Gün ərzində nə qədər su içməliyik?

Su ekoloji tarazlığı təmin edən və həyati fəaliyyətlər üçün ən mühüm mayedir. Maraqlıdır ki, bərk halda duran bədənimizin də böyük hissəsini (təxminən %60-ını) təşkil edir. Eyni zamanda toksinlərin bədənimizdən çıxarılması, həzm və oynaqların qorunması kimi bir çox vəzifənin yerinə yetirilməsində rol oynayır. Buna görə bədənimizin hər gün ehtiyac duyduğu mayeni almaq çox mühümdür. Bədənimizdə suyun qəbulu və xaric edilməsi tarazlıqdadır. İdman, tərləmə və ishal kimi vəziyyətlərdə maye tarazlığı pozula və ehtiyac arta bilər. Belə halda tarazlığı qorumaq üçün bədənimizə lazım olan suyu verməliyik. Tarazlıq qurmağa çalışaraq su içməyi müntəzəm və yetərli hala gətirməyə kömək edəcək müxtəlif fikirlər var. Aşağıdakı mövzu başlıqlarına baxaraq maraqlandığınız sualların cavabını tapa bilərsiniz.
Nə qədər su içməliyəm?
Hər gün 8 stəkan suyun ən yaxşı olduğunu hamımız eşitmişik. Lakin həqiqət budur ki, ehtiyacınız olan su miqdarı dəyişir. Bununla belə, bəzi əsas qaydalar var:
- Kişilərin su ehtiyacı qadınlardan çoxdur: məsələn, kişilər 13 stəkan, qadınlar 9 stəkan.
- Hamilə qadınların daha çox suya, 10 stəkana ehtiyacı var. Süd verənlərin isə hamilələrdən də çox, 12 stəkana ehtiyacı var.
Ürək çatışmazlığı və ya müəyyən böyrək xəstəliyi kimi vəziyyətiniz varsa, maye qəbulunu məhdudlaşdırmalı ola bilərsiniz. Sizin üçün nəyin düzgün olduğunu həkiminizlə danışın.
Uşaqlar nə qədər su içməlidir?
Böyüklərdə olduğu kimi uşaqların su ehtiyacı yaş, çəki və cins kimi bir çox amildən asılıdır. Digər amillər arasında nə qədər sağlam və fəal olmaları və yaşadıqları yerin iqlimi var.
Ümumiyyətlə, uşaqların və yeniyetmələrin gündə təxminən 6 ilə 8 stəkan suya ehtiyacı var. Həmçinin bol təzə meyvə və tərəvəz yeməlidirlər.
Oyun və ya idman zamanı hər 15 ilə 20 dəqiqədən bir yarım ilə 2 stəkan arasında su içmək yaxşı hədəfdir.
Susuzlaşma əlamətləri hansılardır?
İnsan kifayət qədər su qəbul etmirsə və ya bədənin sərf etdiyi / xaric etdiyi su qəbul etdiyindən çoxdursa, bədən susuz qala bilər; tibbi dildə buna dehidratasiya deyirik.
Susuzlaşma əlamətləri bunlardır:
- halsızlıq və ya enerji çatışmazlığı
- baş ağrısı
- istilik vurması və istilik qıcolmaları
- düzgün işləməyə bilən sərt oynaqlar
- qızdırma
- qan təzyiqində kəskin dəyişikliklər
Ağır dehidratasiya başgicəllənmə, çaşqınlıq və hətta tutmalara səbəb ola bilər.
- Əlaqəli mövzu: İnsan aclığa və susuzluğa nə qədər dözə bilər?
Su içmək enerjimizə və beyin funksiyalarımıza təsir edirmi?
İnsanların çoxu az su içdiyi günlərdə daha yorğun hiss etdiyini və günün sonunda başının ağrıdığını bildirir. Bu şikayəti izah edən bəzi tədqiqatlar var.
Bu tədqiqatlardan biri qadınlar üzərində aparılmışdır. İdmandan sonra %1,36 maye itkisinin əhval dəyişikliklərinə səbəb olduğu və baş ağrılarını artırdığı göstərilmişdir. (Mənbə 1)
Başqa tədqiqatda idman və istiliyin yaratdığı yüngül maye itkisinin (bədən çəkisinin %1-3-ü) beyin funksiyalarına zərər verdiyi göstərilmişdir. (2, 3, 4)
Bu tədqiqatlara görə, idman və ya istiliklə yaranan yüngül maye itkisi belə həm fiziki, həm də zehni problemlərə səbəb ola bilər. (5, 6, 7) İdman etdikdə və ya istiyə çox məruz qaldıqda mütləq maye qəbulunu artırmalıyıq.
Çox su içmək arıqladırmı?
Aparılmış 2 tədqiqata görə, 500 ml su içdikdə metabolizm sürətimizin müvəqqəti olaraq %24-30 arta bildiyi görülmüşdür. (8) Tədqiqatçılar 1 gündə 2 litr su içməyin enerji sərfini təxminən 96 kalori artıra biləcəyini söyləmişlər. Bu, qısa müddətdə nəzərəçarpan çəki itkisi yaratmasa da, uzunmüddətli arıqlamağa töhfə verə bilər.
Həmçinin suyu soyuq içmək daha çox enerji sərf etməyə kömək edə bilər, çünki bədənimiz suyu bədən temperaturuna çatdırmaq üçün daha çox enerji sərf edəcək.
Başqa tədqiqatda yeməkdən əvvəl 500 ml su içənlərin içməyənlərə nisbətən 12 həftədə %44 daha çox çəki itirdiyi göstərilmişdir. (9)
Bu müxtəlif tədqiqatlara görə, su içmək metabolizmimizdə ani artım yaradır. Həmçinin yeməkdən yarım saat əvvəl içilən su daha az kalori qəbuluna kömək edir. Bunların hamısının arıqlamaqda təsirli olduğunu deyə bilərik.
Su içməyi artırmaq sağlamlıq problemlərinin qarşısını almağa kömək edirmi?
Bu mövzuda bəzi problemlər üzərində müxtəlif tədqiqatlar aparılmışdır. Onlarda su içməklə ən yaxşı düzələn problemlərdən birinin gündəlik həyatda qarşılaşa biləcəyimiz qəbizlik olduğu bildirilmişdir. Qəbizlik barədə bir çox tədqiqatda su içməyin qəbizliyin keçməsində təsirli olduğu görülmüşdür. (10, 11, 12)
Su içməyin xərçəng üzərində təsirini araşdıran tədqiqatlar var. Bəzilərində daha çox su içməyin sidik kisəsi və kolorektal xərçəng riskini azaltdığı göstərilmişdir, lakin təsiri olmadığını söyləyən tədqiqatlar da var. (13, 14, 15, 16)
Digər problem böyrək daşlarıdır. Su içməyi artırmağın böyrək daşı riskini azaltdığı göstərilmişdir. (17,18)
Digər içkilər susuzluğu aradan qaldırırmı?
Bəziləri içdikləri çay və qəhvənin sidikqovucu təsiri səbəbindən maye itkisi yaratdığını düşünür. Düşünüldüyünün əksinə, bir tədqiqatda qəhvənin sidikqovucu təsirinin zəif olduğu göstərilmişdir. (19) Yəni çay və qəhvə gün ərzində su çatışmazlığımızın aradan qaldırılmasına kömək edə bilər. Lakin qəhvədəki kofein çox istehlak edildikdə gün ərzində gərginlik yarada bilər. Belə mənfi təsirləri də nəzərə alaraq su içməyi əvəz etməyəcəyini bilməliyik.
Susuzluq barədə bədənimizi dinləməliyik!
Bədənimiz susuz qaldıqda bunu müxtəlif mexanizmlərlə nəzarətdə saxlayır. Bədən ehtiyacına görə nə vaxt nə qədər su içəcəyini tənzimləyə bilər. (20) Lakin bəzi hallarda su qəbulunu artırmaq lazım ola bilər. Ən mühüm nümunələrdən biri tərləmədir. Çox tərləyiriksə, itirdiyimiz mayeni mütləq bərpa etməliyik. Qusma və ya ishalda da maye itkimiz artır və yerini doldurmasaq, həyati fəaliyyətlərimiz aksaya bilər. Bunlarla yanaşı, yaş artdıqca susuzluq mexanizmlərinin pozula biləcəyi göstərilmişdir. (21) Buna görə yaşlandıqca su içməyə daha həssas yanaşıb rejim yaratmalıyıq.
- Əlaqəli mövzu: Su zəhərlənməsi nədir? Suyun nə qədəri zərərlidir?
Mənbələr
2. Impaired cognitive function and mental performance in mild dehydration, European Journal of Clinical Nutrition – December 2003
3. Role of Dehydration in Heat Stress-Induced Variations in Mental Performance, Archives of Environmental Health: An International Journal – 1988
4. Effects of fluid ingestion on cognitive function after heat stress or exercise-induced dehydration, International Journal of Psychophysiology – November 2001
5. Impact of mild dehydration on wellness and on exercise performance, European Journal of Clinical Nutrition – December 2003
6. Work performance after dehydration: effects of physical conditioning and heat acclimatization, Wilderness & Environmental Medicine - Fall 2000
7. Hydration and muscular performance: does fluid balance affect strength, power and high-intensity endurance?, Sports Medicine – October 2007
8. Water-induced thermogenesis, The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism - December 2003
9. Water consumption increases weight loss during a hypocaloric diet intervention in middle-aged and older adults, Obesity – February 2010
10. Effects of carbonated water intake on constipation in elderly patients following a cerebrovascular accident, Journal of Korean Academy of Nursing – April 2011
11. Effects of carbonated water on functional dyspepsia and constipation, European Journal of Gastroenterology & Hepatology – September 2002
12. Association between dietary fiber, water and magnesium intake and functional constipation among young Japanese women, European Journal of Clinical Nutrition – May 2007
13. Fluid intake and the risk of bladder cancer in men, The New England Journal of Medicine – May 1999
14. Nutritional and lifestyle habits and water-fiber interaction in colorectal adenoma etiology, Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention – February 1997
15. Fluid consumption and the risk of bladder cancer: results of a multicenter case-control study, International Journal of Cancer – September 2001
16. Relationship of food groups and water intake to colon cancer risk, Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention – July 1996
17. Urinary volume, water and recurrences in idiopathic calcium nephrolithiasis: a 5-year randomized prospective study, The Journal of Urology – March 1996
18. Body weight, diet and water intake in preventing stone disease, Urologia Internationalis – 2004
19. The effect of caffeinated, non-caffeinated, caloric and non-caloric beverages on hydration, Journal of the American College of Nutrition – October 2000
20. Body fluid changes, thirst and drinking in man during free access to water, Physiology & Behavior – September 1984
21. Mechanism of attenuated thirst in aging: role of central volume receptors, American Journal of Physiology – January 1997
22. Dietary Reference Intakes for Water, Potassium, Sodium, Chloride, and Sulfate (2005)
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.





Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.