İmmunoterapiya və ağıllı xərçəng dərmanlarında DIRNAQ YAN TƏSİRLƏRİ

Dırnaqətrafı iltihab (paronixiya) və periungual piogen qranulomalar ağıllı dərman dediyimiz hədəfə yönəlmiş xərçəng müalicələrində və immunoterapiyalardaən çox müşahidə edilən dırnaq yan təsirləridir. Mövzu üzrə sübuta əsaslanan ədəbiyyat icmalından əldə edilən mühüm tapıntılar 21 iyul 2021-də Journal of the American Academy of Dermatologyjurnalında dərc edildi.
Qeyd: Aşağıda dırnaq pozuntuları cədvəl şəklində izah edilir.
Xərçəng müalicələrinin dırnaq yan təsirləri
Tədqiqatda yer alan Hyuston, Texas Universiteti Anderson Xərçəng Mərkəzinin Dermatologiya Bölməsindən Dr. Anisha B. Patel və həmkarları belə yazdılar:
”Dermatoloji yan təsirlər hədəfə yönəlmiş xərçəngəleyhinə müalicələr və immunoterapiyalar səbəbindən adətən ən erkən yaranan və ən yüksək insidensiyaya (rastgəlmə tezliyinə) malik yan təsirlərdir. İmmunoterapiyaya bağlı dırnaq yan təsirlərinə qeyri-spesifik immun sistem aktivləşməsi səbəb olur. Hədəfə yönəlmiş müalicələr, xüsusilə mitogenlə aktivləşən protein kinaza yolu inhibitorları dırnaq büküşlərində və periungual toxumada (dırnaq ətrafında) epidermal nazilmə yaradaraq travmaya həssaslığı və dırnaq lövhəsi parçalarının daxil olmasını artırır (dırnaq batması kimi). Xərçəng müalicələrinin dəri yan təsirləri yaxşı təsvir edilsə də, dırnaq yan təsirlərinin daha ətraflı səciyyələndirilməsinə ehtiyac var.”
Tədqiqatçılar PubMed məlumat bazasında bu terminlərlə axtarış apardılar: dırnaq, dırnaq toksikliyi, dırnaq distrofiyası, paronixiya, onixoliz, piogen qranuloma, onixopatiya, hədəfə yönəlmiş müalicə və immunoterapiya. Sonra klinik təzahürlər, diaqnoz, tezlik, nəticə və istinadlar üçün də məqalələri nəzərdən keçirdilər.
Dırnaq pozuntuları hansılardır?
|
Dırnaq distrofiyası |
Normal dırnaq lövhəsi quruluşunun pozulması və rənginin dəyişməsi. Dırnaq matriksinə, dırnaq yatağına və ətraf toxumaya təsir edə bilər. |
|
Paronixiya |
Bakteriya və ya göbələklər dərinin altına girdikdə dırnaq ətrafında yaranan dəri infeksiyasıdır. |
|
Onixoliz |
Əl və ya ayaq dırnağının çəhrayı dırnaq yatağından ayrılmasıdır. Ayrılma tədricən baş verir və ağrısızdır. |
|
Onixoşiziya |
Dırnaq yarılması da adlanan onixoşiziya yarıq, kövrək, yumşaq və ya nazilmiş dırnaqları əhatə edir. |
|
Piogen qranuloma |
Adətən böyüyə bilən kiçik, qırmızı, sızan və qanayan düyündür. |
|
Liken planus |
Liken planus dəridə, saçda, dırnaqlarda və selikli qişalarda şişkinlik və qıcıqlanma yarada bilən vəziyyətdir. |
|
Psoriaz |
Gümüşü pulcuqlarla örtülü qırmızı, qabıqlı və pulcuqlu dəri ləkələrinə səbəb olan xəstəlikdir. |
|
Dermatomiozit |
Əzələlərin iltihabına və şişməsinə səbəb olan əzələ xəstəlikləri qrupudur və nəticədə dəri səpkiləri yaradır. |
Petel və həmkarları paronixiya (dırnaqətrafı iltihab) və dırnaqətrafı piogen qranulomaların hədəfə yönəlmiş müalicənin yaratdığı ən geniş yayılmış dırnaq yan təsirləri olduğunu aşkar etdilər. Digər anatomik dırnaq nahiyələrinə verilən zərərə dərmana bağlı və ya ağırlaşan liken planus və psoriaz, eləcə də piqmentar və neoplastik dəyişikliklər daxildir. İmmun nəzarət nöqtəsi inhibitorları (immunoterapiyalar) ilə müalicənin ilk həftəsindən bir neçə ay sonrasına qədər başlayan onixoliz, onixoşiziya, paronixiya, psoriaz, liken planus və dermatomiozit bildirilmişdir.
ABŞ Milli Xərçəng İnstitutunun meyarlarına görə tibbi müalicə ilə əlaqəli dırnaq yan təsirlərinə dırnaq dəyişiklikləri, rəng dəyişməsi, qabarcıqlanma, paronixiya və infeksiya daxildir. Dırnaq itkisi, paronixiya və infeksiyanın ağırlığı 3-ə qədər ("ağır və ya tibbi baxımdan əhəmiyyətli, lakin həyat üçün təhlükəli olmayan" kimi müəyyən edilir) dərəcələndirilə bilər; qalan dırnaq toksiklikləri isə yalnız dərəcə 1 ("yüngül" və "müdaxilə göstərilməyib" kimi müəyyən edilir) kimi təsnif edilə bilər. Tədqiqat müəllifləri isə əvvəl dərc edilmiş tədqiqata istinad edərək “xüsusilə pan-fibroblast böyümə faktoru reseptoru inhibitorları ilə yüksək dərəcəli toksikliklərin bildirildiyini” yazdılar.
Bu icmal paronixiya, periungual piogen qranuloma, dırnaq liken planusu və psoriaz üçün müalicə alqoritmlərini əhatə edir. Müəlliflər “Uzunmüddətli təsirli və qeyri-seçici immunosupressantlar (immunitet basqılayıcılar), artıq immuniteti basqılanmış xərçəng xəstələrinə və xərçəng müalicəsinə məlum olmayan təsirləri nəzərə alınaraq, dozanı məhdudlaşdıran toksikliklər üçün saxlanılır. Dermatoloq immunomodulyatora (immunitet tənzimləyicisi) və ya immunosupressanta başlamazdan əvvəl onkoloqla məsləhətləşməlidir.” dedilər.
Petel və həmkarları onixolizi (dırnaq itkisini) idarə etmək üçün ayrılmış dırnaq lövhəsinin birləşmə nöqtəsinə doğru kəsilməsini tövsiyə etdilər. “Qismən avulsiya (kəsmə) davamlı absesi və ya ağrılı qanaxmanı müalicə etmək üçün istifadə olunur. Pseudomonas superinfeksiyası gündə iki dəfə yerli antibiotik məhlulu ilə müalicə edilir. Kövrək dırnaq sindromu yumşaldıcılar və ya poliureauretan tətbiqi, %16 dırnaq məhlulu və ya suda həll olan dırnaq lakı ilə müalicə olunur.” Həmçinin biotin əlavəsinin tövsiyə edilmədiyini bildirdilər.
Dırnaq yan təsirləri xərçəng xəstələrinin dermatoloqa ən çox müraciət səbəblərindən biridir
Ağır olduqda bu reaksiyalar çox vaxt xəstələrin həyat keyfiyyətinə təsir edir. Bu tədqiqat xərçəng xəstələrinə baxan bütün dermatoloqlar üçün faydalı olacaq və ən çox müşahidə edilən vəziyyətləri yığcam ümumiləşdirmək, bu dırnaq toksikliklərinə yanaşma üçün aydın və praktik alqoritm vermək kimi güclü tərəfi də var. Ağıllı dərmanlara və immunoterapiyaya əlavə olaraq bu yazıda qiymətləndirilməyən kimyaterapiyaya bağlı dırnaq toksikliklərini də geniş görürük. Multidissiplinar qiymətləndirmə və dermatoloji diqqət doğru diaqnoz qoymaq, bu vəziyyətləri dərhal idarə etmək və xəstələrin onkoloji müalicələrini davam etdirmələrinə kömək üçün mütləq faydalıdır.
Mənbələr
2. Bender A. M. ve Cohen B. A. (2013). Nail Dystrophy. Science Direct: https://www.sciencedirect.com
3. Cobb C. ve Kandola A. (21.12.2018). How to treat paronychia (an infected nail). Medical News Today: https://www.medicalnewstoday.com
4. (05.12.2018). Onycholysis. Harvard Health Publishing: https://www.health.harvard.edu
5. Brittle Splitting Nails. American Osteopathic College Of Dermatology: https://www.aocd.org
6. Pyogenic Granuloma. American Osteopathic College Of Dermatology: https://www.aocd.org
7. Lichen Planus. Mayo Clinic: https://www.mayoclinic.org
8. Psoriasis. NHS: https://www.nhs.uk
9. Dermatomyositis. Johns Hopkins Medicine: https://www.hopkinsmedicine.org
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.





Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.