İbrilatazar və kimyaterapiya kombinasiyası yastıhüceyrəli ağciyər xərçəngində diqqət çəkdi

7 fevral 2025 tarixində Lung Cancer jurnalında dərc olunan araşdırma irəliləmiş mərhələ skuamoz (yastıhüceyrəli) kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngi (KHDAK) xəstələrində ibrilatazar və kimyaterapiya kombinasiyasının “ümidverici təsirlilik və təhlükəsizlik” göstərdiyini ortaya qoyub.

İbrilatazar nədir? Təsir mexanizmi necədir?

İbrilatazar xərçəng hüceyrələrini məhv etmək üçün autofagiyanı tətikləyən və hüceyrə stressi mexanizmlərini işə salan ikili təsir mexanizminə malik preparatdır:

• Əvvəlcə PPARα/γ adlı hüceyrə yollarını aktivləşdirərək TRIB3 zülalının istehsalını artırır. Bu, hüceyrələrin böyüməsini dəstəkləyən Akt/mTORC1 siqnal yolunu zəiflədir və autofagiyanı stimullaşdıraraq xərçəng hüceyrələrinin özlərini həzm etməsinə səbəb olur.
• İkincisi, hüceyrə daxilində endoplazmatik retikulum stressini artıraraq “qatlanmamış zülal cavabını” başladır. Bu proses hüceyrələrin bərpa mexanizmlərini pozaraq xərçəng hüceyrələrinin ölümünə səbəb olur.

İbrilatazar İspaniyada yerləşən Ability Pharmaceuticals biotexnologiya şirkəti tərəfindən hazırlanır.

• Əlaqəli mövzu: Dünyada ağciyər xərçənginin rastgəlmə tezliyi və alt növlər üzrə paylanması

ENDOLUNG araşdırması ilə səhnədə yeni iştirakçı

1/2-ci faza ENDOLUNG klinik sınağında radikal radioterapiyaya uyğun olmayan III-IV mərhələ yastıhüceyrəli KHDAK xəstələrində ibrilatazarın paklitaksel və karboplatin ilə kombinasiyası qiymətləndirilib.

Xəstələr xəstəlik irəliləyənədək, qəbuledilməz toksiklik yarananadək, razılıq geri götürülənədək və ya tədqiqatçı müalicəni dayandırmaq qərarı verənədək gündə üç dəfə 1300 mg başlanğıc dozasında ibrilatazar alıblar. Dozanı məhdudlaşdıran toksiklik yarandıqda doza 1000 mg, 650 mg və ya 500 mg səviyyəsinə endirilə bilib. Xəstələr 8 sikl ərzində hər 21 gündən bir karboplatin (AUC, 5) və paklitaksel (175 mg/m2) alıblar.

Klinik nəticələr

Müalicəyə cavabın qiymətləndirilməsinə uyğun olan (Efficacy-Evaluable: EE) 25 xəstədə obyektiv cavab tezliyi 52%, bütün xəstə qrupunu təşkil edən 40 xəstədə isə 32,5% olub. Xəstəliyə nəzarət tezliyi müvafiq olaraq 84% və 52,5% olub.

Hər iki qrupda cavab müddətinin medianı 5,1 ay, irəliləməsiz sağqalım müddətinin medianı 6,2 ay olub. Ümumi sağqalım müddətinin medianı isə EE qrupunda 22,5 ay, bütün xəstə qrupunda 18,4 ay kimi qeydə alınıb.

Yan təsirlər

Bütün xəstə qrupunda xəstələrin 97,5% hissəsində arzuolunmaz hadisələr (AE), 55% hissəsində isə dərəcə 3 və ya daha yüksək AE qeydə alınıb. Xəstələrin 25% hissəsi AE səbəbindən müalicəni dayandırıb. Xəstələrin 10% hissəsində ölümlə nəticələnən AE müşahidə olunub, lakin bu ölümlərin heç biri ibrilatazarla əlaqələndirilməyib.

Ən çox rast gəlinən arzuolunmaz hadisələr halsızlıq (62,5%), ishal (42,5%), ürəkbulanma (37,5%), anemiya (32,5%), alopesiya (30,0%), neyrotoksiklik (27,5%), neytropeniya (27,5%), öskürək (25,0%), dadbilmə itkisi (25,0%), iştahanın azalması (25,0%) və qusma (25,0%) olub.

Nəticə və növbəti addımlar

İbrilatazarın paklitaksel və karboplatin ilə kombinasiyası yastıhüceyrəli kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçənginin (KHDAK) müalicəsində ümidverici təsirlilik və təhlükəsizlik profili göstərir. Bu kombinasiyanın daha geniş xəstə qruplarında qiymətləndirilməsi və təsirinin təsdiqlənməsi üçün daha böyük klinik araşdırmalara ehtiyac var. Araşdırmanın əhəmiyyəti irəliləmiş mərhələ KHDAK xəstələri üçün yeni və daha təsirli müalicə seçimlərinə ehtiyacı əks etdirir. Gələcək tədqiqatlar bu ümidverici nəticələri genişləndirərək klinik praktikaya istiqamət verə bilər.