Filgrastim (Zarzio, Tevagrastim, Fraven, Leucostim) nədir? Necə istifadə olunur? Əlavə təsirləri
Oxu alətləri
Bu məqalədə
Filgrastim nədir?
Filgrastim neytropenik qızdırma adlanan mühüm və həyati təhlükəli kimyaterapiya əlavə təsirini önləmək və ya müalicə etmək üçün istifadə olunan dəstəkləyici müalicədir.
Dərialtı (subkutan) inyeksiya kimi istifadə olunur. Filgrastim istifadəyə hazır şprisin içindəki təsiredici maddənin adıdır; bazarda Zarzio, Tevagrastim, Fraven, Leucostim adları ilə ola bilər.
Dərman haqqında məlumat
- Təsiredici maddə: Filgrastim
- Qrup: Qranulosit koloniya stimullaşdırıcı amili (G-CSF)
- Ticarət adları: Zarzio, Tevagrastim, Fraven, Leucostim
- Tətbiq yolu: Dərialtı (subkutan) inyeksiya
Forma və doza quruluşu
- Hazır formalar: 300 mcg (30-luq) / 480 mcg (48-lik)
- Standart kimyaterapiya dozası: 5 mcg/kg / gün
- BMT / transplantasiya dozası: 10 mcg/kg / gün
- Saxlanma: Soyuducuda 2°C - 8°C
Əsas göstərişlər Təcili
- Kimyaterapiya ilə bağlı neytropeniyanın profilaktikası və müalicəsi
- Neytropenik qızdırma riskinin idarəsi (%20 və daha yüksək risk)
- Kök hüceyrə mobilizasiyası və tutunmanın artırılması
Filgrastim necə təsir edir?
- Filgrastim kimyaterapiyadan sonra infeksiya riskini azaltmaq üçün hazırlanıb. "Qranulosit koloniya stimullaşdırıcı amili" (G-CSF) və ya böyümə amili adlanan dərman qrupuna daxildir.
- Filgrastim sümük iliyindəki kök hüceyrələrə bağlanaraq neytrofil adlanan ağ qan hüceyrələrinin istehsalını sürətləndirir. Neytrofillər immun sisteminin mühüm hissəsidir.
- Kimyaterapiya sürətlə böyüyən hüceyrələri (xərçəng hüceyrələri kimi) öldürür, lakin bəzən neytrofil kimi sağlam hüceyrələri də məhv edə bilər.
- Bu hal neytropeniya adlanır və immun sisteminin zəiflədiyini göstərir.
- Neytrofillər infeksiyaya qarşı ilk müdafiə xəttidir. Normal immun sistemində infeksiya sahəsində iltihab (qızartı, şişkinlik, ağrı, qaşınma) yaradırlar.
- Lakin kimyaterapiyadan sonra neytrofillər öldüyü üçün infeksiya əlamətləri eyni şəkildə yaranmır. Qızdırma infeksiyanın yeganə əlaməti ola bilər.
Mühüm tibbi təcili hal Neytrofil sayı çox aşağı və qızdırmanız varsa, bu, "neytropenik qızdırma" adlanır və tibbi təcili haldır. Kimyaterapiyadan sonra qızdırma dərhal həkimə bildirilməli və ya xəstə təcili şöbəyə müraciət etməlidir.
Müalicənin məqsədləri
- Filgrastim müəyyən kimyaterapiya rejimlərindən sonra neytrofil sayının təhlükəli azalmasının qarşısını almaq üçündür.
- Xüsusilə neytropenik qızdırma riski yüksək müalicələrdə riski azaltmağa kömək edir, lakin tam önləməyə bilər.
- Neytropenik qızdırmanı önləmək üçün istifadə olunursa, buna "profilaktika" və ya "profilaktik müalicə" deyilir.
- Bəzi hallarda kimyaterapiyadan başqa səbəblə neytrofil sayı aşağı olanlara da profilaktik verilə bilər.
Qızdırma və xəstəxanaya yatış protokolu Neytropenik qızdırma yaranarsa, xəstə xəstəxanaya yatırılır və neytropeniyanın müalicəsi üçün də filgrastim istifadə olunur. Həmçinin intensiv antibiotik və maye müalicəsi aparılır.
- Filgrastim kök hüceyrə transplantasiyası (xalq arasında "sümük iliyi transplantasiyası") olunanlarda da istifadə olunur.
- Transplantasiyadan əvvəl toplamaq üçün lazım olan əlavə kök hüceyrələrin istehsalını təmin edir.
- Bəzi transplantasiya növlərindən ən azı 24 saat sonra tətbiqlə kök hüceyrələrin tutunma (engraftment) ehtimalını artırmağa kömək edə bilər.
Filgrastim necə tətbiq olunur?
- Filgrastim adətən evdə və ya klinikada dəri altına (subkutan inyeksiya) vurulur.
- 300 mcg (30-luq) və ya 480 mcg (48-lik) dərmanlı istifadəyə hazır şprislərlə təmin olunur.
Evdə təhlükəsiz saxlama və hazırlıq qaydaları
- Filgrastim soyuducuda 2° ilə 8° C arasında saxlanmalıdır.
- Dondurmayın və birbaşa işıqdan qoruyun.
- İnyeksiyadan 30 dəqiqə əvvəl soyuducudan çıxarıb otaq temperaturuna gəlməsini təmin edə bilərsiniz.
- Filgrastim otaq temperaturunda 24 saatdan çox saxlanmamalıdır.
İnyeksiya üçün uyğun yerlər:
- Yuxarı qolların xarici hissəsi
- Göbəkdən 5 cm (2 düym) uzağa qədər olan qarın nahiyəsi
- Budların yuxarı və xarici hissəsi
- Sağrının yuxarı xarici hissəsi
Tətbiq vaxtı Filgrastim adətən kimyaterapiya bitdikdən təxminən 24 saat sonra vurulur və neytropenik qızdırmanı önləməyə kömək edir. Qısatəsirli böyümə amili olduğundan həkimin müəyyən etdiyi müddət hər gün inyeksiya lazım ola bilər. Dozanı buraxsanız, nə vaxt qəbul etməli olduğunuzu mütəxəssislə dəqiqləşdirin.
Filgrastim kimlərdə istifadə olunur?
- Filgrastim adətən sağaldıla bilən (kür mümkün) xərçəngi olan və kimyaterapiyaya görə neytropenik qızdırma riski %20-dən çox olanlara verilir.
- İmmun sistemi zəif, orqan funksiyaları pis, əvvəllər neytrofil sayı aşağı və ya neytropenik qızdırması olmuş şəxslərdə daha aşağı riskli kimyaterapiyada da istifadə oluna bilər.
- Filgrastim adətən hər kimyaterapiya dövrünün sonunda təkrarlanır.
| Klinik vəziyyət / göstəriş | Standart başlanğıc doza və vaxt protokolu |
|---|---|
| Kimyaterapiyadan sonra standart qorunma / profilaktika | 5 mcg/kg dərialtı, gündə bir dəfə. Adətən kimyaterapiya seansından 24 saat sonra başlanır. |
| Qan və sümük iliyi transplantasiyasından (BMT) sonrakı dövr | 10 mcg/kg dərialtı, gündə bir dəfə. Adətən kök hüceyrə infuziyasından ən azı 24 saat sonra başlanır. |
| Autogen kök hüceyrə transplantasiyasından əvvəl mobilizasiya | İlk kök hüceyrə toplama günündən ən azı 4 gün əvvəl başlanan yüksək dozalı rejimlər tətbiq edilir. |
Filgrastimin əlavə təsirləri
Filgrastim zamanı yarana bilən bəzi əlavə təsirlər:
- Sümük ağrısı (ən çox görülən əlavə təsir)
- Əzələ ağrıları
- Yorğunluq və halsızlıq
- İnyeksiya yerində qızartı, şişkinlik və ya ağrı
- Baş ağrısı
- Ürəkbulanma və ya qusma
- Aşağı qan təzyiqi (hipotoniya) və ya yüksək qan təzyiqi (hipertoniya)
- Aşağı trombosit səviyyəsi (trombositopeniya), qanaxma riskini artıra bilər
- Dalağın böyüməsi (splenomeqaliya) və nadirən dalaq yırtılması
Nadir, lakin ciddi əlavə təsirlər
- Allergik reaksiyalar (səpki, nəfəs darlığı, üz və dodaqlarda şişkinlik)
- Ağır tənəffüs problemləri (Kəskin Respirator Distress Sindromu - ARDS)
- Qlomerulonefrit (böyrək iltihabı)
Filgrastimdə izləmə nə qədər tez-tez aparılmalıdır?
- Qan analizləri (laborator testlər) adətən kimyaterapiya günü aparılır.
- Qızdırma yaranarsa, həkim "mütləq neytrofil sayının" (ANC) aşağı olub-olmadığını yoxlamaq üçün təkrar qan analizi istəyə bilər.
- ANC aşağıdırsa, infeksiyanı araşdırmaq üçün qan kulturası və ya əlavə testlər edilə bilər.
- Neytrofillər təhlükəsiz səviyyəyə çatanadək qan analizləri gündəlik yoxlanıla bilər.
- Analizlər adətən "Ümumi Qan Analizi"ni (Complete Blood Count - CBC) əhatə edir, lakin həkim əlavə testlər istəyə bilər.
Qan analizi və izləmə məlumatlarının müalicəyə təsiri
Nəticələrə görə həkim bunları tövsiyə edə bilər:
- Filgrastimi plan üzrə davam etdirmək,
- Gələcək müalicə dozalarını azaltmaq,
- Əlavə təsirlər keçənədək növbəti filgrastim dozasını təxirə salmaq,
- Alternativ müalicəyə keçmək.
Laboratoriya qeydi: ağ qan hüceyrələrinin müvəqqəti artması Filgrastimdən sonra bəzi xəstələrdə ağ qan hüceyrələrinin (WBC) sayı müvəqqəti olaraq 100000/mm³-dən yuxarı qalxa bilər. Bu, adətən ciddi klinik problem yaratmır və yalnız sümük ağrısı ilə əlaqəlidir. WBC filgrastim müalicəsi bitdikdən qısa müddət sonra normaya qayıdır.
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.
Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.