqiqatçılar endometrioz, müalicəyə başlama yaşı, bədən kütlə indeksi və kontraseptiv həblər kimi qarışdırıcı amilləri nəzərə aldı. İzləmə qadınların 20-li yaşlarından 50-li yaşlarınadək sürdü.

Nəticələr

• 30 min qadında cəmi 158 yumurtalıq xərçəngi yarandı: ART-də 118, ART olmayanda 40.
• 100 borderline (sərhəd) şiş aşkarlandı: ART-də 83, ART olmayan qrupda 17).
• ART-də yeni hal tezliyi həm xərçəng, həm sərhəd şişlər üçün ümumi əhalidən yüksək idi. Yumurtalıq xərçəngində standartlaşdırılmış insidens nisbəti [SIR] ART-də 1.43, ART olmayanda 1.15 idi. Sərhəd şişlərdə müvafiq olaraq SIR 2.20 və 1.84 idi.
• Risk ən yüksək müalicədən 15 ilə 19 il sonra idi.

Tədqiqatın qənaəti Doğuş yumurtalıq xərçənginə qarşı qoruyucu ola bilər. Həm ART, həm ART olmayan qruplarda nullipar (heç doğuş etməmiş) qadınlarda risk doğmuş qadınlardan yüksək idi. Bu, sərhəd şişlər üçün də keçərli idi.