Kalorisi məhdudlaşdırılmış Aralıq dənizi pəhrizi və fiziki məşq diabet riskini %31 azaldır

PREDIMED-Plus: Aralıq dənizi pəhrizinin yeni gücü

Annals of Internal Medicine jurnalında 26 avqust 2025-ci ildədərc edilmiş PREDIMED-Plus tədqiqatıAralıq dənizi pəhrizinin ənənəvi faydalarından əlavə, kalori məhdudiyyəti və fiziki fəaliyyət ilə dəstəkləndikdə tip 2 diabet riskini nəzərəçarpacaq dərəcədə azalda bildiyini göstərib.

⚠️ Bu tədqiqat niyə vacibdir?

Aralıq dənizi pəhrizi onilliklərdir ürək-damar sağlamlığını qoruyan və xroniki xəstəlik riskini azaldan xüsusiyyətləri ilə tanınır. Lakin PREDIMED adlı əvvəlki böyük tədqiqatda sərbəst tətbiq olunan Aralıq dənizi pəhrizinin çəki itkisinə minimal təsir göstərdiyi müəyyən edilmişdi.

Bu nəticə araşdırmaçıların mühüm sual verməsinə səbəb olub: “Bu pəhrizi kalori məhdudiyyəti və müntəzəm fiziki məşqlə birləşdirsək, sağlamlığa daha güclü və davamlı təsirlər əldə edə bilərikmi?” PREDIMED-Plus məhz bu suala cavab axtarmaq üçün hazırlanıb.

📋 Tədqiqat necə aparılıb?

Tədqiqat İspaniyadakı 23 mərkəzdəyaşları 55–75 arasında dəyişən, piylənməsi və ya artıq çəkisi və metabolik sindromu olan 4.746 yetkin üzərində aparılıb. İştirakçılar təsadüfi şəkildə iki qrupa ayrılıblar:

1. Müdaxilə qrupu: Gündə təxminən 600 kalori azaldılmış Aralıq dənizi pəhrizi, fiziki fəaliyyət proqramı və müntəzəm dietoloq dəstəyi.
2. Nəzarət qrupu: Sərbəst kalori qəbuluna əsaslanan, yalnız Aralıq dənizi pəhrizi üzrə maarifləndirmə.

Riayəti artırmaq üçün hər iki qrupa ayda 1 litr soyuq sıxılmış zeytun yağı verilib.

🥗 600 kalori azaltmaq nə deməkdir?

“600 kalori azaldılmış pəhriz” ifadəsi insanın adi gündəlik enerji ehtiyacından təxminən 600 kcal çıxarmaq deməkdir. Bu ehtiyac yaşa, cinsə, boya və fəaliyyət səviyyəsinə görə dəyişir.

• Orta göstəricili kişi (70–75 kg): Gündəlik ehtiyac 2500–2800 kcal → hədəf 1900–2200 kcal
• Orta göstəricili qadın (65–70 kg): Gündəlik ehtiyac 1800–2200 kcal → hədəf 1200–1600 kcal
• 70 kg çəkisi olan yetkin: ~2200–2400 kcal-dən → 1600–1800 kcal səviyyəsinə enmə

Bu yanaşma kalori məhdudiyyəti ilə yanaşı Aralıq dənizi pəhrizinin zəngin qida müxtəlifliyini qoruyaraq həm çəki itkisini, həm də diabet riskinin azalmasını hədəfləyir.

📊 6 ildə tip 2 diabet riski

📊 Tapıntılar: rəqəmlər nə göstərir?

Orta hesabla 6,6 illik izləmədən sonra əldə edilmiş nəticələr diqqətəlayiq olub:

• Diabet riskində %31 azalma: Müdaxilə qrupunda tip 2 diabetin yaranma riski nəzarət qrupuna nisbətən %31 aşağı olub. Bu, 3 nəfərdən 1-inin diabetdən qorunması deməkdir.
• Kişilərdə daha aydın təsir: Risk azalması xüsusilə kişilərdə daha güclü olub; bu, cinsə məxsus metabolik fərqlərin rolunu düşündürür.
• Çəki və bel çevrəsi: Müdaxilə qrupu nəzarət qrupundan daha çox çəki itirib və bel çevrəsində statistik əhəmiyyətli azalma əldə edib.
• Həyat tərzinə riayət: Fiziki fəaliyyət səviyyəsi və pəhrizə riayət müdaxilə qrupunda xeyli yüksək olub.

🌟 Rəqəmlərlə PREDIMED-Plus

🧭 Yekun: klinik təcrübə üçün mənası

Araşdırmaçılar diabetin qarşısının alınmasında “hamıya eyni yanaşma” prinsipinin düzgün olmadığını vurğulayıblar. Lakin məlumatlar Aralıq dənizi pəhrizinin enerji məhdudiyyəti və fiziki məşqlə birləşdirildikdə yalnız sərbəst pəhriz yanaşmasına nisbətən daha güclü və davamlı həll verdiyini sübut edir.

Mesaj aydındır: Yalnız nə yediyimiz deyil, nə qədər yediyimiz və nə qədər fəal olduğumuz da diabet riskini müəyyən edən amillərdir. Bu nəticələr xüsusilə artıq çəkili və ya piylənməsi olan şəxslərdəhəyat tərzinə əsaslanan bütöv yanaşmaların klinik təcrübəyə daxil edilməli olduğunu güclü şəkildə göstərir.