İlk dəfə bir dərman həm müxtəlif xərçənglərdə, həm də uşaq və yetkinlərdə təsirlidir: Larotrectinib

Xərçəng müalicəsində ilklərin yaşandığı illərdəyik. Buna şahid olmaq həm bizi həyəcanlandırır, həm də xərçəngin tam müalicə edilə bilən xəstəliyə çevriləcəyinə inamımızı artırır. Bu ilklərdən biri həm uşaq və yetkinlərdə, həm də müəyyən genetik xüsusiyyət daşıyan müxtəlif xərçəng növlərində təsirli olduğu göstərilmiş Larotrectinib adlı yeni kimyaterapiya dərmanıdır.

Larotrectinibin təsiri 17 müxtəlif xərçəngi olan 50 xəstənin qatıldığı tədqiqatla Amerika Xərçəng Konqresi ASCO 2017-də göstərilib. Xəstələrin 38-inin, yəni hər 4 xəstədən 3-ünün şişi bu yeni dərman müalicəsinə cavab verərək kiçilib. Həmçinin müalicənin 12. ayında müalicəyə cavab verən xəstələrin %79-unda bu müsbət cavab davam edib.

Larotrectinib tropomiozin reseptor kinaza (TRK) birləşmə zülallarını seçici əngəlləyən, ağızdan həb şəklində qəbul edilən dərmandır

Bəzi xərçəng hüceyrələrində TRK geni başqa genlərlə birləşir; bunun bütün xərçənglərdə müşahidə sıxlığı % 0.5 - % 1 arasındadır, lakin bəzi nadir xərçənglərdə % 90-dan çoxdur. Bu nadir şişlərə nümunə tüpürcək vəzi xərçəngi, yuvenil (uşaq və ya gənc yaş) süd vəzi xərçəngi və infantil fibrosarkomadır. Bununla yanaşı, kolon (yoğun bağırsaq), ağciyər, mədəaltı vəzi, tiroid və dəri xərçəngi melanomada da TRK-müsbətlik müşahidə edilə bilər.

Müalicənin ən çox müşahidə edilən yan təsirləri halsızlıq və yüngül başgicəllənmə olub. Yüngül başgicəllənmə bu müalicə üçün normal sayılır, çünki normal TRK zülalı müvazinətin idarə edilməsində rol oynayır. Heç bir xəstə yan təsirlər səbəbindən müalicəni dayandırmalı olmayıb. Bu irəliləyiş dəqiq tibb / fərdiləşdirilmiş müalicələr üçün atılmış ən mühüm addımlardandır. Çünki şişin qaynaqlandığı orqandan və xəstənin yaşından asılı olmayaraq bir mutasiyanın səbəb olduğu genetik dəyişiklik hədəflənib və mühüm müalicə cavabları əldə edilib.

Bu genetik mutasiyaya yönəlmiş Larotrectinib daha geniş tədqiqatlarda da uğurlu olarsa, irəliləmiş mərhələli xərçəngi olan xəstələrdə TRK birləşməsini qiymətləndirən genetik testlər rutin praktikamızın bir hissəsinə çevrilə bilər. .

Əlavə oxu: TRK birləşmələri barədə

TRK birləşmələri ilk dəfə 1982-ci ildə kolon xərçəngində kəşf edilib, lakin son illərdə DNA-nın yeni sekvensləmə üsulları (next-generation sequencing) kimi texnologiyaların hazırlanması ilə bu anormallığın xərçəng xəstələrində aşkarlanması mümkün olub. Hazırda alimlər TRK genləri ilə birləşən 50-dən çox müxtəlif gen müəyyən ediblər. Anormal TRK birləşmə zülalları xərçəng hüceyrələrinə böyümə və çoxalma siqnalı göndərəcək şəkildə daim “açıq”dır.