İmmun sistemi hüceyrələrinin yaşlanması xərçənglə əlaqələndirildi

Xərçəngin yaranmasında həyat tərzi, ətraf mühit və irsi amillər mühüm rol oynayır. Bununla belə, xərçəng əsasən qocalıq xəstəliyidir. Yaş artdıqca DNA təmir sistemlərininqabiliyyətində azalma müşahidə olunur və buna bağlı olaraq mutasiyalar toplanır. Mutasiyaların toplanması nəticəsində hüceyrələr bölünmə üzərində nəzarətlərini itirir və davamlı çoxalmağa başlayaraq bədxassəli şiş yaradır. Xərçəngin səbəblərinin müəyyən edilməsi xərçəng araşdırmalarının ən əsas mövzularından biridir. Fevral 2018-də PNAS adlı jurnalda dərc olunan araşdırmaya görə, immun sistemi hüceyrələrinin yaşlanması xərçəng inkişafının mühüm səbəbi ola bilər.

Araşdırmada 18-70 yaş arasındakı 2 milyon şəxsin məlumatı təhlil edilmişdir. Riyazi tənliklərlə yaşlanmanın xərçəng göstəricilərinə təsiri araşdırılmışdır.

Araşdırmanın nəticələrinə görə;

• İmmun sisteminin yavaşlamasının genetik mutasiyalarla müqayisədə xərçəngin yaranmasında daha mühüm olduğu müəyyən edilmişdir.
• Qadınlarda immun sisteminin yaşlanmasının daha yavaş olduğu müşahidə edilmişdir. Bu, kişilərdə xərçəng tezliyinin qadınlardan niyə çox olmasının səbəblərindən biri kimi görünür.
• İmmunitetə cavabdeh əsas hüceyrələr T hüceyrələridir və timus vəzisində istehsal olunur. Kişilərdə timus vəzisinin yaşla daha sürətli kiçildiyi müşahidə edilmişdir. Bu, immun sisteminin qabiliyyətinin azalmasına və zədələnmiş hüceyrələrin məhv edilə bilməməsinə səbəb olur.

Bəs bu araşdırma nəyi göstərir?

• İmmun sisteminin yaşlanmaya bağlı xərçəng yaranmasında mühüm amil olduğu kəşf edildi.
• İndiyə qədər aparılan araşdırmaların əksəriyyəti xərçəngdə genetik mutasiyaları anlamağa və onlara yönəlmiş dərman hazırlamağa istiqamətlənmişdi. Bu kəşflə birlikdə immun sistemini nəzarətli şəkildə aktivləşdirməyə yönəlmiş araşdırmalar (immunoterapiyalar) artacaq.
• Xərçəngdə immun sisteminin əhəmiyyəti bir daha anlaşıldı. Yeni nəsil xərçəng müalicələrinin əksəriyyəti immun sistemi və genetika əsasında hazırlanır.
• Timus vəzisini nəzarətli şəkildə aktiv saxlamaq xərçəngə nəzarətdə mühüm rol oynaya bilər.

Bu araşdırmanı oxuyan demək olar hər kəsin ağlına əvvəlcə “immun sistemimi necə gənc saxlayım, necə gücləndirim” sualı gələcək.

İmmun sistemini gücləndirmək fikri olduqca cəlbedicidir və bu, sağlamlıq sahəsində ən çox istifadə olunan "kommersiya" ifadəsidir. Lakin bunu etmək bir neçə səbəbdən çətindir. İmmun sistemi tək varlıq deyil, sistemdir; ümumi sayı trilyona çatan onlarla növ hüceyrədən ibarətdir. Yaxşı işləməsi üçün tarazlıq və uyğunluq lazımdır. İmmun sistemini araşdırmağa davam edirik, lakin hələ bilmədiyimiz çox şey var. Həyat tərzi və müsbət-mənfi vərdişlər immun sisteminə hər kəsdə eyni şəkildə təsir etməsə də, sağlam həyat tərzinin immun sisteminə müsbət təsir göstərdiyi düşünülür.

Nəticə olaraq qeyd etmək lazımdır ki, immun sistemini gəncləşdirəcək və ya gücləndirəcək resept, təbii məhsul, vitamin, mineral və ya əlavə yoxdur! İmmun sistemini dəstəkləməyin yolları aktiv həyat (fiziki məşq), ideal çəkidə qalmaq, tərəvəz-meyvə əsaslı sağlam qidalanma (məsələn, Aralıq dənizi pəhrizi), fasiləli aclıq, peyvəndlə qarşısı alına bilən xəstəliklərə qarşı peyvəndlənmə və mənfi vərdişlərdən (siqaret və alkoqol kimi) uzaq qalmaqdır.