Günəş kremləri dəri xərçəngi riskini azaldır, lakin təhlükəsiz olmayan məhsullara diqqət

Dəri xərçəngi dünyada ən çox görülən xərçənglərdəndir. Məsələn, hər 5 amerikalıdan 1-i həyatının bir dövründə dəri xərçəngi olur. Təbii (günəş) və ya süni (solyari) ultrabənövşəyi (UV) işığa məruzqalma riskimizi artıran mühüm amildir. Dəri xərçənglərinin %90-a yaxını cərrahiyyə ilə tam müalicə edilir; irəliləmiş hallar və ya dəri xərçənglərinin təxminən %5-ini təşkil edən melanoma növü sistemik müalicələr tələb edir, lakin bütün növlər üçün ən vacib risk amili UV-yə məruzqalmadır.

İllər ərzində daha yaxşı UV qoruması üçün çoxlu tədqiqat aparılıb. Nəticədə günəşdən qaçınmaq və günəş kremi riskin azalmasında iki əsas strategiya sayılıb. Lakin günəşin zərərindən qorunmaq üçün satılan məhsulların vədlərini yerinə yetirib-yetirməməsi də ayrıca araşdırılır. FDAnın günəşdən qorunma məhsulları çərçivəsini inkişaf etdirmək üçün üç geniş yeni təşəbbüsündən danışmaq istəyirik.

Reklam edilən, lakin vəd olunan faydanı verməyən günəş kremləri aşkarlanıb. Belə şirkətlər istehlakçıları aldadıb sağlamlığı riskə atır. Bunun müəyyənləşdirilməsi ilə FDA təhlükəsizlik və effektivlik standartlarına cavab verməyən, günəş zərərindən qoruması sübut edilməmiş dərman və qida əlavələrini qanunsuz satan şirkətlərə xəbərdarlıq məktubları göndərib.

Advanced Skin Brightening Formula, Sunsafe Rx, Solaricare və Sunergetic adlı kosmetik məhsullar “günəş işığını əngəlləyir”, “günəşin yaratdığı erkən dəri yaşlanmasını azaldır” və ya “dəri xərçəngini önləyir” kimi iddialar edir. Beləliklə saxta təhlükəsizlik hissi yaradıb sağlamlığı riskə atırlar. Maraqlıdır ki, Sunsafe Rx, Solaricare və Sunergetic krem deyil, tam təbii maddələrdən hazırlandığı iddia edilən, ağızdan kapsul kimi alınan əlavələrdir. Advanced Skin Brightening Formula kremi isə yaşlanmanı önləmək iddiası ilə həqiqi təsirindən fərqli şəkildə satılır. Şirkətlərə məhsullarla bağlı bütün səhlənkarlıq və yanlışları aradan qaldırmaq, saytlarını və etiketlərini nəzərdən keçirmək tapşırıldı... İstehlakçılar sübutsuz iddialar irəli sürən şirkətlərə qarşı diqqətli olmalıdır.

Günəşdən qorunmada təhlükəsiz və təsirli yeniliklər hazırlamaq üçün yeni addımlar atılır

Günəş kremləri üçün təhlükəsiz yeni aktiv maddələr araşdırılır. Həmçinin istifadə forması və tövsiyələrdə vacib dəyişikliklər olub. Kremlər ilk çıxanda yalnız arabir çimərlikdə istifadə edilirdi. İndi insanlar daha məlumatlıdır, günəşli havada hər çıxışda istifadə edir və buna təşviq olunur. Beləcə zərərli UV şüalarına qarşı günəş kremləri daha çox istifadə edilir. Eyni zamanda aktiv komponentlərin dəridə necə sorula biləcəyinə maraq artıb. Kremlər ABŞ bazarına ilk girəndə qoruyucu maddələrinin dəriyə nüfuz etmədiyi düşünülürdü. İndi bəzi maddələrin dəri tərəfindən sorula bildiyinə dair sübutlarımız var.

FDA kremlərdəki aktiv komponentlərin effektivlik və təhlükəsizliyi barədə təlimat çıxardı. Əsas məsələ komponentlərin dəri tərəfindən sorulub-sorulmamasıdır. Bədənə nüfuz etdikdə zərərli olub-olmadıqları yoxlanmalı, zərərli olarsa istifadə qadağan edilməlidir. Bu kimi təlimatlar kremlərə nəzarət yaradacaq və formulalarda zərərli, sorulmağa meyilli maddələr varsa alternativlər axtarılmalıdır.

Nəticədə günəş kremləri bəzi sağlamlıq təsirləri olsa da, reseptsiz satılır, buna görə şüurlu istehlakçılar əsas məlumatları öyrənməlidir.

Günəş kremləri barədə tövsiyələrimizi xülasə etsək;

• “Suya davamlı” “su keçirməz” demək deyil. Heç bir krem su keçirməz və ya “tərləməyə davamlı” deyil. İstehsalçılar bunu iddia etməməlidir. Ön etiketdə su keçirməz yazılırsa, üzərkən və ya tərləyərkən təsirinin 40 dəqiqə və ya 80 dəqiqə sürdüyü göstərilməlidir.
• Məhsullar olduğundan artığını vəd edə bilməz. Kremlər anında qoruma və ya təkrar çəkmədən 2 saatdan çox qoruma vəd edə bilməz. “Günəş qoruması” ifadəsini işlədə bilməzlər.
• Günəşdən Qorunma Faktoru (SPF) ən az 15 olan geniş spektrli kremlər istifadə edin. Hər 2 saatda, üzdükdən və tərlədikdən sonra çəkdiyinizə əmin olun (həmçinin SPF 30-dan yüksək kremlərin daha çox qoruma verdiyi sübut edilməyib. Buna görə 30 faktor yetərli görünür).
• Örtünün. Günəşlənmirsinizsə geyinin, geniş kənarlı şlyapa taxın, dərini mümkün qədər qoruyun. UV-nin ən az %99-unu əngəlləyən günəş eynəyi ilə gözlərinizi qoruya bilərsiniz.
• Kölgədə oturun. Şüaların ən güclü olduğu səhər 10:00 ilə günortadan sonra 16:00 arasında günəşlənməyin. Birbaşa məruzqalma müddətini mütəxəssislərin dediyi müddətlərlə məhdudlaşdırın.
• Solyaridə qaralmaqdan çəkinin. Dəri xərçənginin yaranmasına töhfə verə və dəridə uzunmüddətli zərər yarada bilər.

ƏLAVƏ OXU: UVA və UVB şüaları nədir?

Günəş kremlərini anlamaq üçün UVA və UVB barədə bir qədər bilmək lazımdır. Hər ikisi ultrabənövşəyi (UV) şüadır və dəriyə zərər verir.

• UVA uzun dalğalarla dərinin qalın alt qatına (dermis və hipodermisə) çatıb nüfuz edir. UVA erkən dəri yaşlanmasının, günəş ləkələrinin və dəri xərçənglərinin səbəbidir.
• UVB daha qısa dalğalıdır, günəş yanıqlarının əsas səbəbidir və dəri xərçənginin yaranmasında mühüm rol oynayır.

• B3 vitamini nikotinamid dəri xərçəngi riskini azalda bilər