İrəliləmiş yumurtalıq xərçəngində isti kimyaterapiyanın (HIPEC) 10 illik nəticələri

Yumurtalıq xərçəngi qadınlar arasında yayılma və ölüm baxımından 8-ci yerdə olan xərçəng növüdür. Müalicə seçimlərinin məhdudluğu və xəstələrə adətən irəliləmiş mərhələdə diaqnoz qoyulması bu xərçəng üçün yeni, təsirli müalicələrin araşdırılmasını zəruri edir. OVHIPEC-1 adlı faza III klinik tədqiqat irəliləmiş yumurtalıq xərçəngində interval sitoreduktiv cərrahiyyəyə (aralıq dövrdə şişi kiçiltmə əməliyyatına) isti intraperitoneal kimyaterapiya (HİPEK) əlavə edilməsinin uzunmüddətli faydalarını öyrənib. Bu yazıda tədqiqatın nəticələri və əhəmiyyəti ətraflı nəzərdən keçirilir.

HİPEK əməliyyat zamanı qarın boşluğuna isti kimyaterapiya tətbiq etmək üsuludur. HİPEK Hipertermik İntraPeritoneal Kimyaterapiya ifadəsinin, HIPEC isə Hyperthermic IntraPeritoneal Chemotherapy ifadəsinin qısaltmasıdır. Türkcə mətnlərdə çox vaxt HIPEC formasında işlədildiyinə görə yazının davamında HIPEC ifadəsinə üstünlük verdik.

İnterval sitoreduktiv cərrahiyyə: nədir və niyə vacibdir?

Yumurtalıq xərçənginin müalicəsində əsas məqsədlərdən biri adətən şişin tam və ya böyük hissəsinin çıxarılmasıdır. Lakin bəzən xəstəlik qarın boşluğunda çox geniş yayılır və ilk əməliyyatda şişin tam çıxarılması mümkün olmur. Bu zaman “interval sitoreduktiv cərrahiyyə” tətbiq edilir. Bu yanaşma kimyaterapiya kimi digər müalicələrdən sonra şişin daha da kiçildilməsi və xəstənin həyat keyfiyyətinin artırılması üçün aparılır.

Əsas məlumatlar

• Nə vaxt tətbiq olunur?: İnterval sitoreduktiv cərrahiyyə adətən bir neçə kimyaterapiya dövründən sonra aparılır. Bu, şişin ölçüsünü kiçildərək cərrahın daha təsirli müdaxiləsinə imkan verir.
• Məqsədi nədir?: Bu cərrahiyyənin əsas məqsədi şiş yükünü azaltmaqdır. Bu, xəstənin ömrünü uzada və həyat keyfiyyətini artıra bilər.
• Kimlər üçün uyğundur?: Adətən irəliləmiş mərhələli xərçəng xəstələrinə, xüsusilə ilk əməliyyatda şişin tam çıxarıla bilmədiyi hallara uyğundur.
• Risklər və əlavə təsirlər: Hər əməliyyat kimi interval sitoreduktiv cərrahiyyə də ağırlaşma riski daşıyır. Lakin təcrübəli cərrahlar tərəfindən aparıldıqda bu risklər adətən minimuma endirilir.

OVHIPEC-1 tədqiqatının təfərrüatları

• Niderland və Belçikadakı səkkiz HIPEC mərkəzindən 245 III mərhələli yumurtalıq xərçəngi xəstəsi 2007 və 2016-cı illər arasında tədqiqata daxil edilib.
• OVHIPEC-1 tədqiqatında bütün xəstələrə başlanğıcda əməliyyat aparılmayıb. İştirakçılar ilkin əməliyyata (birincili sitoreduksiyaya) uyğun olmayan xəstələrdir.
• Bu xəstələrə əvvəlcə neoadjuvant (əməliyyatdan əvvəl şişi kiçildən) kimyaterapiya tətbiq olunub. Kimyaterapiya ən azı üç dövr karboplatin və paklitakseldən ibarət olub. Bu dövrlərdən sonra xəstələrin xəstəliyi irəliləməyib. Əməliyyat zamanı qalıq şiş toxumasının diametrinin 10 mm-dən kiçik olacağı proqnozlaşdırılırdısa, xəstə tədqiqata daxil edilib. (Bu meyar iştirakçıların müəyyən edilməsində mühüm rol oynayır. Qalıq şiş toxuması 10 mm-dən böyükdürsə, həmin xəstələr daxil edilməyib, çünki bu, müalicənin təsirli olmadığını göstərə bilər. Qalıq toxumanın diametri 10 mm-dən kiçikdirsə, bu, neoadjuvant kimyaterapiyanın təsirli olduğunu və əməliyyatla daha çox şiş toxumasının çıxarıla biləcəyini göstərə bilər.)
• Əməliyyatdan sonra xəstələrə hər biri 3 həftədən bir olmaqla əlavə üç dövr karboplatin və paklitaksel verilib.
• HIPEC tətbiqi zamanı və sonra sisplatinin böyrəyə əlavə təsirlərinin qarşısını almaq üçün natrium tiosulfat verilib.

Tədqiqat qrupları

• 122 xəstə interval sitoreduktiv əməliyyat və qarın boşluğuna 100 mg/m² sisplatinlə HIPEC tətbiq olunan qrupa,
• 123 xəstə isə yalnız interval sitoreduktiv əməliyyat aparılan qrupa təsadüfi ayrılıb.

Bu yanaşma şiş yükünü azaltmağı və sonradan aparılacaq interval sitoreduktiv əməliyyatın effektivliyini artırmağı hədəfləyib.

Əsas nəticələr

• Median izləmə müddəti əməliyyat/HIPEC qrupunda 10,4 il, yalnız əməliyyat qrupunda isə 10,1 ildir.
• Median proqressiyasız sağqalma müddəti əməliyyat/HIPEC qrupunda 14,3 ay, yalnız əməliyyat qrupunda 10,7 aydır.
• Median ümumi sağqalma müddəti əməliyyat/HIPEC qrupunda 44,9 ay, yalnız əməliyyat qrupunda isə 33,3 aydır.

OVHIPEC-1 tədqiqatı və onun klinik praktikaya təsiri

İrəliləmiş yumurtalıq xərçəngləri kimyaterapiya, PARP inhibitorları kimi yeni nəsil dərmanlar və sitoreduktiv cərrahiyyə kimi mövcud müalicələrə baxmayaraq təkrarlanmağa meyillidir. OVHIPEC-1 bu sahədəki boşluğu doldurmağı və irəliləmiş yumurtalıq xərçənginin müalicəsinə yeni istiqamət verməyi hədəfləyir.

Elmi ədəbiyyata töhfəsi

• Uzunmüddətli izləmə: Bu tədqiqat 10 illik izləmə ilə uzunmüddətli nəticələri qiymətləndirir. Əksər tədqiqatlar qısa və ya ortamüddətli nəticələrə yönəldiyi üçün bu, ədəbiyyata mühüm töhfədir.
• Randomizə edilmiş nəzarətli dizayn: Tədqiqatın randomizə edilmiş nəzarətli dizaynı nəticələrin etibarlılığını artırır.
• Neoadjuvant kimyaterapiyadan sonra: Tədqiqat neoadjuvant kimyaterapiya almış və xəstəliyi irəliləməmiş xəstələrə yönəlir. Bu, konkret xəstə qrupu üçün daha spesifik nəticələr verir.

Əvvəlki tədqiqatlardan fərqləri

• HIPEC əlavə edilməsi: Tədqiqat interval sitoreduktiv cərrahiyyəyə HIPEC əlavə edilməsinin təsirini qiymətləndirir. Bu, bir çox tədqiqatdan fərqli olaraq müalicəyə yeni komponent əlavə edir.
• Çoxmərkəzli yanaşma: Tədqiqat Niderland və Belçikadakı müxtəlif HIPEC mərkəzlərində aparılıb; bu, nəticələrin ümumi tətbiq oluna bilməsini artıra bilər.

Klinik praktikanı dəyişdirərmi?

• Sağqalma göstəriciləri: Tədqiqat HIPEC əlavə edilməsinin proqressiyasız və ümumi sağqalma müddətlərini əhəmiyyətli yaxşılaşdırdığını göstərir. Bu, klinik praktikanı dəyişə və HIPEC-in daha geniş istifadəsini təşviq edə bilər.
• Müalicə protokolları: Bu nəticələr digər tədqiqatlarla da təsdiqlənərsə, HIPEC irəliləmiş yumurtalıq xərçənginin müalicəsində standart tətbiqə çevrilə bilər.

Nəticə

Yekun olaraq, OVHIPEC-1 irəliləmiş yumurtalıq xərçənginin müalicəsində mühüm addım ola və mövcud müalicə protokollarını yenidən nəzərdən keçirmək üçün güclü əsas yarada bilər.