Kalori Kısıtlamalı Akdeniz Diyeti Artı Egzersiz, Diyabet Riskini %31 Azaltıyor

PREDIMED-Plus: Akdeniz Diyetinin Yeni Gücü

Annals of Internal Medicine dergisinde 26 Ağustos 2025’te yayımlanan PREDIMED-Plus araştırması, Akdeniz diyetinin klasik faydalarının ötesine geçerek, kalori kısıtlaması ve fiziksel aktivite ile desteklendiğinde tip 2 diyabet riskini kayda değer ölçüde azaltabildiğini gösterdi.

⚠️ Neden Bu Çalışma Önemli?

Akdeniz diyeti onlarca yıldır kalp-damar sağlığını koruyucu ve kronik hastalık riskini azaltıcı yönleriyle biliniyor. Ancak PREDIMED adı verilen önceki büyük çalışmada, serbest şekilde uygulanan Akdeniz diyetinin kilo kaybında minimal etki sağladığı ortaya çıkmıştı.

Bu sonuç, araştırmacılara kritik bir soruyu sordurdu: “Eğer bu diyeti kalori kısıtlaması ve düzenli egzersiz ile birleştirirsek, daha güçlü ve kalıcı sağlık etkileri elde edebilir miyiz?” İşte PREDIMED-Plus bu soruya yanıt aramak için tasarlandı.

📋 Çalışma Nasıl Yapıldı?

Çalışma, İspanya’daki 23 merkezde, yaşları 55–75 arasında değişen, obez veya aşırı kilolu ve metabolik sendromu olan 4.746 yetişkin üzerinde yürütüldü. Katılımcılar rastgele iki gruba ayrıldı:

1. Müdahale Grubu: Günde yaklaşık 600 kalori azaltılmış Akdeniz diyeti, fiziksel aktivite programı ve düzenli diyetisyen desteği.
2. Kontrol Grubu: Serbest kalori alımına dayalı, sadece Akdeniz diyeti eğitimi.

Uyumu artırmak amacıyla her iki gruba da aylık 1 litre sızma zeytinyağı desteği verildi.

🥗 600 Kalori Azaltma Ne Demek?

“600 kalori azaltılmış diyet” ifadesi, kişinin normal günlük enerji ihtiyacından yaklaşık 600 kcal eksiltme anlamına gelir. Bu ihtiyaç yaş, cinsiyet, boy ve aktivite düzeyine göre değişir.

• Ortalama erkek (70–75 kg): Günlük ihtiyaç 2500–2800 kcal → hedef 1900–2200 kcal
• Ortalama kadın (65–70 kg): Günlük ihtiyaç 1800–2200 kcal → hedef 1200–1600 kcal
• 70 kg bir yetişkin: ~2200–2400 kcal’den → 1600–1800 kcal seviyesine düşüş

Bu yaklaşım, kalori kısıtlaması ile birlikte Akdeniz diyetinin zengin gıda çeşitliliğini koruyarak hem kilo kaybını hem de diyabet riskinde azalmayı hedefler.

📊 6 Yılda Tip 2 Diyabet Riski

📊 Bulgular: Sayılar Ne Söylüyor?

Ortalama 6,6 yıl takip sonucunda elde edilen bulgular dikkat çekiciydi:

• Diyabet Riskinde %31 Azalma: Müdahale grubunda tip 2 diyabet gelişme riski, kontrol grubuna göre %31 daha düşüktü. Bu, 3 kişiden 1’inin diyabetten korunması anlamına geliyor.
• Erkeklerde Daha Belirgin Etki: Risk azalması özellikle erkeklerde daha güçlü saptandı; bu durum cinsiyete özgü metabolik farklılıkların rolünü düşündürüyor.
• Kilo ve Bel Çevresi: Müdahale grubu, kontrol grubuna göre daha fazla kilo verdi ve bel çevresinde istatistiksel olarak anlamlı azalma elde etti.
• Yaşam Tarzı Uyumu: Fiziksel aktivite düzeyi ve diyete uyum, müdahale grubunda çok daha yüksek bulundu.

🌟 Sayılarla PREDIMED-Plus

🧭 Sonuç: Klinik Pratikte Anlamı

Araştırmacılar, diyabetin önlenmesinde “tek beden herkese uyar” yaklaşımının doğru olmadığını vurguladı. Ancak veriler, Akdeniz diyetinin enerji kısıtlaması ve egzersiz ile birleştirildiğinde yalnızca serbest diyet yaklaşımına göre çok daha güçlü ve sürdürülebilir bir çözüm sunduğunu kanıtlıyor.

Mesaj net: Sadece ne yediğimiz değil, ne kadar yediğimiz ve ne kadar aktif olduğumuz da diyabet riskini belirleyen faktörlerdir. Bu sonuçlar, özellikle aşırı kilolu veya obez bireylerde, yaşam tarzı temelli bütüncül yaklaşımların klinik pratiğe girmesi gerektiğini güçlü şekilde ortaya koyuyor.